§2.2 Het dagboek van de aarde
§2.2 Het dagboek van de aarde
Leerdoelen
• Je kunt het ontstaan van de drie hoofdtypen van gesteenten beschrijven.
• Je begrijpt waarom gesteentelagen en fossielen veel kunnen vertellen over de geologische geschiedenis van de aarde.
• Je kunt met behulp van voorbeelden de relatieve ouderdom van gesteentelagen vaststellen.
Fossielen; hoe ontstaan ze?
Direct bedekt door laagje sediment.
Doordat deze zandlaag druk uitoefent op het skelet blijft het bewaard.
Na erosie & verwering komt hij weer aan oppervlak.
Fossilisatie dino
Aantekening gesteentekringloop
- Pak verschillende kleurtjes
(teken mee!)
Determineren van gesteenten
Er zijn drie hoofdgroepen van gesteenten:
1. Sedimentgesteenten
2. Stollingsgesteenten
3. Metamorfe gesteenten
Noteer!
Sedimentgesteenten
Alleen hier in kan je fossielen vinden.
Zand --> zandsteen
Klei --> schalie
Stollingsgesteenten
Ontstaan door het stollen van lava.
Deze gesteenten vind je dus altijd in de buurt van vulkanische gebieden.
Basalt Graniet
Wat vertellen stollingsgesteenten ons?
Tijdens een wandeling in de Eifel (Duitsland) kom je vulkanisch gesteente tegen, dan weet je dat hier vroeger vulkanen waren.
Metamorf gesteenten
Ontstaan diep in de aarde onder hoge druk & temperatuur
Het oorspronkelijke gesteente is een stollings- of sedimentgesteente
Bijvoorbeeld.
Schalie --> leisteen
Kalksteen --> marmer
Sediment gesteente
Stollings-
gesteente
Metamorfe gesteente
Stollings-
gesteente
Sediment-
gesteente
Metamorf gesteente
Stollingsgesteente
Metamorf gesteente
Sedimentgesteente
Vaak gelaagd, ontstaan door exogene processen
Ontstaan vanuit magma of lava
Een volledige verandering van het gesteente
Waarom weten we zoveel over de geschiedenis
van de aarde?
Absolute ouderdom:
Iridium --> komt van nature niet voor op aarde; maar wel in meteorieten.
Fossielen --> blijft alleen bewaard als het snel bedekt wordt met sediment
Halfwaardetijd --> Radioactief materiaal in gesteente vervalt in vaste tijden (bv. uranium in 700 mln jaar)
Noteer!
Relatieve ouderdom
Grondlagen die dichter aan het aardoppervlak liggen zijn jonger dan grondlagen dieper in de aarde
Noteer!
Relatieve ouderdom
Van de meeste dingen op aarde weten we niet hoe oud ze precies zijn.
We kunnen wel aangeven of iets ouder of jonger is dan iets anders = relatieve ouderdom
de afwisselende laagjes vuursteen en kalksteen tonen:
Absolute ouderdom
Relatieve ouderdom
In stollingsgesteente komen geen fossielen voor. leg dit uit.
Huiswerk
Opgaves die bij 2.2 horen: