Voor- en achtervoegsels

• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 2

Voorvoegsel

Achtervoegsel

Lesdoel

Aan het eind van deze opdracht kun je:

- herkennen hoe je voor- en achtervoegsels combineert met kernwoorden.

- het verschil omschrijven tussen afleidingen en samenstellingen.

- herkennen dat een woord kan veranderen in betekenis door gebruik van voor- en achtervoegsels.

Een afleiding bestaat uit een kernwoord met een voor- of achtervoegsel dat op zichzelf meestal geen woord is.

Voorbeelden:

tijdloos
, werkzaam, ondankbaar​ 

Zulke voor- en achtervoegsels geven het kernwoord een andere betekenis.

Ook verandert vaak de woordsoort door het achtervoegsel.

meisje (zn) - meisjesachtig (bnw.)

Voorvoegsel

- een stukje vóór het woord

- daardoor verandert het woord van betekenis

Bijvoorbeeld: 

on (=voorvoegsel) + rustig = onrustig

Voorvoegsel

Bijvoorbeeld:

her (= voorvoegsel) + gebruiken = hergebruiken

mis + dragen = misdragen

non + fictie = nonfictie

ex + vriend = exvriend

on + zeker = onzeker

Veelvoorkomende voorvoegsels

Voorbeeld

a-: niet

anti-: tegen

non-: niet

mis-: verkeerd, fout

wan-: slecht, verkeerd

her-: weer, opnieuw

ex-: niet meer

mini-: heel klein

inter-: tussen 2 of meer gebieden

asociaal

antipthie

non-actief

misdragen

wantoestand

herinrichten

ex-man

minibus

interland

Achtervoegsels

Er zijn veel woorden met -heid, -lijk, -ing, -ig, 
 -er, -erd, -aar, -aard, -baar, -rik of -isch erachter. 

Deze korte stukjes zijn achtervoegsels,

je schrijft ze altijd op dezelfde manier. 

achtervoegsels zet je altijd achter een woord, zoals het woord zelf al aangeeft: achtervoegsels. Het gaat dus om het laatste deel van een woord.

Voorbeelden 

blijheid

duidelijk

afdeling

aardig

aansteker

eigenaar

aaibaar

fantastisch

Betekenis

Door een achtervoegsel verandert de betekenis van een woord.

Kijk dus altijd goed in de zin wat er precies bedoeld wordt.

Het einde van de film is prachtig.

De docent kan eindeloos doorzeuren over mijn punt.

-(i)teit biodiversiteit

-kundig vakkundig

-(e)lijk wetenschappelijk

-rijk waterrijk

-vaardig slagvaardig

-wekkend angstwekkend

-achtig kinderachtig

-baar onoplosbaar

-eus nerveus, matineus

-heid werkloosheid

-ief subjectief

-ig gelukkig

-isme socialisme

Veelvoorkomende achtervoegsels

Wat betekent
onmisbare

1. niet te missen
2. gemiste

Wat betekent
wantoestanden

1. slechte toestanden
2. andere toestanden

Wat betekent
non-actief

1. weer actief
2. niet actief

Wat betekent
wantoestanden

1. slechte toestanden
2. andere toestanden

Wat betekent
ex-voorzitter

1. iemand die vroeger voorzitter was
2. verkeerde voorzitter

Wat betekent
herkauwers

1. een dier dat zijn eten opnieuw kauwt
2. een dier dat zijn eten meteen goed kauwt

Wat betekent
mini-ezels

1. jonge ezels
2. kleine ezels

Wat betekent
mishandeling

1. verkeerde handeling
2. gemiste handeling

Wat betekent het onderstreepte woord?
De ex-man van onze buurvrouw is naar Canada verhuist.

_______

Wat betekent het onderstreepte woord?
Je kunt dat boek onmogelijk in één dag uitlezen.

__________

Wat betekent het onderstreepte woord?
Tijdens de les Duits heeft Aron zich vreselijk misdragen.

__________

Wat betekent het onderstreepte woord?
De politie stuurt wanbetalers een sms'je met een laatste waarschuwing.

___________

Wat betekent het onderstreepte woord?
Nadat mijn moeder mijn kamer had opgeruimd, moest ik hem helemaal herinrichten.

___________

Wat betekent het onderstreepte woord?
Drie keer per dag rijdt er een minibus van Zevenbergen naar Etten-Leur.

________

Wat betekent het onderstreepte woord?
Wanneer speelt Nederland die interlandwedstrijd?

_________________

Wat betekent het onderstreepte woord?
Weet jij waar die anti-muggenspray staat?

_________________

Wat betekent het onderstreepte woord?
Omdat de politiechef iets verkeerd had gezegd, is hij op non-actief gesteld.

_________

Wat betekent het onderstreepte woord?
Het is een wanorde in de winkel van mijn oom.

________

niet gelijk van vorm

1. non-symmetrisch
2. hersymmetrisch
3. asymmetrisch
4. anti-symmetrisch

opnieuw gebruiken

1. hergebruiken
2. misgebruiken
3. wangebruiken
4. ex-gebruiken

niet ervaren

1. ex- ervaren
2. non-ervaren
3. interervaren
4. onervaren

slechte prestatie

1. tegenprestatie
2. pro-prestatie
3. pre-prestatie
4. wanprestatie

shampoo tegen roos

1. nonroosshampoo
2. exroosshampoo
3. antiroosshampoo
4. wanroosshampoo

kleine reep

1. ex-reep
2. antireep
3. minireep
4. herreep

foute slag

1. misslag
2. conslag
3. comslag
4. herslag

een slechte daad

1. non-daad
2. condaad
3. herdaad
4. wandaad

GELEERD?

Nog vragen?

Aan de slag in Vo-Next