4. Indonesië wordt onafhankelijk (1918-1949)
De koloniale relatie tussen Nederland en Indonesië
4. Indonesië wordt onafhankelijk (1918-1949)
Lesson duration is: 45 minIntroduction
Items in this lesson
De koloniale relatie tussen Nederland en Indonesië
4. Indonesië wordt onafhankelijk (1918-1949)
Leerdoel
Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen op welke manier Indonesië onafhankelijk werd en hoe Nederland hiermee omging.
Vanaf ongeveer 1900 vonden veel Nederlanders dat Nederland niet alleen moest verdienen aan Indonesië. Nederland moest het land ook helpen met bijvoorbeeld onderwijs en ziekenzorg. Onder welke naam staan deze plannen bekend?
batig slot
ethische politiek
kolonisatie
Na 1870 kreeg Nederland meer macht in Indonesië. Met welk gevolg kreeg Nederland al snel te maken?
Er werd meer gevochten tussen Indonesiërs onderling.
Er werd minder vaak gevochten tussen Nederlanders en Indonesiërs.
Het verzet van de Indonesiërs tegen de Nederlanders nam toe.
Tussen 1900 en 1945 groeide het nationalisme in Indonesië. Welke oorzaak voor de groei van het nationalisme is juist:
de invoering van de Ethische Politiek
de Nederlandse belofte van onafhankelijkheid
de toename van de Indonesische bevolking
Teleurstelling bij Indonesische nationalisten
De Volksraad heeft weinig invloed
Jongeren krijgen meestal niet de goede baan waarvoor ze zijn opgeleid
Uit alles blijkt: voorlopig nog geen onafhankelijkheid, het bevalt de Nederlands wel in Nederlands-Indië
Gevolgen
Radicalisering: geen samenwerking meer met de Nederlanders
(Gewapende) strijd voor onafhankelijkheid, bijvoorbeeld met een opstand
Partai Kommunis Indonesia (PKI)
Partai Nasional Indonesia (PNI)
Reactie Nederland
Partijen worden verboden: PKI (1927), PNI (1931)
Leiders worden gevangen gezet: Soekarno en Hatta (PNI)
Alleen gematigde groepen werden toegestaan
De Japanse bezetting
Strijd tussen Nederland en Japan duurde van januari-maart 1942
Veel Nederlanders worden gevangen gezet in de interneringskampen (Jappenkampen)
Soekarno en Hatta (vrijgelaten) gaan samenwerken met de Japanners (in ruil voor onafhankelijkheid)
Jappenkampen
Interneringskampen in het door Japan bezette Nederlands-Indië
Leven in de Jappenkampen (1)
Kampen voor zowel krijgsgevangenen als burgers; mannen en vrouwen
Lijfstraffen
Honger
Dwangarbeid (bijvoorbeeld werken aan de beruchte Dodenspoorlijn: Birmaspoorlijn)
Leven in de Jappenkampen (2)
Slechte hygiëne en huisvesting
Ziekte (dysentrie = zware diarree)
Gedwongen prostitutie (Troostmeisjes)
Ongeveer 25.000 Nederlanders zijn omgekomen in de Jappenkampen
Honger
Slechte hygiëne en huisvesting
Capitulatie van Japan
15 augustus 1945
Let op: deze foto is van 2 september 1945
(officiële ondertekening)
Soekarno roept de onafhankelijk uit
17 augustus 1945
Waarom is dit mogelijk?
Nederlanders zitten nog in de kampen
Geen Nederlands leger in de buurt
Japans leger moet toezicht houden op de orde
Pedoema’s (nationalistische jongeren) beheersen de straten
Maken
Blz 27 8b, 9a 10 en 12
Je werkt in stilte.
Ben je klaar:
Lezen blz 28.
10
minute
00
second
Open je boek op blz 26
Bersiap-periode
najaar 1945-voorjaar 1946
Gezagsvaccuüm: onduidelijk wie écht de macht heeft, daardoor kunnen pedoema's hun gang gaan (zonder dat er wordt ingegrepen)
zeer gewelddadige periode met duizenden slachtoffers (vooral Nederlanders en pro-Nederlandse groepen)
En nu...?
Engelsen zijn in de buurt, maar hebben geen zin in nieuwe oorlog: Nederland moet het zelf maar oplossen
Nederland wil de onafhankelijke republiek Indonsië helemaal niet erkennen.
Nederlander wil niet praten met Soekarno (verrader en opstandeling)
Akkoord van Linggadjati
Wapenstilstand
Nederland erkent de Republiek Indonesië op Java, Sumatra en Madoera
Oprichting Verenigde Staten van Indonesië (met Nederland): de koningin is staatshoofd
15 november 1946
Het Akkoord van Linggadjati mislukt
Zowel Nederland als Indonesië zijn er eigenlijk niet gelukkig mee
Nederland past akkoord (via de Tweede Kamer) eenzijdig aan
In Indonesië laait het geweld weer op
Nederland zegt de overeenkomst op 20 juli 1947 op
1e Politionele actie
(juli 1947-januari 1948)
Operatie Product (Agresi 1): herstellen van het Nederlandse gezag
Bewuste keuze voor de naam 'politionele' actie en niet voor het woord 'militair', of 'oorlog'
Militair een succes, politiek niet: Republiek bleef bestaan en er kwam veel kritiek uit het buitenland
2e Politionele actie
(december 1948-januari 1949)
Operatie Kraai (Agresi 2): vernietigen Republiek Indonesië en leiders gevangen nemen
Nederland wilde snel afrekenen met onrust in Nederlands-Indië: kostte teveel geld
Ook nu weer, militair gezien, een succes (let op: op grote schaal zijn oorlogsmisdaden begaan)
Indonesië wordt onafhankelijk
Grote druk op Nederland: Verenigde Staten dreigen met het stopzetten van het Marshallplan
Nieuwe onderhandelingen: Indonesië zal onafhankelijk worden én er komt een Nederlans-Indonesische Unie
Soevereiniteitsoverdracht op 27 december 1949
Republik Indonesia
Relatie met Nederland blijft echter moeilijk:
veel discussies over o.a.: de Molukken, mensenrechten en ontwikkelingshulp.
(De Nederlands-Indonesische Unie bestaat tot 1956)
Maken
Blz 29 2,3 en 4
Blz 31 5,6 en 7
Blz 33 10, 12
Ben je klaar:
Maken blz 47
10
minute
00
second
Video
NOS op 3:
Het eeuwenlange geweld in Nederlands-Indië
Begrippen uit deze les
nationalisme
Akkoord van Linggadjati
politionele acties
Soevereiniteitsoverdracht
Bersiap
Personen uit deze les
Soekarno
Hatta
Jaartallen uit deze les
15 augustus 1945: capitulatie van Japan
17 augustus 1945: Soekarno roept de onafhankelijk uit
najaar 1945-voorjaar 1946: Bersiap-periode
1946: Akkoord van Linggadjati
juli 1947-januari 1948: 1e Politionele actie
december 1948-januari 1949: 2e Politionele actie
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd
Stel 1 vraag over iets dat je in dit hoofdstuk nog niet zo goed hebt begrepen.