Hospice

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Hospice

Kennismaken met het Hospice

Na deze les kun je:

De doelgroep van een hospice beschrijven, inclusief leeftijdsgroep, zorgbehoefte en kenmerken van deze cliënten.

De taken en verantwoordelijkheden van de verpleegkundige in het hospice benoemen.

Waar kunnen mensen overlijden?

Wat weet je al over het hospice?

Wat is een Hospice?

Een hospice is een plek waar mensen met een terminale ziekte een thuis hebben met de benodigde zorg. 

Een hospice heeft als doel zorg te bieden aan terminaal zieke mensen en hun naasten in de laatste fase van hun leven.

Het hospice bied plaats aan ernstige zieke mensen met een levensverwachting van minder dan drie maanden.

Er zijn twee types:

Vrijwilligershospice (bijna-thuis-huis) → nadruk op ondersteuning door vrijwilligers, verpleegkundige zorg via thuiszorgteams.

High-care hospice → 24-uurs aanwezigheid van verpleegkundigen; zwaardere zorgvraag mogelijk: meeste hospice tegenwoordig 

Wanneer gaat iemand naar het hospice?

Palliatieve zorg

Terminale zorg

• zorg voor diegene die niet meer beter worden
• Overlijden < 3 mnd
• Richt zich op de kwaliteit van sterven

Palliatieve zorg richt zich daartegen op de kwaliteit van leven.

Terminale zorg:

De verpleegkundige richt de zorg op een rustig en een kwalitatief goed stervensproces:

• Symptomen controleren en bestrijden, 
• 
  
• Eventuele behandelingen richten zich alleen tot last te verminderen  
• 
  
• De zorgvrager is in deze fase vaak niet meer wilsbekwaam. 
• 
  
• Samenwerken, overleg en het maken van afspraken met de zorgvrager en zijn sociale netwerk centraal. 
• 
  
• Geven van voorlichting aan vooral het sociale netwerk. zorg voor naasten
  

Symptomen Terminale fase

• Vermoeidheid
  
• Pijn
  
• Misselijk & Braken
  
• Dyspnoe
  
• Obstipatie
  
• Ileus
  
• Delier
  
• Angst
  
• Depressie

Doelgroep en Ziektebeelden

                  

Wanneer komt iemand in het Hospice?

Wat zijn kenmerken van deze mensen? (leeftijd, achtergrond, etc.)

Wat voor ziekten of aandoeningen hebben deze mensen? 

welke mensen zien we steeds vaker in de hospice opgenomen worden?

ziekte beelden zorgvrager

In de palliatieve zorg is de zorgvrager een volwassene/oudere met een

(chronische) ziekte zoals:

• ALS en andere neurologische aandoeningen (als wat meer thuis vanwege de leeftijd / euthanasie)

• dementie/ alzeimer / parkison (vaak in combi met kanker)

• hartfalen, COPD

• kanker ( 90 %) 

Bewust Stoppen met Eten en Drinken (BSTED) 

Welke werkzaamheden voer je als verpleegkundige uit in een hospice?

Wat doet een verpleegkundige in het hospice?

 1. Lichamelijke zorg (somatische zorg)

Pijn- en symptoombestrijding (morfine, midazolam, anti-emetica)

Verpleegtechnische handelingen:

katheterzorg, subcutaan injecteren, continue infusie ( morfinepomp), wondzorg, stomazorg, maaghevel en drains (nefro,asitis drains).

ADL-planning → op tempo en wensen van de cliënt

🔹 5. Nazorg

Familie begeleiden na overlijden

Afrondende gesprekken

Administratie en rapportage

 2. Observeren & klinisch redeneren

Verpleegkundigen letten vooral op:

comfort niveau 

bewustzijnsdaling

toename van onrust of delier

tekenen van stervensfase

effect van medicatie / bijwerkingen

mond-, huid- en ademhalingsproblemen

 kleine veranderingen kunnen grote betekenis hebben.

Medicatieoverzicht beheren

Familie informeren bij veranderingen

🔹 5. Nazorg

Familie begeleiden na overlijden

Afrondende gesprekken

Administratie en rapportage

 3. Psychosociale en spirituele zorg

Angst verminderen

Gesprekken over afscheid, levensvragen

Ondersteuning familie (mantelzorgers ontlasten)

Rust creëren en emotionele veiligheid

Familie begeleiden na overlijden

Afrondende gesprekken

Administratie en rapportage

4. Coördinatie & communicatie

Contact huisarts / palliatief team

Afstemmen van comfort beleid en beleid bij sterven

Medicatie overzicht beheren

Familie informeren bij veranderingen

5. Nazorg

Familie begeleiden na overlijden

Afrondende gesprekken

Administratie en rapportage

Hoe zien de diensten eruit?

Dit verschilt per hospice. In veel high-care hospices is het:

Dagdienst 07:00–15:00

Avonddienst 15:00–23:00

Nachtdienst 23:00–07:00

Kenmerken:

Je werkt vaak alleen op de werkvloer, met vrijwilligers aanwezig.

Vrijwilligers doen huishoudelijke taken + basiszorg (onder begeleiding).

Rustig in tempo, maar emotioneel en klinisch zwaar.

Wat voor zorgvragen komen vaak voor?

Veel voorkomende problemen:

Pijn (morfine, fentanyl, PCA-pompje)

Benauwdheid (zuurstof beperkt zinvol → morfine, ventileren, houding)

Terminale onrust / delier

Vermoeidheid, cachexie (extreme vermagering)

Misselijkheid/braken

Wonden / decubitus

Psychosociale crisis (angst, afscheid, schuldgevoel)

voorbeeld medicatie lijst

casus bespreking

casus 

Voorgeschiedenis Cyste in linker mamma Pancreas carcinoom wv bekend in EMC, palliatief traject.  

Mw. werd op 08/07 opgenomen i.v.m. Pertrochantaire Femur#

Anamnese SEH:

Is vanmorgen over een draad in huis gestruikeld. Daarna pijn rechterlies, onvermogen tot belasten. Heeft 1,5u op de grond gelegen, toen vond buurvrouw haar. Ook op haar hoofd gevallen. Geen bewustzijnsverlies. Geen overig letsel of pijnklachten.

Hoofd: zwelling + opgedroogd bloed rechts occipitaal.

Aanvullend onderzoek:

X-bekken/-heup: pertrochantaire femurfractuur rechts

Op SEH heeft een familiegesprek plaats gevonden met mw. en 2 vriendinnen. Mw. heeft een prognose van enkele maanden en is erg verzwakt. Traject van operatie en revalidatie zal te zwaar voor haar zijn. Wens is goede comfort en pijnstilling

. Opties besproken: zenuwblokkade of systemische pijnstilling. Gekozen voor zenuwblokkade en overplaatsing naar palliatieve zorg. 

Mw. is code 5 > Progressie lokaal recidief pancreascarcinoom met longmetastasen, uitbehandeld in EMC. 

Levensverwachting korten dan 3 maanden.

Zorgvraag: Palliatieve zorg Start zorg 15/9 Voorkeur: De Roos

Voorgeschiedenis Cyste in linker mamma Pancreas carcinoom wv bekend in EMC, palliatief traject. Chronisch Bronchitus

Behandeling Femur # re

PENG-blok

Prognose verwachte ontwikkeling t.a.v de ziekte of aandoening

Verwachte levensduur minder dan 3 maanden

Somatisch:

pertrochantere femur fractuur (heupfractuur bij het bovenste deel van het dijbeen (femur) rechts

wv comfort beleid middels peng blok ( De PENG-blokkade is een pijnstillende behandeling waarbij de heup gevoelloos wordt gemaakt)  had vanuit huis al een morfine pomp.

Mw. krijgt hulp bij de ADL, is sinds opname niet meer uit bed geweest. Pijn is erg aanwezig, Mw. heeft een CAD.

Zorgvraag: Palliatieve zorg voorkeur: hospice

medicatie:

Morfinepomp 4 mg/uur continu , 8 mg bolus a 1 uur

- Metoclopramide 10 mg 3 x dgs zo nodig

- paracetamol 4 x dgs 1000 mg

- Temazepam ’s avonds zo nodig

je hebt middag / avond dienst, mw is net bij je opgenomen en is incontinent van ontlasting.

Hoe pak je de verzorging aan?

Tegen welke problemen kan je aanlopen?

Wat voor risico's heeft mw in het verloop opname?

Werken in een hospice:

• Wat moet je weten?
• Wat moet je kunnen?
• Wat lijkt je mooi aan het werk?
• Wat lijkt je moeilijk?

Nadelen en knelpunten voor verpleegkundigen

Emotioneel zwaar → veel sterfte, verdriet en familieconflicten

Onvoorspelbaar verloop → complex klinisch redeneren

Werken met vrijwilligers vraagt goede communicatie

Soms weinig medische ondersteuning ’s nachts

Complex medicatie beleid

Onzekerheid over grenzen: "Wat zeg je wel/niet?"

Onervaren met de dood → impact kan groot zijn

Leren omgaan met familie

Minder routinehandelingen dan in ziekenhuis/ verpleeghuis / thuiszorg wijkverpleegkundige 

Veel psychosociale zorg → vraagt reflectie en gesprekstechniek

Zelfstandig werken kan spannend zijn

We kunnen geen dagen aan het leven toevoegen, maar wel leven aan de dagen

vragen?

Kennismaken met het Hospice

Na deze les kan je iemand vertellen over:

• Doelgroep
  
• Problematiek en ziektebeelden
• Taken van de beroepskracht
  

Hebben we dit behaald? Welke vragen zijn er nog?

Ik geef deze les het cijfer.... omdat....