De oeosphagus (1).pptx

• New lesson editor
• Gastro-enterologie
• Hoger onderwijs

DE OESOPHAGUS

Kc1 O5 Gastro-enterologie

Hilde De Vos

Wat verwacht je van dit vak?

Wat wil je allemaal leren?

Wat is de functie van de slokdarm?

A

Het verteren van voedsel

B

Het produceren van spijsverteringssappen.

C

Het transporteren van voedsel naar de maag.

D

Het opslaan van voedsel in het lichaam.

Hoe wordt de beweging van voedsel in de slokdarm genoemd?

A

Osmose

B

Peristaltiek

C

Diffusie

D

Fagocytose

Welke structuur voorkomt dat voedsel terugvloeit naar de slokdarm?

A

De cardia

B

De pylorus

C

De klep van Bohain

D

De papil van Vater

ONDERWERPEN

ONDERWERPEN

• oesophagitis

• brandend maagzuur

• oesophaguscarcinoom

• oesophagusdivertikels

ANATOMIE

ANATOMIE

• Gespierde buis ca 25 à 30 cm lang

  • Diameter ca 2 cm

  • Transportfunctie: vast voedsel / vloeistof van de mond naar de maag brengen

  • Begint bij pharynx

  • Loopt achter de trachea

  • Passeert mediastium komt via de hiatus oesophagus (opening in het diafragma) in het abdomen

ANATOMIE

ANATOMIE

• Gelaagd plaveiselepitheel: vormt bescherming tegen hitte, koude, agressieve chemische stoffen en slijtage

  • Slijmklieren: preventie tegen verkleving van het voedsel tegen de wand

  • Bovenste 3de deel bevat skeletspierweefsel, onderste gedeelte bevat glad spierweefsel, middelste gedeelte bevat een mix van beide

  • In het bovenste en onderste uiteinde bevinden zich kringvormige spieren of sfincters

  • In normale omstandigheden is de onderste sfincter (LES) actief samengetrokken om reflux te voorkomen

ANATOMIE

ANATOMIE

Hoe zuur is maagzuur?

OESOPHAGITIS

OESOPHAGITIS

Definitie:

• Ontsteking van het slokdarmslijmvlies

Oorzaken:

• Slechte werking LES – cardia

• Infectie: bv. Candida Albicans - geneesbaar

• Caustische oorsprong - blijvende schade

OESOPHAGITIS

OESOPHAGITIS

Symptomen:

• Keelpijn

  • Dysfagie (moeilijk slikken)

  • Brandend gevoel retrosternaal, zuurbranden (‘s nachts, bij vooroverbuigen, bij tillen van zware lasten)

OESOPHAGITIS

Complicaties

• Herhaaldelijk ontwikkelen van zweertjes - littekenvorming

  Stenose

  Dysfagie

OESOPHAGITIS

Diagnose: endoscopisch

OESOPHAGITIS

Normaal Candida albicans Littekenvorming

OESOPHAGITIS

Behandeling:

• Gistdodende medicatie

  • Behandelingsplan voor reflux

BRANDEND MAAGZUUR

BRANDEND MAAGZUUR

Definitie:

• Refluxklachten bij volwassenen

Synoniemen:

• Reflux

• Zuurbranden

• Pyrosis

• Gastro oesofagale refluxziekte (GORZ)

• Gastroesophageal reflux disease (GERD)

BRANDEND MAAGZUUR

Oorzaken:

• Hiatus hernia oeosphagei

BRANDEND MAAGZUUR

Oorzaken:

• Zwangerschap:

  • druk op maag: cardia sluit niet goed meer

• Overgewicht:

  • verhoogde abdominale druk

BRANDEND MAAGZUUR

Oorzaken:

• Ouderdom:

  verslapping cardia

• Voedingsmiddelen / roken:

  verslapping cardia

BRANDEND MAAGZUUR

Symptomen:

• 25% symptoomloos

• Retrosternale pijn: differentieel diagnose hartproblemen

• Keelklachten

• Ructus of boeren

• Oprispingen met beetje zuur in de mond

• Brok in de keel (globusgevoel)

• Heesheid

• Dysfagie (moeilijk slikken)

• Slecht gebit

BRANDEND MAAGZUUR

Complicatie: Barrett-slokdarm

• Slijmvlies van de oesophagus verandert door langdurige ontsteking in een ander weefsel - vergelijkbaar met slijmvlies van de maag

• 5% ontwikkelt slokdarmkanker

• Kan symptoomloos ontstaan

• Komt 2 tot 4x meer voor bij mannen (+50j)

• Preventie: biopsie + refluxbehandeling

• Jaarlijkse controle (PPI à 2x/j)

BRANDEND MAAGZUUR

BRANDEND MAAGZUUR

BRANDEND MAAGZUUR

Complicatie: Stenosering

• Door littekenvorming

  • Dysfagie voor vast voedsel

BRANDEND MAAGZUUR

Behandeling stenose:

BRANDEND MAAGZUUR

Diagnose:

• RX slokdarm maag

  • Gastroscopie

  • ECG - differentieel diagnose

  • 24u pH metrie

  • Manometrie

Wat kan je doen om brandend maagzuur te verminderen?

A

Stoppen met roken

B

Liggen direct na het eten

C

Veel koffie drinken

D

Kleine maaltijden eten

Welke dranken kunnen brandend maagzuur verergeren?

A

Water

B

Koffie

C

Verse vruchtensappen

D

Alcohol

Welke houding kan helpen bij het voorkomen van brandend maagzuur?

A

Plat liggen

B

Slapen met het hoofd iets hoger

C

Op de linkerzij slapen

BRANDEND MAAGZUUR

Behandeling:

• Conservatief:

  • Verminderen abdominale druk

    • Vetarm dieet

    • Niet onmiddellijk gaan liggen na de maaltijd

    • Roken beperken

    • Alcohol, koffie, koolzuurhoudende dranken beperken

    • Geen knellende kledij thv de maag

    • Vooroverbuigen vermijden

BRANDEND MAAGZUUR

Behandeling:

• Medicamenteus

  • afhankelijk van resultaat endoscopie

    • weinig uitgesproken letsel: antacida

    • meer uitgesproken letsel:

      • step-up-methode: antacida - PPI halve dosis - PPI volle dosis

      • step-down-methode: volle dosis PPI - halve dosis PPI, eventueel antacida

      • step-in-methode: intermittend PPI zo nodig

      • stop na 4 - 8 weken

      • indien onvoldoende resultaat: onderhoudsdosis

BRANDEND MAAGZUUR

Behandeling:

• Chirurgisch: Fundoplicatie Nissen

  • Ongeveer 5% van de pt is niet geholpen met PPI’s

    • Fundus van de maag wordt rond distale slokdarm gefixeerd

    • Laparascopisch

BRANDEND MAAGZUUR

BRANDEND MAAGZUUR

Behandeling:

• Chirurgisch: verpleegkundige aandachtpunten

• Controle vitale parameters

  • Verband controle

    • Controle pijn + schouderpijn

    • Controle maagsonde

    • Controle slikfoto. Indien deze in orde is, mag de patiënt beginnen met vloeibare voeding

BRANDEND MAAGZUUR

Behandeling:

• Chirurgisch: mogelijke complicaties op korte termijn

• Nabloeding

  • Wondinfectie

    • Maagperforatie

    • Letsel milt en/of nervus vagus

BRANDEND MAAGZUUR

Behandeling:

• Chirurgisch: mogelijke complicaties op lange termijn

• In ervaren handen >90% tevreden

  • 4 à 10% persisterende refluxkachten

    • 4 à 10% dysfagie, onvermogen tot boeren of diarree

    • 10% binnen 5 à 10 jaar na OK re-operatie met 70% slaagkans

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

Definitie:

• Slokdarmkanker

  • Vroege hematogene metastasering

  • Slechte curatie (genezing)

Verschillende soorten:

• Plaveiselcelcarcinoom

  • Adenocarcinoom

OESOPHAGUSCARCINOOM

• Plaveiselcelcarcinoom of spinocellulair carcinoom:

  • Vanuit plaveiselcellen, bovenste laag slokdarmslijmvlies

    • Meestal boven in slokdarm

    • Nicotine en alcohol

  • Adenocarcinoom

    • Vanuit klierweefsel, slokdarmweefsel is blijvend veranderd

    • Meestal onderaan slokdarm thv cardia

    • Barrett-slokdarm

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

Oorzaken:

• Roken, overmatig alcoholgebruik

  • Langdurige reflux

  • Ongezonde eenzijdige voeding

  • Overgewicht

OESOPHAGUSCARCINOOM

Symptomen:

• Dysfagie

  • Verminderde eetlust

  • Onverklaarbaar gewichtsverlies

  • Retrosternale pijn + vol gevoel  angina pectoris

  • Duizeligheid – vermoeidheid  bloedarmoede

  • Melaena

  • Bloedbraken (hematemesis)

  • Chronische hikklachten

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

Diagnose:

• Klinisch klachtenpatroon

  • RX slokdarm-maag

  • Oesophago-gastro-duodenoscopie met biopsie

  • Echo-endoscopie

  • CT-scan

  • MRI

  • PET-scan

OESOPHAGUSCARCINOOM

Behandeling:

• Afhankelijk van TNM

  • T = doorgroei tumor

    • N = metastasering dichtbij

    • M = metastasering op afstand

  • Radicale resectie: 24% 5j overleving indien geen metastasering

  • Curatieve behandeling is slechts mogelijk indien carcinoom zeer vroeg ontdekt wordt

  • Palliatie: RT, endoprothese

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

Chirurgische behandeling:

Verwijderen van de oesophagus + belangrijkste lymfeklieren

• Goede conditie pt

  • Geen lokale irresectabele tumordoorgroei

  • Geen metastasen op afstand

  • Via thoraxholte of abdominaal (transthoracaal)

  • Slokdarm en maag worden aan elkaar vastgemaakt

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

Chirurgische behandeling: verpleegkundige aandachtspunten

• Maagsonde – nooit hersteken  HMS

  • Nut evacuatie van bloed en maagsecreet en door decompensatie van maagtransplant = beveiligen van de sutuur

  • Voedingssonde

  • Thoraxdrain: negatieve druk herstellen en behouden

  • Redondrainage

  • Verblijfsonde

  • Pijnpomp

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSCARCINOOM

Chirurgische behandeling: mogelijke complicaties

• INZO

  • Chirurgisch: lekkage anastomose

  • Internistisch: cardiale stoornissen, pulmonaire problemen.

  • Stembanduitval: heesheid (zenuwen stembanden)

  • Verslikken (CAVE: slikpneumonie)

OESOPHAGUSCARCINOOM

Palliatieve behandeling:

• Oplossen dysfagie problemen.

  • Plaatsen stent (levensverwachting < 3 maanden)

  • RT

  • Brachytherapie (inwendige bestraling)

  • Chemotherapie

OESOPHAGUSCARCINOOM

OESOPHAGUSDIVERTIKELS

OESOPHAGUSDIVERTIKELS

Definitie:

• Uitstulping van het slokdarmslijmvlies

  • Zwakke plek spierlaag slokdarmwand

  • Meest voorkomende = divertikel van Zenker

Oorzaken: combinatie van factoren

• Verhoogde druk in de slokdarm

  • Zwakke plek in de spierwand

  • Verslapping door ouderdom

  • Veelvuldige rek

  • Reflux

OESOPHAGUSDIVERTIKELS

OESOPHAGUSDIVERTIKELS

Symptomen:

• Foetor ex ore: door rotting van voedsel

  • Dysfagie / slikproblemen

  • Regurgitatie van onverteerd voedsel

Complicatie:

• Aspiratiepneumonie

OESOPHAGUSDIVERTIKELS

Diagnose:

• RX slikfoto met contrast

  • Gastroscopie

OESOPHAGUSDIVERTIKELS

Behandeling:

• Klieven van de weefselbrug: al dan niet poliklinisch tijdens een gastroscopie

OESOPHAGUSDIVERTIKELS

Verpleegkundige aandachtspunten na chirurgie:

• Controle vitale parameters

  • Controle van eventuele wonde

  • Controle eventueel bloedverlies

  • Controle van eventuele redon

Mogelijke complicaties:

• perforatie slokdarm: AB + NPO

  • Nabloeding

  • Heesheid

  • Pijnlijke keel

  • Tandproblemen