Hoofdstuk 5 - Energie opslaan en gebruiken

Hoofdstuk 5

Energie opslaan en gebruiken

1 / 43
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

This lesson contains 43 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Hoofdstuk 5

Energie opslaan en gebruiken

5.1

1. Je vergelijkt de functies van brandstoffen, bouwstoffen en reservestoffen in je lichaam.

2. Je beschrijft het belang van essentiële aminozuren en essentiële vetzuren in je voeding.

3. Je beschrijft hoe planten stoffen opslaan.

4. Je beschrijft de bijdrage van plantaardige voeding in een gezond dieet.


Ruststofwisseling

  • Energieverbruik in rust

  • Ademhaling, hartslag, bewegen darmen, werking nieren

Brandstoffen

Koolhydraten

  • Brandstof

  • Glucose

  • Opgeslagen als glycogeen in spieren en lever



Vetten

  • Brandstof

  • Bouwstof voor celmembranen en hormonen

  • Opgeslagen onder huid, merg van holle beenderen en rond organen

Verzadigde en onverzadigde vetzuren

Eiwitten

  • Bouwstof voor (spier)cellen, enzymen

  • Brandstof

  • Kan niet worden opgeslagen

Essentiële en niet-essentiële aminozuren

Water

  • Belangrijk bestanddeel bloed, lymfe, weefselvloeistof, grondplasma

  • Bouwstof

  • Transportmiddel

  • Oplosmiddel, warmtebuffer, koelvloeistof

Vitaminen en mineralen

  • Beschermende stoffen

  • Vitaminen: stofwisseling

  • Mineralen: osmotische waarde, bouwstof, zenuwcellen, enzymen, hormonen

  • Spoorelementen

Voedingsvezels

  • Cellulose uit celwanden

  • Moeilijk verteerbaar

  • Goed voor stoelgang

5.2

5. Je legt uit hoe in het lichaam verschillende vormen van energie in elkaar over kunnen gaan.

6. Je vergelijkt in een reactievergelijking de anaerobe en aerobe dissimilatie van glucose.

7. Je herkent in welke situaties anaerobe en aerobe dissimilatie plaatsvinden.

8. Je vergelijkt de dissimilatie van glucose, eiwitten, en vetten.


Dissimilatie

  • Energie uit brandstoffen komt vrij door dissimilatie

  • Verbranding koolhydraten, vetten en eiwitten in mitochondriën met zuurstof

  • Deel van energie komt vrij als warmte

  • Rest van de (chemische) energie opgeslagen in ATP

ATP



Creatinefosfaat (CP)

Anaerobe dissimilatie


+ 2ATP

Aerobe dissimilatie


Dissimilatie

  • Ook vetten en eiwitten kunnen verbrand worden

  • Eiwitten dissimilatie naar ureum en pyrodruivenzuur

  • Vetten dissimilatie naar glycerol en vetzuur, glycerol omgezet naar pyrodruivenzuur

  • CO2, H2O en ureum verlaten het lichaam

5.3

9. Je vergelijkt in een reactievergelijking de melkzuurgisting en alcoholische gisting.

10. Je herkent alcoholische gisting en melkzuurgisting in verschillende situaties.


Melkzuurbacteriën

Melkzuurgisting

Gisten (schimmels)

Alcoholgisting

5.4

11. Je legt uit hoe fotosynthese de basis vormt voor voortgezette assimilatie en dissimilatie bij planten.

12. Je herkent de voorwaarden voor het fotosyntheseproces.

13. Je vergelijkt bruto- en nettoproductie bij planten en benoemt de samenhang tussen hun assimilatie- en dissimilatieprocessen.


Fotosynthese

Voortgezette assimilatie



Beperkende factoren

Overdag: fotosynthese + dissimilatie

's Nachts: dissimilatie


  • Brutoproductie: hoeveelheid glucose die een plant maakt bij fotosynthese (BP)

  • Nettoproductie:  hoeveelheid glucose die over is na dissimilatie (NP)

  • Compensatiepunt: fotosynthese en dissimilatie zijn even groot

5.5

14. Je beschrijft de gaswisseling bij planten en legt uit hoe planten hun waterbalans onder verschillende omstandigheden handhaven.

15. Je beschrijft hoe planten water en voedingszouten in plantenwortels opnemen en transporteren.

16. Je vergelijkt de transportroute van planten voor water en mineralen met de sapstromen voor organische stoffen.


Huidmondjes

Aanpassingen

Watertransport wortelcellen

  • Bij kurkbandjes actief transport mineralen via celmembraan

  • Hoge osmotische waarde in centrale cilinder

  • Osmose naar centrale cilinder

  • Kurkbandjes verhinderen terugstromen water

  • Water in houtvat stijgt --> worteldruk

Sapstroom

  • Houtvaten (xyleem): anorganisch - water en zouten 

  • Bastvaten (floeem): organisch - water en assimilatieproducten (glucose)

  • Ruststofwisseling, koolhydraten, vetten, eiwitten, water, vitaminen en mineralen

  • Essentiële en niet-essentiële aminozuren, verzadigde en onverzadigde vetten

  • ATP, CP, anaerobe en aerobe dissimilatie

  • Melkzuurgisting en alcoholgisting

  • Fotosynthese, voortgezette assimilatie, beperkende factoren, bruto- en nettoproductie glucose

  • Watertransport planten, worteldruk en verdamping, hout- en bastvaten