Spelling 1 - Hoofdletters & leestekens

• New lesson editor
• Nederlands
• MBO
• Studiejaar 1

Hoofdletters & leestekens

Lesdoelen

Aan het eind van deze les weet je wanneer je hoofdletters, moet gebruiken.

Wanneer gebruik je hoofdletters?

Regel 1: begin van een zin

Aan het begin van een zin:

• Je begint een zin met een hoofdletter.

Als de zin met een afgekort woord begint, verschuift de hoofdletter naar het tweede woord:

• 's Ochtends sta ik vroeg op.

• 't Was vanochtend wel erg koud.

Regel 1: begin van een zin

Als de zin met een cijfer of symbool begint, schrijf je geen hoofdletter aan het begin van de zin.

• €15 betaalde hij voor het boek.

• 86 jaar geleden werd mijn opa geboren.

Wat is goed geschreven?

A

't is niks voor mij.

B

'T is niks voor mij.

C

't Is niks voor mij.

D

'T Is niks voor mij.

Regel 2: namen van personen

Je schrijft een hoofdletter bij voor- en achternamen, doopnamen en voorletters:

• Elisabeth Sarah Jansen

Aanspreektitels (mevr.) en tussenvoegsels (van der) krijgen geen hoofdletter.

• fam. Berkmans

• Bert van den Brink

 Regel 2: namen van personen

Wanneer er voor het tussenvoegsel geen voornaam of voorletter wordt genoemd, krijgt het tussenvoegsel wel een hoofdletter.

• meneer De Vries

Bij een tweede achternaam krijgt het tussenvoegsel geen hoofdletter.

• mevrouw Van de Ven - de Vries 

Wat is goed geschreven?

A

Wanneer gaat meneer Jansen slapen?

B

Wanneer gaat Meneer Jansen slapen?

C

Wanneer gaat meneer jansen slapen?

D

Wat is goed geschreven?

A

Lisa de Vries - de Groot

B

Lisa De Vries - De Groot

C

Lisa De Vries - de Groot

D

Regel 3: namen van organisaties, merken, producten

Organisaties, merken en producten krijgen een hoofdletter.

• Apple

• Graafschap College

• Verenigde Naties

Soms gebruiken bedrijven de hoofdletters afwijkend, je neemt dit dan over.

• iPhone

Wat is goed geschreven?

A

Wil jij een pepsi max?

B

Wil jij een Pepsi Max?

C

Wil jij een Pepsi max?

D

Wat is goed geschreven?

A

Amazon of Ebay?

B

Amazon of EBay?

C

Amazon of eBay?

D

Regel 3: aardrijkskundige namen, volken, talen, windstreken

Bij aardrijkskundige namen van landen, steden, rivieren enzovoort gebruik je een hoofdletter.

• Eindhoven

• Amerikaanse president

Ook bij volken, talen of dialecten gebruik je een hoofdletter.

• De Franse Fransman spreekt Frans

• Limburgs dialect

Regel 3: aardrijkskundige namen, volken, talen, windstreken

Bij een windstreek gebruik je geen hoofdletter.

• Er komt vandaag een noordelijke wind.

Als de windstreek onderdeel is van een naam, gebruik je wel een hoofdletter.

• Noordelijke IJszee

Regel 3: aardrijkskundige namen, volken, talen, windstreken

Als je met de windstreek een cultureel, economisch of politiek gebied bedoelt, schrijf je een hoofdletter.

• In het Verre Oosten is de situatie erg gespannen.

• Arme landen krijgen steun van het Westen.

Wat is goed geschreven?

A

noord-brabant

B

Noord-brabant

C

Noord-Brabant

D

noord-Brabant

Wat is goed geschreven?

A

Met ananas erop is het geen Italiaanse pizza!

B

Met ananas erop is het geen italiaanse pizza!

C

D

Wat is goed geschreven?

A

Wat is een Westelijke zeestroom nou weer?

B

Wat is een westelijke zeestroom nou weer?

C

D

Wat is goed geschreven?

A

Woon jij aan de amstellaan?

B

Woon jij aan de Amstellaan?

C

D

Leestekens

Leestekens verbeteren de leesbaarheid van teksten.

Er zijn veel verschillende leestekens.

Zoek de fout 

Waar ontbreekt de komma?

Wat doet dit met de betekenis van de zin?

De komma ontbreekt in de volgende zin:

'Ben je minimaal 15 jaar beschikbaar op twee avonden en op zaterdag.'

 

De komma moet achter '15 jaar'. Zo dus: Ben je minimaal 15 jaar, beschikbaar op twee avonden en op zaterdag?

 In de huidige vorm (zonder komma) betekent de zin eigenlijk dat je 15 jaar lang beschikbaar zou moeten zijn.

Huh....

Wanneer gebruik je een komma?

Als je een korte pauze hoort in een zin.

Mieke, het zusje van Gaby, gaat volgende week voor het eerst naar school.

Tussen de delen van een opsomming in een zin en tussen meerdere bijvoeglijke naamwoorden. (Behalve bij en/of).

Wil je koffie, thee of iets anders? Ik heb nieuwe, mooie kopjes om het in te schenken.

Tussen twee persoonsvormen in een zin die niet bij elkaar horen.

Als het goed is, komt Lindsey zo.

Als iemand met zijn naam wordt aangesproken. Voor of na de naam komt dan een komma.

Jeroen, kom je zo? / Kom je zo, Jeroen?

Tussen een hoofdzin en een bijzin.                    

Ik sta morgen vroeg op, als ik goed slaap.

                                                                                Let op voegwoorden: hoewel, omdat, zodat, opdat, indien, maar, aangezien en terwijl

Dubbele punt

na een aankondi­ging van een op­so­m­ming:

Dit zijn de na­men van de stu­den­ten die zijn in­geloot: El­len, Wouter, Amina, Bruce en Peter.

om een citaat aan te kondi­gen : 

De train­er riep: ‘Kom op, vol­houden!’

voor een uitleg: 

Zo laad je de accu op: ...

Puntkomma

Om zinnen te verbinden die bij elkaar horen of die bijna hetzelfde zeggen:

• Het is vijf uur; we stop­pen er­mee.

• De reis naar Parijs duurde erg lang; we waren bijna de hele dag onderweg.

Aanhalingstekens

bij een citaat : 

Li­anne verzocht: ‘Wil iedereen zijn mo­biel uitz­etten?’

als je een woord iron­isch bedoelt: 

Echt ‘knap’ dat je een twee hebt.

als het om het woord of de groep woorden zelf gaat:

• Fa­ci­liter­en’ betek­ent: iets mo­gelijk maken.