Biologie voor vmbo: alles wat leeft
Biologie voor vmbo: alles wat leeft
Wat weet je al over biologie en het leven om ons heen?
Leren over het leven
Aan het eind van deze les kun je de belangrijkste thema's van biologie op vmbo noemen, uitleggen wat cellen, organen en ecosystemen zijn en enkele voorbeelden geven.
Wat is biologie?
Biologie is de wetenschap die zich bezighoudt met alles wat leeft. Je leert hoe organismen werken en samenwerken in hun omgeving.
Levende en niet-levende dingen
Levende wezens groeien, ademen, voeden zich, reageren, leggen nageslacht en bewegen. Niet-levende dingen doen dit niet.
Kenmerken van het leven
Er zijn zeven kenmerken van leven, waaronder ademhalen, groeien en voortplanten.
De cel als bouwsteen
Alle levende wezens bestaan uit één of meer cellen. Cellen zijn de kleinste bouwstenen van het leven.
Weefsels, organen en orgaanstelsels
Cellen vormen samen weefsels, die organen maken. Organen werken samen in orgaanstelsels.
Voorbeeld: spijsvertering
Het spijsverteringsstelsel verwerkt voeding zodat de cellen energie krijgen.
Vergelijk: planten en dieren
Hebben wortels, bladeren en stengels. Ze maken hun eigen voedsel via fotosynthese.
Planten
Dieren
Kunnen bewegen en reageren op hun omgeving. Hebben organen om te ademen en te verteren.
Voortplanting en ontwikkeling
Levende wezens planten zich voort: zo zorgen ze voor nakomelingen. Denk aan zaadjes, eieren of baby's.
Groei en ontwikkeling
Alle levende wezens groeien. Groeien is meer cellen krijgen, ontwikkelen is verandering doormaken.
Ademhaling en energie
Ademhaling zorgt voor zuurstof in het lichaam, waarmee energie wordt opgewekt uit voedsel.
De menselijke ademhaling
Wij ademen via de longen. Ademhalen is belangrijk om zuurstof binnen te krijgen.
Voeding en vertering
Voeding levert bouwstoffen en energie. Vertering zorgt dat voedingsstoffen in het bloed komen.
Afvalstoffen en uitscheiding
Het lichaam scheidt afvalstoffen uit via urine, ontlasting en zweten.
Zintuigen en waarneming
Met zintuigen kun je zien, horen, voelen, ruiken en proeven. Zo reageer je op je omgeving.
De vijf zintuigen
Zien (ogen), horen (oren), voelen (huid), ruiken (neus) en proeven (tong).
Gedrag van dieren
Aangeleerd gedrag
Gedrag dat dieren vanaf de geboorte vertonen.
Gedrag dat dieren leren door ervaringen.
Aangeboren gedrag
Ecosystemen en kringlopen
Organismen leven samen en zijn afhankelijk van elkaar en hun omgeving. Denk aan voedselkringlopen.
Voorbeeld van een ecosysteem
In een vijver leven planten, dieren en micro-organismen samen en houden het systeem in balans.
Samenvatting
Je weet nu wat biologie is, hoe organismen in elkaar zitten en samenwerken in ecosystemen.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.