HC zorgethiek_OLP6_2024-2025 (1)

HC 12. Zorgethiek


Over verantwoordelijkheid, zelfzorg en zorg voor anderen, zelfopoffering en zelfverwaarlozing.

1 / 24
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 24 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

HC 12. Zorgethiek


Over verantwoordelijkheid, zelfzorg en zorg voor anderen, zelfopoffering en zelfverwaarlozing.

Inhoud college

  1. Voorkennis opfrissen!!

  2. Verantwoordelijkheid: 4 opvattingen

  3. De menselijke relatie: eenheid of verschillende subjecten

  4. De verhouding zelfzorg – zorg voor anderen

  5. Samenvatting

1. Voorkennis opfrissen

Voorkennis opfrissen: zorgdefinitie Tronto& Fisher

‘zorgen is een menselijke activiteit die alles omvat wat wij doen om onze ‘wereld’ zo in stand te houden, te continueren en te herstellen dat we daarin zo goed mogelijk kunnen leven. Die wereld omvat onze lichamen, ons persoon zijn en onze omgeving die we trachten samen te weven tot een complex, het leven ondersteunend web.’ (Van Nistelrooij, 2022, p.56)

Voorkennis opfrissen: zorgfases Tronto

2. Verantwoordelijkheid

Verantwoordelijkheid: 4 vormen

  1. Verantwoordelijkheid als belofte

  2. Verantwoordelijkheid als reactie op de kwetsbaarheid van een ander

  3. Verantwoordelijkheid als uitkomst van sociale routines, verwachtingen en onderhandelingen in assymetrische relaties

  4. Verantwoordelijkheid als ‘givenness’

Verantwoordelijkheid als belofte

“I would have that obligation to whomsoever I made that promise.”

(Kittay, 1999, p. 55)

Belofte.

Afspraak.

Contract.

Verantwoordelijkheid als reactie op kwetsbaarheid

‘Mensen zijn met elkaar verbonden en gelijk omdat we allemaal geworden zijn wie we zijn door de zorg van een ander.’

(Dassen, 2020, p. 4)

Cirkels van verantwoordelijkheid??

  1. Fundamentele noden

  2. Kwetsbaarheid groot

  3. De eerdere relatie als morele grond

(Kittay, 1999 p. 64)

Verantwoordelijkheid als uitkomst van sociale routines, verwachtingen en onderhandelingen.

Argumenten:

  1. Naturalizing

  2. Privatizing

  3. Normalizing

Asymetriche relaties!

 In de Universitair medische centra en het Sociaal werk zijn in verhouding tot de andere branches binnen zorg en welzijn wel de minste vrouwen werkzaam, maar dit blijft meer dan 70 procent.
(CBS, 2018)

Verantwoordelijkheid als givenness.

‘The invissible call’

(Van Nistelrooij & Visse, 2018, p.283)

Geen keuze.

Nadruk op het appel en niet op de zorggever.

3. De menselijke relatie: eenheid of verschillende subjecten.

4. De verhouding tussen zelfzorg en zorg voor anderen. 5 opvattingen over zelfopoffering.

  1. Afwijzing van zelfopoffering.

  2. Verzet tegen zelfopoffering, maar ook waardering voor inbeslagname door de ander

  3. Erkenning van het risico op zelfopoffering in het licht van machtsstructuren.

  4. Zelfopoffering als onvermijdelijk onderdeel van zorg.

  5. Zelfopoffering als begrijpelijk en voorstelbaar en karakteristiek voor zorgpraktijken.


DE OPDRACHT
JE ROL ALS SW!!


Zorgconcept: afwijzing van zelfopoffering.

“The concept of mature care recognizes that, in principle, one should have as much care for oneself as one has for others.”

(Pettersen, 2011, p. 56)

Ook een verantwoordelijkheid van de zorgvrager.

Zorgconcept: Verzet tegen zelfopoffering, maar ook waardering voor inbeslagname door de ander

“Since I am defined in relation, I do not sacrifice myself when I move toward the other as one-caring. Caring is, thus, both self-serving and other-serving” (Noddings, 2013, p. 99).

Concentrische zorgcirkels.

Zorgconcept: Erkenning van het risico op zelfopoffering in het licht van machtsstructuren.

“…we notice that those who are least well off in society are disproportionately those who do the work of caring …”

(Tronto, 1993, p. 113).

Privileged irresponsibles.

Zorgconcept: Zelfopoffering als onvermijdelijk onderdeel van zorg.


Zorgen vindt plaats in een context van betrokkenheid tussen unieke mensen en in die betrekking worden waarden gerealiseerd.

De zorggever geeft iets van (eigen)belang op ten behoeve van een groter goed en doet dit van harte (Van Heijst, 2011, pp. 353-355).


Zorgconcept: Zelfopoffering als begrijpelijk en voorstelbaar en karakteristiek voor zorgpraktijken.



Zorgconcept: Zelfopoffering als begrijpelijk en voorstelbaar en karakteristiek voor zorgpraktijken.


Zorg (dus ook zelfopoffering) geeft uitdrukking aan de relatie tussen mensen en het relationele karakter van mens zijn.


De zich opofferende zorggever is onderdeel van wat zich aandient, wordt overdonderd door gebeurtenissen en situaties en wordt bepaald door affectieve relaties en tijd.


Mensen geven al opofferend invulling aan wie ze zijn en willen zijn.


Zelfopoffering draagt bij aan het samenleven, nodigt anderen uit tot deelname aan en versterkt de gemeenschap.


(Dassen, 2020)


5. Samenvatting


Vier opvattingen over verantwoordelijkheid!

Vijf zorgconcepten die iets zeggen over zelfopoffering.


Eigen keuze of gegeven/overvallen door …..


MACHT!!!


Risico van uitbuiting!!!!



DE OPDRACHT
JE ROL ALS SW!!



Dassen, J. (2020). Omdat zij niet anders kan: Over zorg voor anderen, zelfzorg, verantwoordelijkheid en moederschap. (Masterthesis). [publicaties UvH]. Geraadpleegd op 12 juli 2022 van https://www.zorgethiek.nu/wpcontent/uploads/2021/02/Mastherthesis-Jhoy-Dassen-ZeB-210216- publicatie_UvH_1.pdF


Kittay, E. (1999). Love’s labor: Essays in women, equality, and dependency. New York: Routledge.


Noddings, N. (2013). Caring: A Relational Approach to Ethics and Moral Education (2nd edition, updated). Berkeley: University of California Press.


Tronto, J. (1993). Moral boundaries: A political argument for an ethic of care. New York: Routledge.


Van Heijst, A. (2011). Menslievende zorg: Een ethische kijk op professionaliteit. Kampen: Klement.


Van Nistelrooij, I. (2022). Basisboek zorgethiek: over mensbeeld, moraal en ethische reflectie in de zorg. Heeswijk-Dinther: Van Berne.


Van Nistelrooij, I., & Visse, M. (2018). Me? The invisible call of responsibility and its promise for care ethics: A phenomenological view. Medicine, Health Care and Philosophy, 22(2), 275-285. https://doi.org/10.1007/s11019-018-9873-7