Executieve functies 1

Executieve functies  


1 / 73
next
Slide 1: Slide
New lesson editorExecutieve functiesMBOHBOWOStudiejaar 2,3

This lesson contains 73 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 60 min
Report this lesson

Items in this lesson

Executieve functies  


This item has no instructions

lesdoel:


Aan het einde van deze les...


  • weet je het verschil tussen een vaste mindset en een groeimindset. 

  • kun je uitleggen wat executieve functies zijn.

  •  heb je een doel opgeschreven waarmee je bewust aan de slag gaat. 

 

This item has no instructions



This item has no instructions

This item has no instructions

Door te weten in welke mindset je zit, heb je de optie om uitdagingen aan te gaan! Dit heeft weer invloed op je prestaties op school.


This item has no instructions


Wat is het voordeel om een groei minste te hebben?


  • Als je een groei mindset hebt... 

  • ben je bezig met jezelf te ontwikkelen 

  • ontwikkel je jezelf sneller

  • ga je uitdagingen aan en probeer je jezelf te verbeteren 

Een groei mindset betekent niet dat je overal de beste in moet/kan worden

Het succes van een groei mindset

This item has no instructions

Aan welke 4 Executieve Functies wilden jullie gaan werken?

This item has no instructions

This item has no instructions


Plannen

  • Een plan maken en kunnen beslissen wat eerst komt en wat kan wachten. 

  • Bedenken wat je nodig hebt voor je werk en dat verzamelen voor je begint.

  • Inschatten hoeveel tijd een taak je kost



This item has no instructions


beginnen aan taak

  • (Op tijd) aan een taak beginnen.

  • Een juiste werkplek kunnen vinden.

  • Vlot beginnen, jezelf klaarmaken om te beginnen.


This item has no instructions

Taakinitiatie


  • (Op tijd) aan een taak beginnen.

  • Een juiste werkplek kunnen vinden.

  • Vlot beginnen, jezelf klaarmaken om te beginnen.


This item has no instructions


Werkgeheugen

  • Informatie in je geheugen houden bij het uitvoeren van complexe taken.

  • Bewust zijn van hoe je leert.



This item has no instructions

Remmen


  • Eerst nadenken voordat je iets doet of zegt.

  • Stop of pauzeknop kunnen gebruiken.


This item has no instructions


Responsinhibitie

  • Eerst nadenken voordat je iets doet of zegt.

  • Stop of pauzeknop kunnen gebruiken.


This item has no instructions


Emotieregulatie

  • Emotie en gedrag kunnen sturen.

  • Leren omgaan met tegenslagen of teleurstellingen.

  • Passend gedragen in verschillende omstandigheden.


This item has no instructions


Volgehouden aandacht

  • Aandachtig blijven ondanks honger, ongemak etc.

  • Afleiding kunnen parkeren of stoppen.

  • Langere concentratie kunnen trainen 


This item has no instructions

Emoties regelen


  • Emotie en gedrag kunnen sturen.

  • Leren omgaan met tegenslagen of teleurstellingen.

  • Passend gedragen in verschillende omstandigheden.


This item has no instructions


Metacognitie

  • Een stapje terug doen om je jezelf en de situatie te overzien.

  • Nadenken over jouw eigen denken.

  • reflecteren op hoe je iets hebt gedaan en een plan maken hoe je iets gaat doen in de toekomst.


This item has no instructions


Doelgericht gedrag

  • Je eigen doelen kunnen bepalen of herkennen.

  • Je eigen doelen (met hulp) kunnen behalen.

  • Je niet laten afleiden, of je taken weer oppakken na afleiding

  • Je niet op een zijspoor laten brengen (associatief gedrag)


This item has no instructions


Organisatie

  • Informatie en materialen kunnen ordenen.

  • Weten waar alles staat  en kunnen opruimen.

  • Spullen bij je hebben en bij elkaar houden.


This item has no instructions


Flexibiliteit

  • Flexibel omgaan met veranderingen of tegenslag. 

  • Meer dan 1 oplossing kunnen bedenken voor een probleem.

  • Als het niet lukt meerdere manieren proberen


This item has no instructions

Timemanagement


  • Tijd inschatten, kunnen verdelen en deadlines halen.

  • Gevoel voor tijd ontwikkelen.

  • Een plan maken, rekening houdend met tegenslag, ruimte voor ontspanning en nadenk tijd.



This item has no instructions

Executieve functies 

Dawson:

Denken (cognitie): 

Werkgeheugen 

Planning 

Organisatie 

Timemanagement 

Metacognitie 

Doen (gedrag):
Responsinhibitie
Emotieregulatie
Volgehouden aandacht
Taakinitiatie
Doelgericht gedrag

Flexibiliteit

This item has no instructions

Bewust gedrag aan sturen

  • wanneer is het bewust- onbewust gedrag 

  • e.f.'s en aangeleerd gedrag/ routine 

  • e.f.'s invloed op nadenken - doen 


Zonder werkende executieve functies, geen aangestuurd gedrag.

This item has no instructions

Emotieregulatie


Prikkel 

Lange route

Reactie

Korte route

Talamus

Amygdala

Cortex

zenuwstelsel houdt van comfort

frontale kwab alfa of beta dit gaat pas aan rond 7 jaar kritisch leren denken ...

je zelf vertrouwen 

neurochemische basis van presentatiespanning

Adrenaline en stressrespons: Bij presentaties activeert de stressrespons het sympathische zenuwstelsel, waardoor de bijnieren adrenaline en andere stresshormonen aanmaken. Dit leidt tot symptomen als een snellere hartslag en ademhaling. 

Fight-or-flight reactie: De adrenalinebereidt je lichaam voor op een 'vechten of vluchten' reactie, wat kan helpen om alert te zijn, maar ook kan leiden tot paniek. 

Angst voor de angst: Wanneer de fysieke reacties overweldigend worden, kan het zenuwstelsel een angst ontwikkelen voor deze reacties zelf, waardoor de spanning versterkt wordt. 

Omgaan met deze neurochemische reactie

Acceptatie en focus: Erken dat enige spanning normaal is en bijdraagt aan focus en alertheid. Probeer de energie om te zetten in enthousiasme. 

Verwerking van emoties: De amygdala is essentieel voor het verwerken en aansturen van emotionele reacties. 

Vorming van herinneringen: Het is betrokken bij het koppelen van emoties aan gebeurtenissen en het opslaan van emotionele herinneringen. 

Reactie op gevaar: Het fungeert als een waarschuwingssysteem dat het lichaam voorbereidt op dreigingen, wat leidt tot de vecht-of-vlucht-reactie. 



This item has no instructions

Emotieregulatie

  • Neurale paden verbinden verre delen van de hersenen met elkaar. Elk pad is verbonden met een bepaalde actie of gedrag. 

  • Elke keer dat we iets denken, voelen of doen, versterken we dit pad. 

  • "Gewoonten" zijn paden die we vaak herhaald hebben. 


"je kan nieuwe paden aanmaken en door veel te oefenen worden deze sterker"

zenuwstelsel houdt van comfort

frontale kwab alfa of beta dit gaat pas aan rond 7 jaar kritisch leren denken ...

je zelf vertrouwen 

neurochemische basis van presentatiespanning

Adrenaline en stressrespons: Bij presentaties activeert de stressrespons het sympathische zenuwstelsel, waardoor de bijnieren adrenaline en andere stresshormonen aanmaken. Dit leidt tot symptomen als een snellere hartslag en ademhaling. 

Fight-or-flight reactie: De adrenalinebereidt je lichaam voor op een 'vechten of vluchten' reactie, wat kan helpen om alert te zijn, maar ook kan leiden tot paniek. 

Angst voor de angst: Wanneer de fysieke reacties overweldigend worden, kan het zenuwstelsel een angst ontwikkelen voor deze reacties zelf, waardoor de spanning versterkt wordt. 

Omgaan met deze neurochemische reactie

Acceptatie en focus: Erken dat enige spanning normaal is en bijdraagt aan focus en alertheid. Probeer de energie om te zetten in enthousiasme. 

Verwerking van emoties: De amygdala is essentieel voor het verwerken en aansturen van emotionele reacties. 

Vorming van herinneringen: Het is betrokken bij het koppelen van emoties aan gebeurtenissen en het opslaan van emotionele herinneringen. 

Reactie op gevaar: Het fungeert als een waarschuwingssysteem dat het lichaam voorbereidt op dreigingen, wat leidt tot de vecht-of-vlucht-reactie. 

Volgehouden aandacht


  • Aandachtig blijven ondanks honger, ongemak etc.

  • Afleiding kunnen stoppen. 


"Langere concentratie en betere focus kun je trainen" 

This item has no instructions

This item has no instructions

Taakinitiatie


  • (Op tijd) aan een taak beginnen.

  • Een juiste werkplek kunnen vinden.

  • Vlot beginnen, jezelf klaarmaken om te beginnen. 

  • Grote doelen kleiner maken -> haalbaar maken


This item has no instructions

Plannen


  • Een plan maken en kunnen beslissen wat eerst komt en wat kan wachten. 

  • Bedenken wat je nodig hebt voor je werk en dat verzamelen voordat je begint.

  • Inschatten hoeveel tijd een taak je kost.



This item has no instructions


This item has no instructions

This item has no instructions


Duur: 3–5 minuten

Doel: Studenten begrijpen wat taakinitiatie is en waarom het cruciaal is voor professioneel gedrag.

Introductie (docent vertelt):

“Jullie kennen het vast: je weet dat je moet beginnen aan een opdracht, je hebt tijd… maar je doet eerst nog even iets anders. En nog iets. En dan is het ineens later dan gepland.

Dat moment — tussen weten dat je moet starten en daadwerkelijk beginnen — dat is taakinitiatie.

Het is het vermogen om zonder uitstellen te starten met een taak, zelfs als je geen zin hebt, het spannend vindt of niet precies weet waar je moet beginnen.

In de sportwereld is dit een cruciale vaardigheid. Een trainer die te laat begint met voorbereiden staat straks zonder materiaal. Een instructeur die het lastige onderdeel blijft uitstellen, bereidt zijn sporters niet goed voor.

Vandaag gaan we onderzoeken:

waarom taakinitiatie soms moeilijk is,

hoe je sneller kunt starten,

en welke technieken jou helpen om minder uit te stellen en meer te doen.”

🎯 Lesintroductie 2 – Volgehouden aandacht (Executieve Functie)

Duur: 3–5 minuten

Doel: Studenten begrijpen waarom volgehouden aandacht nodig is in leren, sportlessen en professioneel handelen.

Introductie (docent vertelt):

“In deze opleiding wordt veel van jullie gevraagd: lange opdrachten, voorbereiding van sportlessen, schriftelijke verslagen, observeren tijdens BPV… En dat lukt alleen als je je aandacht kunt vasthouden, ook wanneer het saai wordt, afleidend is of langer duurt dan je dacht.

Volgehouden aandacht betekent dat je bewust je concentratie ergens op blijft richten — zonder weg te zakken, zonder te verdwijnen in je telefoon of gedachten, en zonder halverwege op te geven.

In de sport zie je meteen het verschil:

Een trainer die na vijf minuten afgeleid is, mist signalen of fouten bij sporters.

Een examenkandidaat die snel afdwaalt, levert slordig werk of mist stappen in een opdracht.

Vandaag onderzoeken we:

hoe jouw aandacht werkt,

waardoor jij afgeleid raakt,

en welke strategieën helpen om je focus langer vast te houden — zowel in schoolopdrachten als op de sportvloer.”

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Wat zegt de psychologie....

"Emotieregulatie verwijst naar het vermogen om emoties op een passende manier te ervaren, uiten en bij te sturen. Het gaat niet om het onderdrukken of vermijden van gevoelens, maar om het herkennen, begrijpen en beïnvloeden ervan zodat ze passen bij de situatie en je functioneren niet belemmeren"



een gezonde emotieregulatie.....??

emotieregulatieproblemen....?? 

Bij een gezonde emotieregulatie.....??

boosheid beheersen tijdens een conflict zichzelf geruststellen als ze angstig zijn. 

Bij mensen die emotieregulatieproblemen ervaren lukt dat vaak niet. Emoties komen als een golf binnen: intens, plotseling en moeilijk om mee om te gaan.


De oorzaken kunnen sterk uiteenlopen, maar er zijn enkele veelvoorkomende factoren:

Jeugd en opvoeding. Een onveilige hechting, afwezige of inconsistente ouderfiguren of traumatische ervaringen in de kindertijd kunnen de ontwikkeling van gezonde regulatievaardigheden belemmeren.

Trauma en stress. Herhaaldelijke blootstelling aan stress of traumatische ervaringen kan het brein gevoeliger maken voor emoties. Het zenuwstelsel komt sneller in een staat van alarm, en het vermogen om afstand te nemen van emoties neemt af.

Psychische stoornissen. Emotieregulatieproblemen komen voor bij psychische stoornissen zoals borderline persoonlijkheidsstoornis, depressie, angststoornissen, ADHD en posttraumatische stressstoornis (PTSS).

Dialectische gedragstherapie (DGT). Deze therapievorm is speciaal ontwikkeld voor mensen met ernstige emotieregulatieproblemen. Het richt zich op het ontwikkelen van vaardigheden zoals mindfulness, frustratietolerantie, en interpersoonlijke effectiviteit.

Cognitieve gedragstherapie (CGT). Helpt bij het herkennen en veranderen van disfunctionele gedachten die emoties aansturen.

EMDR of traumatherapie. Als onderliggende trauma’s een rol spelen.

Mindfulness. Het trainen van aandacht voor het hier-en-nu helpt om emoties eerder op te merken, zonder er direct op te reageren. Ook yoga, ademhalingstechnieken en lichaamsgerichte therapieën kunnen ondersteunend zijn.

Psycho-educatie. Inzicht krijgen in hoe emoties werken en hoe ze samenhangen met gedrag en gedachten is vaak al een eerste stap richting verandering.

Sociale steun. Praten met vertrouwde mensen, of deelnemen aan lotgenotengroepen, kan erkenning geven en gevoelens normaliseren.

Aanvullende tips

Een gezonde levensstijl met genoeg beweging kan helpen om minder wisselingen in je stemming te ervaren. Sporten kan ervoor zorgen dat je uit je hoofd bent en dat de hoeveelheid spanning vermindert.

Het is helpend om in het moment niet op je emoties te reageren. Wacht eerst tot de intensiteit van je emoties afneemt. Emoties komen en gaan zoals golven in de zee.

De volgende opdracht kan je toepassen wanneer je hoog in je emoties zit. Schrijf voor jezelf het volgende op: welke gebeurtenis heeft deze emotionele stress veroorzaakt? Wat denk je op dit moment? Hoe voel je je? Wat zijn de gevolgen van je emotionele staat? Hierdoor kan je leren om op een afstand te kijken naar je emoties en je emoties te accepteren.

Je kunt een plan van aanpak voor jezelf maken met daarin wat je wilt gaat doen op het moment dat je weer hoog in je emoties zit. Hierin kan je schrijven hoe je graag op deze momenten wil reageren. Bijvoorbeeld: wanneer ik me erg boos voel, dan ga ik een stuk wandelen, hardlopen of met een vriend of vriendin bellen.


This item has no instructions


Neurologische factoren. Ook aanleg en neurobiologische processen spelen een rol.

Wat zijn de gevolgen van emotieregulatieproblemen?

Wanneer iemand moeite heeft met het reguleren van emoties, kan dat diep ingrijpen op verschillende levensgebieden, zoals:

Relaties. Emotionele uitbarstingen, impulsiviteit of terugtrekgedrag kunnen relaties onder druk zetten. Anderen weten niet waar ze aan toe zijn, wat tot misverstanden en conflicten leidt.

Werk of studie. Concentratieproblemen, uitstelgedrag of moeite met kritiek kunnen de prestaties ondermijnen.

Zelfbeeld. Schuldgevoelens of schaamte over emotionele reacties kunnen het zelfvertrouwen aantasten en bijdragen aan een negatief zelfbeeld.Middelengebruik en destructief gedrag. Sommige mensen grijpen naar alcohol, drugs, zelfbeschadiging of excessief eten om emoties te verdoven.

Wat kan helpen bij emotieregulatieproblemen?

Het goede nieuws is: emotieregulatie is te trainen. Hier zijn een aantal manieren waarop mensen kunnen werken aan betere emotieregulatie:


Psychotherapie:

This item has no instructions

Terugblikken

1. Welke drie vormen van uitstelgedrag zijn er?

2. Welke 4 dingen hebben invloed op je concentratie?

This item has no instructions


1. Welke emoties herken je?

2. Wat herken je uit deze scene?

3. Heb jij dit weleens meegemaakt met je ouders/verzorgers?

Inside out

This item has no instructions

Wat is emotie regulatie volgens jou?

This item has no instructions


Emoties onder controle houden noemen we emotie regulatie.


Emoties bepalen hoe we reageren, beïnvloeden beslissingen en bepalen hoe we communiceren. 

 Het doel van emoties reguleren is de intensiteit  van emoties te veranderen. 

Emotie regulatie

This item has no instructions



This item has no instructions


Helpende gedachten!


Een helpende gedachte helpt je om positief naar iets te kijken. Helpende gedachten zijn prettig, gewenst, effectief en positief. Als je een niet helpende gedachte in je hoofd hebt, kun je daarvan afkomen door bewust een andere gedachte daarvoor in de plaats te nemen. 



Wat te doen als je in een vaste mindset zit?

This item has no instructions

Opdracht mindset

Op dit formulier staan twee lege hoofden, het ene hoofd is een groeimindset en het tweede hoofd een vaste mindset.

Stap 1: Schrijf 10 gedachten op in het hoofd die passen bij een groei mindset.

stap 2: Schrijf 10 gedachten op in het hoofd die passen bij een vaste mindset.

Stap 3: Omcirkel de gedachten die jij regelmatig heb (minimaal 3).

Stap 4: Bedenk bij de 10 gedachten in de vaste mindset een helpende gedachte.

Je hebt 15 minuten de tijd.

15

minute

00

second

This item has no instructions

Doelgroepen 

  • verstandelijk beperkt

  • verslaafd

  • dementerend

  • kinderen met gedragsproblemen

  • burn-out/ depressief

  • lichamelijk beperkt 

This item has no instructions

Hersen ontwikkeling

  • Van achter naar voren

  • Van binnen naar buiten

Limbisch systeem = genot en emotie.
Amygdala: angst
Thalamus: zintuigelijke prikkels naar hersenschors


This item has no instructions

Intelligentie 

Statische intelligentie 
Fluïde intelligentie

This item has no instructions

Frontaal kwab

  • 25 jaar

  • oefening

  • omgeving

  • cultuur

  • voeding 

  • aanleg

  • "ziektebeelden"

This item has no instructions



This item has no instructions

executieve functies?

This item has no instructions

Uitwerking.

  • Observatie

  • Coaching

  • Opdrachten

  • Evaluatie

  • Leerstrategie

  • Lessugesties

  • Spel/ ontwikkel component

This item has no instructions


Responsinhibitie

  • Eerst nadenken voordat je iets doet of zegt.

  • Stop of pauzeknop kunnen gebruiken.


This item has no instructions

Werkgeheugen


  • Informatie in je geheugen houden bij het uitvoeren van complexe taken.

  • Bewust zijn van hoe je leert.



This item has no instructions

Organisatie


  • Informatie en materialen kunnen ordenen.

  • Weten waar alles staat  en kunnen opruimen.

  • Spullen bij je hebben en bij elkaar houden.


This item has no instructions

Timemanagement


  • Tijd inschatten, kunnen verdelen en deadlines halen.

  • Gevoel voor tijd ontwikkelen.

  • Een plan maken, rekening houdend met tegenslag, ruimte voor ontspanning en nadenk tijd.



This item has no instructions


Doelgericht gedrag

  • Je eigen doelen kunnen bepalen of herkennen.

  • Je eigen doelen (met hulp) kunnen behalen.

  • Je niet laten afleiden, of je taken weer oppakken na afleiding

  • Je niet op een zijspoor laten brengen (associatief gedrag)


This item has no instructions


Flexibiliteit

  • Flexibel omgaan met veranderingen of tegenslag. 

  • Meer dan 1 oplossing kunnen bedenken voor een probleem.

  • Als het niet lukt meerdere manieren proberen


This item has no instructions


Metacognitie

  • Een stapje terug doen om je jezelf en de situatie te overzien.

  • Nadenken over jouw eigen denken.

  • reflecteren op hoe je iets hebt gedaan en een plan maken hoe je iets gaat doen in de toekomst.


This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Emotieregulatie

Emotieregulatie is binnen de gehandicaptenzorg een belangrijk thema, zowel voor cliënten als voor zorgprofessionals.

Emotieregulatie is het proces waarmee mensen invloed uitoefenen op welke emoties ze ervaren, wanneer ze deze ervaren en hoe ze deze uiten of onderdrukken. Het is essentieel voor sociaal functioneren, mentale gezondheid en welzijn.

This item has no instructions

Belangrijke theorieën

2. Het 5-fasenmodel van emotieregulatie

- Herkennen van emoties

- Begrijpen waar de emotie vandaan komt

- Aanvaarden van de emotie

- Reflecteren op gedrag

- Kiezen van een passende reactie

This item has no instructions

Belang van taal en reflectie

Volgens verschillende pedagogen is het werken in een feedback cultuur de beste manier om te leren. (J.Hattie)
Hoe minder actieve taal er beschikbaar is (woordenschat) hoe minder goed iemand gebruik kan maken van feedback en metacognitie.
Plaatjes, foto vragen, expressie in het algemeen ondersteund hierbij.

This item has no instructions

Leren zichtbaar maken

Om het leren zo optimaal mogelijk te laten verlopen en de executieve functies te gebruiken en te versterken, kun je het leren zichtbaar maken.
Leren door te kijken, luisteren, ruiken, voelen, proeven en te doen.


Eerst geleid, dan begeleid en vervolgens zelfstandig.

This item has no instructions

Als zorg verlener


  • actie in de omgeving

  • actie in en voor de zorgvrager zelf 

  • actie in jouw eigen e.f's vergroten en aanbieden

This item has no instructions

Interventie 1.

Ingrijpen op het niveau van het individu

Manieren  aanleren om de benodigde executieve functies te ontwikkelen of te verfijnen of  gebruik te maken van executieve functies die  slechts terughoudend gebruikt worden.

  • Growth mindset

  • Complimenten

  • Opbouwen tijd of complexiteit

This item has no instructions

Interventie 2

Ingrijpen op het niveau van de omgeving

Omstandigheden of situaties buiten het individu worden veranderd om de executieve functies te verbeteren of om de gevolgen van zwakke executieve functies te verminderen.

  • Kleinere groep

  • Taak aanpassen

  • Prikkels reguleren

This item has no instructions

Interventie 3

Eigen executieve functies uitvergroten en bewust inzetten om als voorbeeld te dienen.

  • Instructie verbeteren

  • Denkstappen hardop terwijl je voordoet

  • Leerstartegieën inzetten, voordoen en meedoen

This item has no instructions

In je eigen woorden: Waar zijn de executieve functies goed voor?

2

minute

00

second

This item has no instructions

Wat is nu je actie?

20

minute

00

second

This item has no instructions