H4.3 Bijzondere zouten
H4.3 Bijzondere zouten
herhalen namen, formules en oplosbaarheid
geef de formule
geef de naam
geef de vergelijking als deze stof gemengd wordt met water
Leerdoelen
Ik kan uitleggen wat een zout, een hydraat en kristalwater met elkaar te maken hebben.
Ik kan de formule en de naam van een hydraat weergeven.
Ik kan reacties met hydraten in een vergelijking weergeven (vormen, oplossen en indampen).
Ik kan berekeningen m.b.t. de hoeveelheid kristalwater in een hydraat uitvoeren (massa% en aantal moleculen).
Onderwerpen
gekleurde zouten
hydraten
dubbelzouten (volgende les)
gekleurde zouten
Ook Vincent van Gogh, waarvan wordt beweerd dat hij verf snoepte, zou het slachtoffer zijn geworden van loodvergiftiging. Bij van Gogh raakte zijn gezichtsvermogen aangetast waardoor hij ringen rond objecten zag en die ook schilderde. https://www.leidenuniv.nl/fsw/verduin/sofa/sofa_pb.htm
Vroeger werden cadmiumverbindingen veel gebruikt als felrode en felgele kleurstof; de oude Heinekenkratjes waren een beroemd voorbeeld. Het metaal is echter carcinogeen en giftig.
verfpigmenten
blauw
groen
wit
koper(II)sulfaat
natriumnitraat
calciumcarbonaat
kaliumcarbonaat
magnesiumsulfiet
bariumfluoride
ijzer(II)hydroxide
chroom(III)oxide
kobalt(II)chloride
Onderwerpen
gekleurde zouten
hydraten
dubbelzouten
Leerdoelen
Ik kan uitleggen wat een zout, een hydraat en kristalwater met elkaar te maken hebben.
Ik kan de formule en de naam van een hydraat weergeven.
Ik kan reacties met hydraten in een vergelijking weergeven (vormen, oplossen en indampen).
Ik kan berekeningen m.b.t. de hoeveelheid kristalwater in een hydraat uitvoeren (massa% en aantal moleculen).
hydraten
weerbeeldje: wat voor weer wordt het?
wat weet jij nog van koper(II)sulfaat uit de derde klas? (typ één opmerking in)
minute
second
kopersulfaat
CuSO4 (s)
wit
blauw
reagens voor water
kristalwater
(penta)hydraat
zout
......
wit kopersulfaat
Wit kopersulfaat is een reagens voor water. Wanneer je een paar druppels water toevoegt aan wit kopersulfaat, wordt de kleur blauw. Er is dan blauw kopersulfaat ontstaan.
Waar is het water gebleven? (bij de verandering van wit naar blauw kopersulfaat)
macro
micro
CuSO4 (s)
CuSO4.5H 2O(s)
hydraten
Sommige zouten kunnen watermoleculen opnemen in hun ionrooster.
het zout noem je dan een hydraat
de opgenomen watermoleculen noem je kristalwater
Het aantal watermoleculen dat wordt opgenomen vind je terug in de naam:
CuSO4 (s) is (wit) kopersulfaat
CuSO4.5H2O (s) is (blauw) kopersulfaatpentahydraat
Ook gips is een hydraat. De systematische naam van gips is calciumsulfaatdihydraat. Geef de formule van de stof gips.
Soda is een hydraat met de formule Na2CO3.10H2O
Wat is de systematische naam van deze stof?
gekleurde hydraten
Dit weerbeeldje is bedekt met een laagje
kobaltchloride. Als de lucht erg vochtig is
dan neemt dit zout kristalwater op in
het ionrooster en wordt
kobaltchloridehexahydraat gevormd.
Daardoor verandert ook de kleur van het zout.
De kleuren van zouten en bijbehorende
hydraten vind je in
Sleepvraag: Welke formule hoort bij welk weerbeeldje?
Gebruik Binas tabel 65B.
CoCl2 (s)
CoCl2.6H2O (s)
hydraten en reactievergelijkingen
Geef de kloppende reactievergelijking van de reactie
waarbij wit kopersulfaat water opneemt en verandert
in blauw kopersulfaat.
Maak deze reactievergelijking in je schrift.
Iemand krijgt zo de beurt om uit te leggen hoe de reactievergelijking eruit ziet.....
minute
second
hydraten en reactievergelijkingen
Geef de kloppende reactievergelijking van de reactie
waarbij wit kopersulfaat water opneemt en verandert
in blauw kopersulfaat.
CuSO4 (s) + 5 H2O (l) --> CuSO4 . 5 H2O (s)
hydraten en reactievergelijkingen
Geef de kloppende oplosvergelijking voor
het oplossen van blauw kopersulfaat in water.
Maak deze reactievergelijking in je schrift.
Iemand krijgt zo de beurt om uit te leggen hoe de reactievergelijking eruit ziet.....
minute
second
rekenopgave
Je kunt ook rekenen aan hydraten.
Dit doe je met stappenplan rekenen-aan reacties.
Op de volgende dia staat een extra rekenopgave.
rekenopgave
rekenen met kristalwater
stap 1: noteer de reactievergelijking
stap 2: 1 : 2 : 1 molverhouding
stap 3: gegeven gevraagd
450 g ? g
rekenen met kristalwater
stap 1: noteer de reactievergelijking
stap 2: 1 : 2 : 1 molverhouding
stap 3: gegeven gevraagd
450 g ? g
... Mol. .. Mol
/ MCaCl2
x MH2O
x 2
rekenen met kristalwater
stap 1: noteer de reactievergelijking
CaCl2 (s) + 2 H2O (l) --> CaCl2.2H2O (s)
stap 2: 1 : 2 : 1 molverhouding
stap 3: gegeven gevraagd
450 g ? g
.... mol .... mol
/ MCaCl2
x MH2O
x 2
rekenen met kristalwater
Bereken hoeveel gram water opgenomen is als er 500 gram natriumcarbonaatdecahydraat gevormd is.
Deze opdracht moet je met het stappenplan op het bord uit kunnen leggen aan de klas (iedereen kan gekozen worden)
minute
second
rekenen met kristalwater
Als je de vorige goed had sla je deze over anders maak je deze opgave ook
Bereken hoeveel gram water opgenomen is als er 500 gram natriumcarbonaatdecahydraat gevormd is.
Na2CO3 + 10 H2O --> Na2CO3 . 10 H2O
1 10 1
= 315,35 gram 500 gram
= 17,5mol *18,02 g/mol = 500 gram/286 g/mol
17,5 mol : 1,75 mol
Onderwerpen
gekleurde zouten
hydraten
dubbelzouten
Leerdoelen
Ik kan uitleggen wat een dubbelzout is.
Ik kan uit de formule van een (dubbel)zout afleiden wat de lading van de ionen is.
Weet je het nog ...
Wat is de lading van het loodion in Pb(CO3)2 (s) ?
+
2+
3+
4+
Welke lading heeft het loodion?
Uitwerking:
2 CO32- ionen hebben samen een lading van 4-
--> dus de totale negatieve lading is 4-
--> dan moet er ook een totale positieve lading zijn van 4+
--> deze lading van 4+ is verdeeld over 1 loodion
--> de lading van één loodion is 4+
Pb(CO₃)₂
Pb4+
dubbelzouten
azuriet dolomiet aluin aquamarijn
Wat zou worden bedoeld met een dubbelzout?
dubbelzout
Een dubbelzout is een zout waarin twee of meer verschillende positieve ionen en/of negatieve ionen in het ionrooster zitten.
azuriet Cu₃(CO₃)₂(OH)₂
azuriet
Azuriet bestaat uit:
3 Cu?+ ionen 2 CO32- ionen 2 OH- ionen
Koperionen kunnen een lading van 1+ en 2+ hebben.
Welke lading hebben de koperionen in azuriet?
azuriet Cu₃(CO₃)₂(OH)₂
Welke lading hebben de koperionen in azuriet?
azuriet Cu₃(CO₃)₂(OH)₂
2+
1+
3+
4+
azuriet
Welke lading hebben de koperionen in azuriet?
Uitwerking:
2 CO32- ionen hebben samen een lading van 4-
2 OH- ionen hebben samen een lading van 2-
--> dus de totale negatieve lading is 6-
--> dan moet er ook een totale positieve lading zijn van 6+
--> deze lading van 6+ is verdeeld over 3 koperionen
--> de lading van één koperion is 6+ / 3 is dus 2+
azuriet Cu₃(CO₃)₂(OH)₂
Wat is de lading van het ijzerion in Mohr's zout (NH4)2Fe(SO4)2 ?
+
2+
3+
4+
(NH4)2Fe(SO4)2
Welke lading heeft het ijzerion in Mohr's zout?
Uitwerking:
2 SO42- ionen hebben samen een lading van 4-
--> dus de totale negatieve lading is 4-
--> dan moet er ook een totale positieve lading zijn van 4+
--> deze lading van 4+ is verdeeld over 2 ammoniumionen en 1 ijzerion
--> de lading van twee ammoniumionen is 2+
--> dan is de lading van het ijzerion dus 2+
Mohr's zout (NH4)2Fe(SO4)2
leerdoelen
1) Ik kan uitleggen wat een zout, een hydraat en kristalwater met elkaar te maken hebben.
2) Ik kan de formule en de naam van een hydraat weergeven.
3) Ik kan reacties met hydraten in een vergelijking weergeven (vormen, oplossen en
indampen).
4) Ik kan berekeningen m.b.t. de hoeveelheid kristalwater in een hydraat uitvoeren (massa%
, molverhouding)
5) Ik kan uitleggen wat een dubbelzout is.
6) Ik kan uit de formule van een (dubbel)zout afleiden wat de lading van de ionen is.
huiswerk
doorlezen / goed bestuderen H4.3