4M Herhaling Erfelijkheid en evolutie les 1 Erfelijkheid

Thema 3 Erfelijkheid en evolutie

3.1 Genotype en fenotype

3.2 Genen

3.3 Kruisingen

3.4 Stambomen

3.5 Variatie in genotypen

3.6 Evolutie

3.7 Verwantschap

3.8 DNA technieken

1 / 20
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBiologieMiddelbare schoolmavoLeerjaar 3,4

This lesson contains 20 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Thema 3 Erfelijkheid en evolutie

3.1 Genotype en fenotype

3.2 Genen

3.3 Kruisingen

3.4 Stambomen

3.5 Variatie in genotypen

3.6 Evolutie

3.7 Verwantschap

3.8 DNA technieken

This item has no instructions

Wat zijn erfelijke eigenschappen?

  • Eigenschappen zijn kenmerken.

  • Deze eigenschappen krijg je van ouders -> Erfelijke eigenschappen.

  • Ze liggen op de chromosomen in je cellen. 

This item has no instructions

Chromosomen

  • Bevinden zich in de celkern

  • Ze bestaan o.a uit DNA  = informatie erfelijke eigenschappen

  • Mensen hebben 46 chromosomen in bijna elke cel.

  • Ze komen in paren voor (mensen --> 23 paren)

This item has no instructions

Chromosomenkaart

  • Alle paren hebben een nummer

  • Paar 23: de geslachtschromosomen

  • XX = meisje

  • XY = jongen


Van elk paar heb je een chromosoom van je moeder en een chromosoom van je vader gekregen

This item has no instructions

Eigenschappen op chromosomen

  • Gen = een klein deel van een chromosoom 

  • Een gen bevat informatie voor 1 erfelijke eigenschap

  • 2 Genen voor één erfelijke eigenschap (want je hebt een paar chromosomen) 

  • Een allel is een variatie op een gen.

Bijvoorbeeld: je hebt een gen voor haarstructuur en een allel voorkrullen haar of een allel voor stijl haar

Chromosomen van andere soorten



Hoeveel chromosomen bevat een eicel van een veldmuis? 

This item has no instructions

Genotype

Het genotype is de informatie van alle erfelijke eigenschappen van het individu dat is geërfd van de ouders. 


Wordt bepaald wanneer de eicel

wordt bevrucht door een zaadcel.


Genoom = alle chromosomen 

met genen van een organisme.            Het genotype blijft het hele leven                                                                                     hetzelfde.

                                                        


This item has no instructions

Verschillende fenotypen bij honden

Erfelijke eigenschappen zien er bij iedereen anders uit. 

Dit noem je fenotype.



This item has no instructions

Het fenotype kan veranderen 

Je uiterlijk blijft niet het hele leven hetzelfde. 


Fenotype kun je ook zelf veranderen. Denk maar eens aan haren verven, make-up en tatoeages.


Fenotype is niet alleen uiterlijk!



This item has no instructions

Aanleg

  • Van sommige eigenschappen weet je pas dat je ze hebt wanneer je ze gaat gebruiken. Je hebt dan aanleg geërfd.


  • Het fenotype is afhankelijk van de erfelijke eigenschappen en invloeden uit de omgeving.

This item has no instructions

Homozygoot en heterozygoot

Twee dezelfde genen/allelen voor een bepaalde eigenschap op de chromosomen van 1 paar: 

HOMOZYGOOT

Twee verschillende genen/allelen voor een bepaalde eigenschap op de chromosomen van 1 paar:

HETEROZYGOOT


homo = hetzelfde            hetero = anders

This item has no instructions

Homozygoot

Hetzelfde

De 2 genen/allelen voor één erfelijke eigenschap zijn hetzelfde.



This item has no instructions

Heterozygoot

Verschillend

De 2 genen/allelen voor één erfelijke eigenschap zijn verschillend.

This item has no instructions

Dominant en recessief

Bepaald de eigenschap die het kind krijgt.


Het gen waarvan het kind de eigenschap krijgt noemen we DOMINANT. (Dit gen 'wint') 


Het gen dat heeft 'verloren' heet RECESSIEF.


This item has no instructions

Hoe schrijven we dit op?

Dominant gen --> HOOFDLETTER 

Recessief gen --> kleine letter


Homozygoot dominant: AA = heeft de dominante eigenschap

Homozygoot recessief: aa = heeft de recessieve eigenschap

Heterozygoot: Aa = heeft dominante eigenschap --> A wint van a


Er zijn dus altijd 3 mogelijkheden

This item has no instructions

Homozygoot

Hetzelfde

De 2 genen/allelen voor één erfelijke eigenschap zijn hetzelfde



AA

aa

This item has no instructions

Heterozygoot

Verschillend

De 2 genen/allelen voor één erfelijke eigenschap zijn verschillend

Aa

This item has no instructions

Intermediair fenotype


This item has no instructions

Beide allelen zijn even sterk. 


Intermediair: Beide fenotypen komen tot uiting bij een heterozygoot genotype


Intermediair fenotype

This item has no instructions

Hoe leer je dit?

Denk aan wiskunde en talen:

Heel veel oefenen




This item has no instructions