Braken
Braken
Leerdoelen
Je kunt toelichten hoe je de juiste vragen volgens protocol kunt stellen om tot de juiste urgentie te komen bij braken.
Je kunt toelichten welke ziektebeelden er passen bij braken en wat de gevolgen kunnen zijn.
🎲 Inleidende opdracht: Braken in de wachtkamer
Doel van de opdracht
Je leert dat braken niet altijd dezelfde urgentie heeft.
Je ontdekt hoe belangrijk het is om snel te bepalen wie eerst hulp nodig heeft.
Situatie
Stel je voor: Er komen drie patiënten binnen op de huisartsenpraktijk. Jij bent de doktersassistent. Alle drie hebben ze last van braken.
Vraag: Wie laat jij als eerste bij de huisarts binnen?
Casussen
Casus A: Een 6-jarig kind dat sinds vanochtend meerdere keren heeft gebraakt, maar verder alert en speels is.
Casus B: Een 70-jarige man die al 2 dagen braakt en nu suf en dorstig oogt.
Casus C: Een 25-jarige vrouw die één keer heeft gebraakt na een avondje uitgaan.
Opdracht
Bespreek in een klein groepje:
Welke patiënt zou jij als eerste laten zien aan de huisarts?
Welke signalen maken dat je denkt dat het urgent is of niet?
Noteer kort jullie keuze en reden.
minute
second
Nabespreking
Ieder groepje deelt zijn keuze.
Samen bespreken we:
Welke signalen wijzen op een hoge urgentie?
Welke signalen wijzen op een lagere urgentie?
Welke oorzaken van braken ken jij?
Wat is braken ?
Braken = krachtig leegmaken van de maag via de mond.
Het lichaam doet dit om ongewenste inhoud kwijt te raken (bijv. bedorven eten, infectie).
Vaak door buikgriep (gastro-enteritis).
Braken zonder misselijkheid kan wijzen op een ernstige aandoening.
Is braken ernstig?
Meestal is braken niet ernstig, en wordt het veroorzaakt door een virale infectie van de maag en darmen en is het na een paar dagen weer over. Maar soms kan braken wel ernstig zijn en is er meer aan de hand.
Bloedbraken
Bloed in braaksel kan verschillende kleuren hebben:
Donkerbruin/koffiedik → bloed gemengd met maagsap.
Helderrood → slagaderbloeding.
Donkerrood → aderbloeding.
Soms door beschadigde vaatjes in keel bij heftig braken.
Bloedbraken - mate van bloedverlies
Hevig: puur bloed.
Matig: braaksel met bloed.
Gering: enkele druppels bloed.
👉 Altijd belangrijk om dit goed te beoordelen.
Uitdroging ( Dehydratie )
Vooral gevaarlijk bij baby’s, ouderen en ernstig zieken.
🧩 Opdracht: Zoek het uit – Dehydratie bij braken
Jullie gaan zelf informatie opzoeken in betrouwbare bronnen die doktersassistenten vaak gebruiken:
De TriageWijzer (ingangsklacht braken)
De website Thuisarts.nl
🧩 Opdracht: Zoek het uit – Dehydratie bij braken
Wat moet je doen?
Werk in kleine groepjes en zoek het volgende uit:
Signalen van dehydratie
Welke klachten of verschijnselen wijzen op uitdroging bij iemand die braakt?
Waarom gevaarlijk?
Waarom is uitdroging bij braken vooral riskant bij baby’s, ouderen en ernstig zieken?
Advies aan patiënten
Wat wordt er geadviseerd om uitdroging te voorkomen of te behandelen?
Hoe werk je?
Noteer drie kernpunten die jullie belangrijk vinden.
Houd het kort en duidelijk, zodat je het straks kunt delen met de klas.
minute
second
Uitdroging ( Dehydratie )
Vooral gevaarlijk bij baby’s, ouderen en ernstig zieken.
Signalen:
Droge mond, huilen zonder tranen (baby).
Donkere urine of geen natte luier.
Snelle hartslag.
Sufheid.
Slappe huid (huidturgor).
Uitdroging ( Dehydratie )
Waarom gevaarlijk?
Baby’s en ouderen hebben weinig reserves → zij drogen sneller uit.
Uitdroging kan leiden tot ernstige complicaties, zoals shock.
Het lichaam kan niet goed functioneren zonder voldoende vocht.
Daarom is het bij braken belangrijk om vroeg signalen te herkennen.
Uitdroging ( Dehydratie )
Advies aan patiënten
Voldoende drinken: kleine slokjes water, thee of ORS (bij kinderen).
Let op signalen van uitdroging: droge mond, weinig plassen, sufheid.
Bel de huisarts bij alarmsymptomen of aanhoudend braken.
Bij sufheid of niet meer kunnen drinken: direct medische hulp inschakelen.
Veelvoorkomende oorzaken
Gastro-enteritis (buikgriep): misselijkheid, braken, later vaak diarree.
Gastritis: maagwand geïrriteerd door medicijnen, stress, alcohol.
Zweer in maag/darm: kan bloeden, vaak door pijnstillers, alcohol of stress.
Braken en zwangerschap
Vrouwen zijn vaak misselijk bij zwangerschap vooral in de ochtend. Vandaar de benaming Morning Sickness.
Ernstige oorzaken
Hartinfarct: pijn op borst of bovenbuik, misselijkheid, soms shock.
Ileus (darmverstopping): hevige pijn, opgezette buik, braken.
Koliekpijn: aanvallen van pijn met misselijkheid/braken.
Oesofagusvarices (slokdarmspataders): levensgevaarlijke bloeding, vaak zonder pijn.
Diabetes (nieuw ontstaan): veel drinken en plassen.
De 3 risicogroepen bij braken.
Kinderen jonger dan 3 maanden
Mensen met een verminderde weerstand
Mensen met een bepaalde chronische ziekte, bijv. diabetes.
Samenvatting
Braken kan onschuldig zijn (buikgriep, voedselvergiftiging).
Maar ook een signaal van ernstige ziekte (hartinfarct, ileus, bloedingen).
Let op alarmsymptomen: bloed, sufheid, uitdroging, hevige pijn.
Doktersassistent = eerste schakel in herkennen en triage.
Pak je triagewijzer erbij
Een 70-jarige man belt omdat hij al 2 dagen braakt. Hij klinkt suf en verward aan de telefoon.
👉 Welke urgentie hoort hierbij volgens de triagewijzer?
Een 25-jarige vrouw heeft één keer gebraakt na een avondje stappen. Ze voelt zich verder goed en kan drinken.
👉 Wat is de urgentie volgens de triagewijzer?
👉 Waarom is het belangrijk om bij braken altijd te vragen naar hoeveel en hoe vaak iemand plast?
Hoeveel bloed braakt iemand die bij herhaling en/of meer dan een mond vol heeft?
Veel
Weinig
Spoortje
Jesse is aan het braken en heeft hoofdpijn. Hij vanochtend van zijn fiets gevallen op zijn hoofd
U1
U2
U3
U4
Iemand heeft naast braken ook last van obstipatie
U1
U2
U3
U4
Vragen ?