Thema 8 Planten - Kader jaar 4
Startklaar!
- Zit op je plek
- Telefoon in het Zakkie
- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui
3
minute
00
second
Lesson duration is: 70 minItems in this lesson
Startklaar!
- Zit op je plek
- Telefoon in het Zakkie
- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui
3
minute
00
second
Thema 8 Planten.
Leerdoelen basisstof 1
- Je kunt de bouw en functies van bladeren en het belang van fotosynthese beschrijven.
Waar haalt een plant energie vandaan?
Wat is de juiste formule van fotosynthese?
Glucose + zuurstof = koolstofdioxide + water
koolstofdioxide + water + zonlicht = glucose + zuurstof
Water + zuurstof = glucose + koolstofdioxide
Zuurstof + glucose = energie + water
Fotosynthese
zonlicht + water + koolstofdioxide
=
glucose + zuurstof
De bouw van bladeren
Bladeren bestaan uit 3 weefsels:
- Opperhuid
- Weefsel met bladgroenkorrels
- Vaatbundels
- Opperhuid: laagje met wax en bescherming
tegen waterverlies en ziekteverwerkkers.
- Huidmondjes: opnemen en afgeven van gassen.
- Weefsel met bladgroenkorrels: hier vindt fotosynthese plaats.
- Vaatbundels: vervoeren water en opgeloste stoffen.
Aan de slag
Maken opdracht 1
bladzijde 14
Ben je klaar? Ga verder met opdracht 2 + lees de tekst
5
minute
00
second
Fotosynthese
Wat heb je nodig voor fotosynthese?
Fotosynthese
- Koolstofdioxide uit de lucht via de huidmondjes en water uit de wortels.
- Vaatbundels vervoeren water en opgeloste stoffen naar de bladeren.
- Energie van zonlicht
= producten: Glucose + Zuurstof
Wat zijn de twee belangrijkste stoffen die en plant nodig heeft voor fotosynthese?
Zuurstof en glucose
Koolstofdioxide en water
Zuurstof en water
Glucose en koolstofdioxide
Stevigheid door water
De opperhuid en het weefsel krijgt stevigheid door het vocht in de vacuole van cellen.
- In de vacuole zit water --> duwt zich tegen de celwand.
- Veel water = cellen zijn stevig.
- Minder water: cellen zijn slap, een plant gaat hangen.
Plant krijgt weer water: cellen vullen, plant wordt stevig.
Wat gebeurt er als een plant te weinig water heeft?
De vacuole wordt groter.
De cellen verliezen stevigheid.
De huidmondjes gaan open.
De fotosynthese neemt toe.
Huidmondjes
Huidmondjes kunnen openen en sluiten door sluitcellen.
-Huidmondje open: sluitcellen nemen water op --> vacuole wordt groter --> huidmondje gaat open --> Co2 gaat naar binnen.
Huidmondjes
- Huidmondjes gesloten: sluitcellen verliezen water --> vacuole wordt kleiner --> huidmondje gaat dicht --> geen fotosynthese
Aan de slag
Volgende les af!
Thema 8 Basisstof 1 bladeren
Maken opdracht 2, 3 en 4
Bladzijde 14 en 15
10
minute
00
second
Startklaar!
- Zit op je plek
- Telefoon in het Zakkie
- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
- Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, etui
3
minute
00
second
Basisstof 2
Stengels en wortels
Leerdoelen deze les
Aan het einde van deze les:
- Kan ik in een afbeelding de vaatbundels, houtvaten en bastvaten benoemen.
- Kan ik beschrijven hoe planten stevigheid verkrijgen.
- Kan ik beschrijven hoe transport van water en mineralen bij planten plaatsvindt.
Stengels hebben:
- Bladgroenkorrels: hierin vindt fotosynthese plaats.
- Opperhuid
- Huidmondjes
- Waslaagje
Transport door vaten
Functies van de stengel:
- Stevigheid geven aan de plant.
- Bladeren en bloemen dragen.
- Stoffen transporteren.
- Reservestoffen opslaan.
Stengels vervoeren water en opgelosten stoffen van de wortels naar de bladeren.
Vaatbundels bestaan uit houtvaten en bastvaten.
Houtvaten
- Vervoeren water en mineralen van de wortel via de stengel naar de bladeren.
- liggen aan de binnenkant.
Bastvaten
- Vervoeren water en energierijke stoffen (glucose) van de bladeren naar alle delen van de plant.
- liggen aan de buitenkant.
Bastvaten
- Bestaat uit boven elkaar liggende levende cellen.
Houtvaten
- Bestaat uit boven elkaar liggende dode houtcellen.
- Bestaat uit stoffen cellulose en houtstof.
Stevigheid door houtcellen en vezels.
Planten krijgen stevigheid op twee manieren:
- Door vocht in de vacuolen van de cellen.
- Door cellulose en houtstof in de celwanden en houtcellen en vezels.
Verschil:
- kruidachtige planten: vocht in de vacuolen.
- Houtachtige planten: stevige stengels waar veel houtstof in zit.
Functie van wortels
Wortels hebben drie functies:
- De plant vastzetten in de bodem.
- Water en mineralen opnemen.
- Reservestoffen opslaan.
Basisstof 3
Glucose als brandstof
Leerdoelen deze les
Aan het einde van de les:
- Kan ik omschrijven onder welke omstandigheden fotosynthese en verbranding plaats vindt.
- Kan ik aangeven welke stoffen een plan kan maken uit de stof glucose
Verschil tussen energie rijk en energie arm stoffen
Organismen kunnen energiearme stoffen opnemen uit de lucht en bodem.
Fotosynthese: lichtenergie + water + koolstofdioxide = water en glucose
Fotosynthese zet koolstofdioxide om in zuurstof en glucose.
Glucose: energierijke stof. Een plant heeft dit nodig om te kunnen leven.
Fotosynthese in de plant: alleen overdag.
Verbranding in de plant: zowel overdag als in de nacht.
Fotosynthese in de plant
- Alleen overdag
- Zuurstof via de huidmondjes afgeven aan de lucht.
- Overdag meer productie van glucose.
-Gemaakte glucose wordt niet gelijkt gebruikt maar tijdelijk omgezet in zetmeel.
Verbranding in de plant
- Verbranding vindt overdag en nacht in plaats.
- Gebruikt zuurstof.
- Geeft koolstofdioxide af aan de lucht.
- In de nacht wordt zetmeel in de bladeren omgezet in glucose.
Vorming van stoffen
De opbouw van energierijke stoffen uit glucose heet assimiliatie.
Planten maken uit glucose andere stoffen.
- Koolhydraten: suikers, zetmeel, cellulose.
- Eiwitten: glucose + nitraat (opgeslagen in zaden)
- Vetten: bijv in zonnebloempitten en pinda's
Functie van assimiliatieproducten
Assimiliatieproducten zijn energierijke stoffen die bij assimilatie ontstaan.
Planten en dieren gebruiken deze stoffen als:
- Brandstof: verbruikt als verbranding.
- Bouwstof: nodig voor vormen en herstellen van cellen en weefsel.
- Reservestoffen: onder andere zetmeel, wordt opgeslagen voor later gebruik.
Aan de slag
Basisstof 3
Maken opdracht 1 t/m 5
Bladzijde 32 en 33
Volgende les af! Nakijken!
Startklaar
- Zit op je plek
- Telefoon weg in de tas.
- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond.
- Schoolspullen op tafel: Boek, chromebook, etui.
3
minute
00
second
Planning deze les
-
Terugblik afgelopen les
- Het verschil tussen energierijke stoffen en energiearme stoffen.
- Kenmerken van fotostynthese in de plant
- Kenmerken van verbranding in de plant
- In welke stoffen kan glucose worden omgezet (assimilatieproducten)
Leerdoelen deze les
Aan het einde van de les:
- Kan ik beschrijven hoe ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting plaatsvindt + voorbeelden bij planten geven.
- Kan ik de delen van een bloem noemen met hun kenmerken en functies.
Basisstof 4
Voortplanting
- Schrijf in 3 minuten alles op wat je al weet over ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting bij planten.
- Gebruik losse woorden of begrippen.
- Ben je klaar? Vergelijk je antwoorden met de persoon die naast je zit.
3
minute
00
second
Ongeslachtelijke voortplanting
Bij ongeslachtelijke voortplanting groeit een deel van een organisme uit tot een nieuw organisme.
- Dit vindt plaats door ongeslachtelijke voortplanting --> mitose
6 manieren van ongeslachtelijke voortplanting
1. Stekken
2. Knollen
3. Bollen
4. Enten
5. Uitlopers
6. Wortelstokken
Stekken
Bij stekken snijd je een stuk van een stengel of een blad.
- Dat stukje zet je in een glas water.
- Hieruit groeit het stukje zich uit tot een nieuw plantje.
Knollen
Een knol is een verdikte stengel of wortel waar veel reservestoffen in worden opgeslagen.
- Uit een knol ontstaat een plant die nieuwe knollen vormen.
Bollen
Een bol bestaat uit een bolschijf met rokken.
- Rokken zijn verdikte bladeren met veel reservestoffen..
- Tussen de rokken zitten de knoppen.
- Uit de knoppen ontstaat een nieuw plant.
Enten
Bij enten wordt er een deel van een plant op een andere plant geplaatst.
(De ent op de onderstam)
- De vaatbundels in de ent groeien weer vast aan de vaatbundels van de onderste stam.
Uitlopers en wortelstokken
Dit zijn horizontaal groeiende stengels - dus over de oppervlakte.
- Uitlopers liggen boven de grond.
- Wortelstokken liggen onder de grond.
Geslachtelijke voortplanting
Bij geslachtelijke voortplanting versmelten de kernen van twee geslachtscellen: er ontstaat een bevruchte eicel.
Bouw + functie van bloemen
Bloemen zijn nodig voor geslachtelijke voortplanting van zaadplanten. Bloemen kunnen er verschillend uitzien.
Bouw van een bloem
Bloemkroon
- Bestaat uit kroonbladeren
- Vaak groot en gekleurd --> lokt insecten
- Kroonbladeren kunnen vergroeid of los zijn.
Bloemkelk
- Bloemkelk bestaat uit kelkbladeren.
- Beschermt de knop tegen kou en uitdroging.
- Kunnen afvallen of blijven zitten.
meeldraden
- Mannelijke geslachtsorgaan.
- Bestaan uit helmdraad en helmknop
- In de helmknop zit stuifmeel.
Stamper
- Vrouwelijke geslachtsorgaan
- Bestaat uit de stempel, stijl en vruchtbeginsel.
- Op de stempel komt stuifmeel bij bestuiving.
- In het vruchtbeginsel zit het zaadbeginsel --> de eicellen van de vrouw.
Aan de slag
Maken opdracht 1, 2 en 3
bladzijde 42, 43 en 44
Startklaar
- Zit op je plek
- Telefoon weg in de tas.
- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond.
- Schoolspullen op tafel: Boek, chromebook, etui.
3
minute
00
second
Planning
- Terugblik afgelopen les
- Lesdoelen
- Uitleg basisstof 5
Leerdoelen deze les
Aan het einde van de les:
- Kan ik omschrijven wat bestuiving is.
- Weet ik het verschil tussen insecten en windbloemen.
- Weet ik hoe bevruchting bij zaadplanten verloopt.
5
minute
00
second
Basisstof 5
Bestuiving, bevruchting, verspreiding
Bestuiving
Bij bestuiving komt er stuifmeel op de stempel van een bloem van dezelfde soort.
Twee vormen van bestuiving:
1. Zelfbestuiving: tussen planten van dezelfde plant.
2. Kruisbestuiving: tussen bloemen van verschillende planten (dezelfde soort)
Bestuiving door insecten
Bloemen waarbij het stuifmeel door insecten wordt overgebracht worden heten insectenbloemen.
Kenmerken insectenbloemen:
- Grote bloemen
- Opvallende kleur
- Geur + nectar
- Kleine stempels binnen de bloem
Bestuiving door de wind
Er zijn ook bloemen waarbij het stuifmeel wordt verspreid door de wind. Dit noem je windbloemen.
Kenmerken van windbloemen:
- Klein en onopvallend
- Kroonbladeren vaak groen
- Heel veel stuifmeel
- Helmknoppen hangen buiten de bloem
Aan de slag
Maken opdracht 1, 2 en 3
Bladzijde 53 en 54
In stilte aan de slag. Hierna gaan we de opdracht nakijken.
5
minute
00
second
Bevruchting bij planten
1. Na bestuiving groeit uit de stuifmeelkorrel een stuifmeelbuis.
2. De buis groeit door de stijl naar een zaadbeginsel in het vruchtbeginsel.
3. Via de buis gaat de kern van de stuifmeelkorrel naar het zaadbeginsel.
- De kern van het stuifmeel versmelt met de eicelkern: bevruchte eicel.
Verandering na de bevruchting
Wat gebeurt er na de bevruchting?
De bevruchte eicel groeit uit tot een kiem.
Zaadbeginsel: groeit uit tot een zaad.
Uit een zaad kan een kiemplantje ontstaan.
Stappen van bevruchting bij planten
Wat ga je doen
- Maak een schema van de stappen van bevruchting bij planten.
- Je werkt in tweetallen.
- Gebruik je boek voor informatie en plaatjes: blz 50 en 51
- Je krijgt een blad met uitleg en een A3 blad.
Verspreiding van zaden
Zaden kunnen zich verspreiden op verschillende manieren:
- Door de wind
- Door dieren die vruchten eten
- Door dieren die vruchten meenemen in hun vacht
- Door de plant zelf
Dit noem je zaadverspreiding!
Aan de slag
Maken opdracht 4 en 5
Bladzijde 55 en 56
Startklaar
- Zit op je plek
- Telefoon weg in de tas.
- Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond.
- Schoolspullen op tafel: Boek, chromebook, etui.
3
minute
00
second
Planning
- Poster opdracht ongeslachtelijke voortplanting
- Opdracht geslachtelijke voortplanting.
Opdracht ongeslachtelijke voortplanting
Stap 1: Vorm tweetallen
Stap 2: In ieder vakje schrijf je een manier van ongeslachtelijke voortplanting.
Stap 3: Maak op een A3 blad een overzicht met:
- Een korte samenvatting
- Een duidelijke tekening of schema
Werk netjes en creatief.
Gebruik je boek basisstof 4 vanaf blz 36
20
minute
00
second
Feedback ronde
Stap 1: Loop met je groepje langs de andere posters.
Stap 2: Lees goed wat er staat.
Stap 3: Schrijf op een post it:
- Compliment: wat is duidelijk of goed gedaan?
- Tip: Wat kan beter of wat ontbreekt er nog?
Stap 4: Plak je feedback op de poster.
10
minute
00
second
Opdracht: onderdelen van de bloem
Wat ga je doen?
1. Werk in tweetallen.
2. Je krijgt 3 stencils over de onderdelen van de bloem
3. Vul de onderdelen op de juiste plek
4. Je hebt 5 minuten, na elke ronde bespreken we het klassikaal.
Gebruik niet je boek! Doe het uit je hoofd!
5
minute
00
second
Volgende les
Aan de slag met basisstof 5 bestuiving, bevruchting en verspreiding.
Basisstof 6
Ontkieming, groei en ontwikkeling
Leerdoelen deze les
Aan het einde van de les:
- Kan ik de ontwikkeling van een zaad + groei + ontwikkeling van een kiemplant beschrijven.
- Kan ik uitleggen hoe een plant de winter overleeft en voorbeelden van geven.
De bouw van een zaad
Buitenste laag:
- Zaadhuid, het stevige bruine vlies die het zaad beschermt.
Binnenkant van de boon:
- Zaadlobben, bevatten reservevoedsel voor de jonge plant.
Tussen de zaadlobben:
- Zit het kiempje
- Groeit uit tot een nieuwe plant
De bouw van een zaad
Kiempje bestaat uit
- Een worteltje
- Een stengeltje
- Twee blaadjes
Ontkieming
Wanneer ontkiemt een plant zich?
- Veel planten ontkiemen pas na een rustperiode.
- Het voorkomen dat een plantje ontkiemt in de winter of in de zomer.
Wat is nodig voor ontkieming?
- Gunstige temperaturen
- Water
- Zuurstof
Stap 4: Bovengronds
- Stengeltje en zaadlobben komen boven de grond.
- Er ontstaat bladgroen.
- Plantje kan nu zelf glucose maken door fotosynthese.
Stap 5: Zaadlobben verdwijnen
- Het reservevoedsel in de zaadlobben raken op.
- De zaadlobben verschrompelen en vallen af.
Stap 1: Water opnemen
- De boon neemt water op.
- De zaadhuid scheurt open.
- Het kiempje begint te groeien.
Stap 2: Worteltje groeit
- Het worteltje krijgt wortelharen
- Opnemen van water en mineralen.
Stap 3: Stengeltje groeit
- Stengeltje groeit omhoog.
Aan de slag
Basisstof 6 ontkieming, groei en ontwikkeling
Maken opdracht 1
Bladzijde 63
Hierna gaan we de opdracht samen nakijken
7
minute
00
second
Eenjarig, tweejarige en vaste planten.
Niet alle planten leven even lang.
1. Eenjarige planten
2. Tweejarige planten
3. Vaste planten
Eenjarige planten
- Doorlopen hun hele levenscyclus in een jaar.
- In het voorjaar ontkiemen de zaden.
- Voor de winter sterft de plant af.
Tweejarige planten
Eerste jaar
- Plant maakt wortels, stengels en bladeren.
- Slaat reservevoedsel op, vaak in verdikte wortel.
Tweede jaar
- De plant vormt bloemen, vruchten en zaden.
-Daarna sterft de plant.
Vaste planten
- Leven langer dan twee jaar.
- Kunnen elk jaar opnieuw bloemen en zaden vormen.
- Slaan reservevoedsel op in knollen, bollen, wortelstokken.
Vaste planten kunnen zijn:
- Houtachtig: bomen en struiken
- Kruidachtig: kruidachtig
Aan de slag
Maken opdracht 2
Bladzijde 63
5
minute
00
second
Diagnostische toets