Architectuur les 1
Les 1: inleiding bij een lessenserie over architectuur
in het algemeen en over bijzondere gebouwen in Arnhem.
Architectuur les 1
Les 1: inleiding bij een lessenserie over architectuur
in het algemeen en over bijzondere gebouwen in Arnhem.
This item has no instructions
Architectuur is het ontwerpen en bouwen in de ruimte waarin een mens verblijft:
Gebouwen, huizen
maar ook...
Wat is architectuur?
Slide:
Wat is architectuur?
Architectuur is het ontwerpen en bouwen in de ruimte waarin een mens verblijft: huizen, gebouwen, maar ook: landschappen, stedenbouw, straatmeubilair en interieurs.
Extra info:
Bij architectuur kijk je hoe gebouwen eruit zien. Dit kan van buiten (exterieur), maar ook van binnen (interieur).
Iemand die deze gebouwen ontwerpt voor zijn werk wordt een architect genoemd.
Architectuur moet in ieder geval aan 3 drie belangrijke dingen voldoen: vorm, stevigheid, bruikbaarheid.
Van grot tot wolkenkrabber
Al zolang de mens bestaat is zij bezig met bouwen.
Een mens zoekt een plek om te schuilen, om droog te zitten, om warm te blijven, om veilig te zijn.
Kijk naar de natuur en bijna alle dieren zijn in staat om een huis, een veilig nest te bouwen.
De eerste huizen waren dan ook niet veel meer dan een schuilplek.
In de Middeleeuwen woonden gewone arbeiders in een uitgegraven gat in de grond met een strodak erop.
In de loop van de tijd zijn er door allerlei uitvindingen steeds betere en sterkere huizen gebouwd.
Het bewerken van hout met steeds betere gereedschappen was zo’n verbetering.
Door het bakken van klei konden stenen gebakken worden om muren te bouwen.
Welke uitvindingen kun je zelf bedenken die bijgedragen hebben tot steeds betere woningen en gebouwen?
Mogelijke antwoorden:
Het bewerken van ijzer.
Hijskranen
Beton, beton gieten
Elektriciteit
Betere gereedschappen/machines
Glas
Kunststof
We zien hier o.a. een grot, een hut, een wolkenkrabber welke gebouwen kun je nog meer?
Mogelijke antwoorden:
Paleis
Sporthal
Flat
Is het beroep architect iets voor jou?
Alle gebouwen moeten ontworpen worden, maar hoe gaat een architect te werk?
Bekijk het filmpje.
Is het beroep van Architect iets voor jou?
Bekijk de afbeeldingen en benoem de verschillen tussen de bovenste en onderste gebouwen.
De meeste gebouwen in een stad of dorp verdienen niet de schoonheidsprijs. Er hangt geen bordje bij wie de architect is geweest. Ze zijn gebouwd om hun functie, je moet er in kunnen wonen, je moet er in kunnen werken en ze moeten niet te duur zijn. Soms als er veel geld beschikbaar is kunnen er wel bijzondere gebouwen worden gemaakt.
Zou jij in een bijzonder ontworpen huis willen wonen?
Bekijk het filmpje.
Zou jij in een bijzonder ontworpen huis willen wonen?
Info:
Vaak zijn belangrijke gebouwen in een stad ontworpen door bekende architecten, denk aan een stadhuis, een museum of concertzaal.
De stad laat daarmee zien dat het een welvarende stad is en hoopt met de schoonheid van het gebouw, bezoekers naar de stad te lokken. In Arnhem hebben we natuurlijk het nieuwe station. De architectuur van het station is gebaseerd op vormen uit de natuur.
Vraag:
Wie herkent er een vorm die ook in de natuur voorkomt?
(Slakkenhuis)
Vraag:
Ken jij nog meer bijzondere gebouwen in Arnhem? Het kunnen oude en nieuwe gebouwen zijn.
Het volgen van een stroming in de kunst als inspiratie voor het bouwen van een huis.
Iedere architect heeft een eigen manier om te starten met het ontwerpen van een gebouw. De een begint met het tekenen van een gebouw, de ander begint met het tekenen van een plant omdat hij wil dat het gebouw organische vormen krijgt. Weer een ander gaat op zoek naar het gevoel dat je als kind had, dat je hutten ging bouwen van lappen onder de tafel, of met blokken, of met LEGO…
De architecten van De Stijl streefden naar een grote verandering in de kunst. Kunst die rekening hield met technische, wetenschappelijke en sociale veranderingen in de wereld. Deze verandering bestond vooral uit het gebruik van een minimum aan kleuren (primaire kleuren, gecombineerd met zwart, wit en grijs) en een zo eenvoudig mogelijke vormgeving.
Weet iedereen wat de primaire kleuren zijn?
Deze architect heeft zich laten inspireren door een hut gebouwd van lappen.
Info:
Deze architect heeft zich laten inspireren door een hut gebouwd van lappen.
Vraag:
Heb jij wel eens een hut gebouwd waarvan je denkt, “Daar zou ik wel echt in willen wonen”.
Info:
De beroemde architect Frank Ghery, is vooral bezig met vorm. Zijn eerste ideeën zijn niet meer dan een krabbel op papier.
Je ziet dat de start van het hele proces heel speels kan zijn. De technische oplossingen zijn op dit moment een zorg voor later.
Vraag:
Wat is volgens jou het voordeel van het starten aan het ontwerp zonder te denken of het wel uitgevoerd kan worden?
architect
Ik wil een nieuw huis
Van idee tot gebouw.
In deze les heb je geleerd wat de functie van een architect is en hoe hij op zijn ideeën komt. Op deze dia staan allemaal momenten afgebeeld die belangrijk zijn in het tot stand komen van een gebouw.
Zet jij ze in de goede volgorde?
Architectuur les 2
Les 2: Traditionele bouw - Stapelbouw
This item has no instructions
Traditionele bouw is een bouwmethode waarbij de buitengevels steen voor steen op de bouwplaats worden opgemetseld. Dit noem je ook wel stapelbouw. De vloeren steunen op de muren, wat zorgt voor een goede draagconstructie. Een goede draagconstructie zorgt ervoor dat vloeren gedragen worden door de muren, dat het dak rust op balken en die balken weer rusten op stevige muren. Een goede draagconstructie zorg ervoor dat een gebouw niet instort.
In de traditionele bouw wordt altijd stapelbouw gebruikt er is veel arbeid op de bouwplaats.
Het gebouw links ga je tijdens de architectuurwandeling in het echt zien. Achter deze prachtige gevels zit een houten draagconstructie.
Als je alle stenen weg zou halen dan blijft de houten draagconstructie over.
Balken voor het dak, balken voor de vloeren en balken rondom deuren en ramen.
Al die balken zorgen ervoor dat het gewicht van de vloeren en daken goed verdeeld wordt over de draagkracht van de muren.
Ieder gebouw heeft ook nog een stevige fundering nodig.
Weet iemand wat een fundering is?
Een fundering is het constructiedeel dat ervoor dat dat het gewicht van het gebouw en de bijbehorende krachten worden overgedragen op een stevige ondergrond.
Benoem de onderdelen van de schematische tekening van het huis.
1 begane grond, maaiveld
2 fundering
3 de kelder of kruipruimte
4 beneden verdieping
5 boven verdieping
6 zolder
Metselen = Steen voor steen opstapelen met een laagje metselspecie ertussen.
Metselspecie is gemaakt van een mengsel van cement, water en zand. Het cement in dat mengsel wordt hard als het in aanraking komt met water.
Eenmaal uitgehard kan het zelfs onderwater gebruikt worden.
Ken jij voorbeelden van metselwerk dat onder water staat?
Bij grachten
Een kasteel dat in een slotgracht staat.
Hoe heet dit gereedschap?
Een troffel
Hoe heten deze lijnen?
Voegen
Metselen is een vakmanschap.
De metselaar moet heel goed weten wat hij doet. Het metselspecie moet goed aangemaakt worden, de muren moeten kaarsrecht zijn. Echte moeilijke bouwwerken worden door de metselspecialisten gemaakt.
Vraag wat de leerlingen opvalt aan het metselwerk.
Laat ze o.a. vormen benoemen zoals, hol, bol, golvend, rechthoekig.
Traditionele bouw in de 21ste eeuw
Tegenwoordig wordt in de stapelbouw grotere blokken gebruik van kalkzandsteen- en gasbetonsteen.
Het metselen van de bakstenen wordt vervangen door het lijmen van de kalkzandsteen of de betongassteen.
Voor de vloeren gebruikt men meestal betonvloersystemen.
Bij de stapelbouw worden beperkt prefab-onderdelen gebruikt.
Bekijk de video.
Je kunt heel makkelijk zelf een bouwwerk maken in de traditionele stijl.
Kunstenaar Hans op de Beeck bouwde een hele stad op die manier.
Vraag: Kun je zien welk bouwmateriaal hij heeft gebruikt?
Suikerklontjes
Bekijk het filmpje.
Vraag: Kun je beschrijven wat daar gebeurt en wat vind je daarvan?
Er wordt een zwarte hete vloeistof over de suikerklontjes heen gegooid, misschien is het koffie.
Je ziet hier verschillende stapelbouwwerken.
Vraag: Welke materialen zie je?
Ga verder in de handleiding bij Kern, stap 2.
Ga aan de slag in twee- of drietallen.
Opdrachten/ontwerpeisen:
- maak een eenvoudige schets van je idee
- maak een stevig bouwwerk dmv stapelbouw
- zorg dat de basis stevig is
- gebruik karton om vloeren neer te leggen
- belangrijk: het gebouw mag niet omvallen
Opdracht voor de leerlingen, zoals beschreven bij de Kern, stap 2.
Foto maken van je werk
Hoe maak je een goede foto van je werk? Deze video legt het uit.
Architectuur les 3
Les 3: Skeletbouw
In de vorige les ging het over stapelbouw, deze les gaat over een nieuwe bouwtechniek: SKELETBOUW
Ruimtegebrek
Men wilde steeds HOGER gaan bouwen, omdat het centrum vol raakte.
Bovendien was de grond erg duur. De hoogte in was een goeie oplossing.
Maar de traditionele stapelbouw met baksteen is veel te ZWAAR.
Daar kun je nooit zo hoog mee bouwen, het gebouw zou de grond inzakken of instorten. Toch werd er in New York de gebouwen steeds hoger gebouwd.
Tot aan de wolken! De Wolkenkrabber. Hoe deden ze dat toch?
Ze gebruikten een nieuwe bouwtechniek: SKELETBOUW.
Vraag: Van welk materiaal is dit gebouw gemaakt?
Van glas.
Wat doet een skelet?
Het skelet in een lichaam zorgt ervoor dat je stevig rechtop blijft staan.
Aan het skelet zijn je spieren en huid opgehangen.
Dieren zonder skelet; slak, worm, kwal
uitwendig skelet: mier en duizendpoot (alle insecten)
In de nieuwe gebouwen zat ook een skelet verstopt. Je zag het niet meer aan de buitenkant.
Nieuwe uitvinding
Rond 1900 werd gewapend beton uitgevonden.
Dat is beton, versterkt met staal aan de binnenkant.
Beton is een materiaal dat grote drukkrachten kan weerstaan, maar meer moeite heeft met trekkrachten. Deze trekkrachten ontstaan als een betonnen balk op twee steunpunten rust, maar dan langzaam gaat doorbuigen.
Beton gaat dan scheuren. Door staal in het beton te verwerken, kan beton de druk van alle kant opvangen en wordt het supersterk.
Van balken van dit soort beton kon je een geraamte bouwen, een skelet.
Soms bouwden ze zelfs alleen met staal een hele constructie. (Eiffeltoren is een mooi voorbeeld)
Ook de uitvinding van de lift (ongeveer tegelijkertijd) speelde een belangrijke rol. Zonder lift hadden ze nooit wolkenkrabbers kunnen bouwen.
In Amsterdam
In Amsterdam
In Nederland wilden we ook de hoogte in bouwen. Vooral in de grote steden.
Kijk naar de 2 filmpjes op de volgende dia's en let op de bouwmaterialen, maar ook op de bouwvakkers!
This item has no instructions
This item has no instructions
In Arnhem
Exterieur
Interieur
Een vroeg voorbeeld van skeletbouw in Arnhem is het gebouw van W. Dudok uit 1939.
Dudok was net zo bekend als Berlage en heeft in veel steden bijzondere gebouwen ontworpen. Door de skeletbouw kun je grote ramen plaatsen en heb je weinig muren nodig. Ideaal voor een lichte grote werkruimte.
(Café Dudok is naar hem vernoemd, maar dat gebouw is niet van hem).
Nog een groot voordeel van skeletbouw
Omdat er geen druk is op de wanden van het gebouw, kun je de gevel met alle materialen invullen. De buitenkant zou zelfs helemaal van glas kunnen zijn.
Je ziet de torenflats bij het station in aanbouw. Nu kun je het skelet nog goed zien.
Ook aan de binnenkant heb je voordeel, zoals je net zag bij Dudok.
Omdat er maar weinig steunpunten zijn, kun je op elke verdieping de ruimte anders indelen.
Arnhem
Melbourne
Londen
Dubai
Wereldwijd wordt er steeds hoger en hoger gebouwd. The sky is the limit!
Vraag: Zet de bouwwerken in de goede volgorde van laag naar hoog.
Antw:
Arnhem- Melbourne-Londen- Dubai (Burj Khalifa 828 m = 2,5 x de Eiffeltoren)
Bekijk het filmpje. Je ziet hier de bouw van het World Trade Center in New York.
Vraag: Wat valt op aan de hijskranen?
Antw: ze gaan mee omhoog; blijven niet op de grond staan.
Vraag: Waar zijn deze torens van gemaakt? Wat is de basisvorm?
Ga aan de slag in twee- of drietallen.
Opdrachten/ontwerpeisen:
- maak een eenvoudige schets van je idee
- maak een hoog bouwwerk dmv skeletbouw
- zorg dat de basis stevig is
- help elkaar bij het vasthouden
- belangrijk: het gebouw mag niet omvallen
Geef de opdracht.
Klik op de sterren voor belangrijke bouwtips.
Vierkant: Zó maak je een vierkant stevig.
Driehoek: Een driehoek als basis is steviger dan een vierkant.
Architectuur les 4
Organische bouw.
In de vorige les ging het over skeletbouw. We gaan het deze les hebben over architectuur met organische vormen.
De natuur is organisch opgebouwd.
Vraag:
Weet iemand wat dat betekent, organisch?
Antwoord:
Organisch betekent door de natuur gevormd.
Kijk met de leerlingen naar de afbeelding en laat ze vertellen welke organische vormen zij herkennen in dit gebouw.
Architecten laten zich door allerlei verschillende dingen inspireren, bijvoorbeeld door de natuur.
Dit gebouw heet 'La Setas' en is ontworpen door Jürgen Mayer H. Het staat in Sevilla, Spanje.
Op welke vorm uit de natuur is dit gebouw geïnspireerd? De drie plaatjes daaronder vertellen het mogelijke antwoord.
Dit is een weefvogel, die komt voor in Afrika.
Vraag: Waaraan zie je dat de architect dit nest als inspiratie heeft gebruikt?
Het gebouw is een sportstadion: er zijn Olympische Spelen in gehouden.
Vraag: Wat moet er allemaal in dat gebouw zitten om het te laten functioneren als sportstadion?
Bekijk de afbeeldingen en bespreek welke vormen uit de natuur herkenbaar zijn.
Kijk samen ook eens naar de functie van het water. Water rondom een gebouw geeft een weerspiegeling. Het gebouw verdubbeld zich als het ware en het beeld wordt daardoor nog mooier, groter, ronder, hoger, dieper….
Organisch ontwerpen
In dit filmpje vertelt de Amerikaanse architect Barry Berkus dat een eenvoudige plant uit je eigen omgeving je kan inspireren tot het ontwerpen van een gebouw, een dorp zelfs.
Bekijk het filmpje en bespreek daarna wat de architect heeft verteld.
Antoni Gaudí 1852-1926
Bekijk het filmpje . Dit filmpje is ook in het Engels. Tip: zet het geluid iets zachter en vertaal af en toe een stukje.
Bekijk de afbeeldingen. Deze dienen als voorbeeld voor de komende doe-opdracht. Bespreek de vormen. Vraag:
Waar doen deze gebouwen/vormen je aan denken?
Ga verder in de handleiding bij Kern, stap 2. Verdeel het karton en bekijk de video aandachtig om de stappen te volgen. De opdrachtomschrijving staat ook op dia 10.
Bekijk de instructievideo over het maken van een maquette.
Verschillende manieren waarop architecten boompjes bouwen:
This item has no instructions
Maak een ontwerp en bouw je maquette.
Experimenteer met karton door het in te knippen en te vouwen.
Zo ontstaan er verrassende vormen.
Maak een foto van je maquette tegen een rustige achtergrond.
Opdrachtomschrijving
Belangrijk om het DIEP inknippen van het karton even zelf voor te doen.
Met een knijpnietmachine maak je de onderdelen snel aan elkaar vast.
Kinderen willen vaak snel aan de slag met de details, boompjes e.d.
Laat ze zich eerst concentreren op het gebouw. Laat ze er evt. ook nog ramen uitknippen.
This item has no instructions
This item has no instructions
Als het gebouw af is, maak je de omgeving: bomen, een pad, grasveld, vijver of plein.
Gebruik plakband, een nietmachine, lijm en een schaar.
Maak een foto van het resultaat tegen een rustige achtergrond.
This item has no instructions
Architectuur les 5
In de vorige les ging het over skeletbouw. We gaan het deze les hebben over architectuur met organische vormen.
De natuur is organisch opgebouwd.
Vraag:
Weet iemand wat dat betekent, organisch?
Antwoord:
Organisch betekent door de natuur gevormd.
Kijk met de leerlingen naar de afbeelding en laat ze vertellen welke organische vormen zij herkennen in dit gebouw.
Architecten laten zich door allerlei verschillende dingen inspireren, bijvoorbeeld door de natuur.
Dit gebouw heet 'La Setas' en is ontworpen door Jürgen Mayer H. Het staat in Sevilla, Spanje.
Op welke vorm uit de natuur is dit gebouw geïnspireerd? De drie plaatjes daaronder vertellen het mogelijke antwoord.
Dit is een weefvogel, die komt voor in Afrika.
Vraag: Waaraan zie je dat de architect dit nest als inspiratie heeft gebruikt?
Het gebouw is een sportstadion: er zijn Olympische Spelen in gehouden.
Vraag: Wat moet er allemaal in dat gebouw zitten om het te laten functioneren als sportstadion?
Bekijk de afbeeldingen en bespreek welke vormen uit de natuur herkenbaar zijn.
Kijk samen ook eens naar de functie van het water. Water rondom een gebouw geeft een weerspiegeling. Het gebouw verdubbeld zich als het ware en het beeld wordt daardoor nog mooier, groter, ronder, hoger, dieper….
Organisch ontwerpen
In dit filmpje vertelt de Amerikaanse architect Barry Berkus dat een eenvoudige plant uit je eigen omgeving je kan inspireren tot het ontwerpen van een gebouw, een dorp zelfs.
Bekijk het filmpje en bespreek daarna wat de architect heeft verteld.
Antoni Gaudí 1852-1926
Bekijk het filmpje . Dit filmpje is ook in het Engels. Tip: zet het geluid iets zachter en vertaal af en toe een stukje.
Bekijk de afbeeldingen. Deze dienen als voorbeeld voor de komende doe-opdracht. Bespreek de vormen. Vraag:
Waar doen deze gebouwen/vormen je aan denken?
Ga verder in de handleiding bij Kern, stap 2. Verdeel het karton en bekijk de video aandachtig om de stappen te volgen. De opdrachtomschrijving staat ook op dia 10.
Bekijk de instructievideo over het maken van een maquette.
Opdrachtomschrijving
This item has no instructions
Architectuur les 6
Organische gebouwen
en 3D in Tinkercad
Laat de dia's van organische architectuur zien en vertel dat deze volledig computergestuurd worden ontworpen, uitgewerkt en berekend (dia 1 t/m 12).
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
3D printen Architectuur
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Verdeel de groep in duo's, start TinkerCad op en laat de leerlingen inloggen in hun klassenaccount.
Volg de stappen op de volgende dia's. Zie de handleiding (Lesbrief les 6, vanaf Kern, stap 2).
Kies een vierkant. Plaats op het grondvlak. Vergroot, vervorm en draai deze.
Ontdek wat er gebeurt als je met de knoppen schuift.
This item has no instructions
Voeg een tweede vierkant toe en verbind die aan de eerste (door schuiven of stapelen).
Herhaal het vergroten, verkleinen, en verplaatsen.
Bekijk het object van verschillende kanten.
Hoe ziet het er uit? Zijn de blokken daadwerkelijk verbonden?
This item has no instructions
Voeg een derde vierkant toe.
Herhaal het vergroten, verkleinen en verplaatsen.
Bekijk het object van verschillende kanten.
Hoe ziet het er uit? Zijn de blokken daadwerkelijk verbonden?
This item has no instructions
Voeg een bol toe. Vervorm deze ook.
Laat deze nieuwe vorm minstens twee van de drie vierkanten/rechthoekvormen overlappen.
Pas de functies optellen en aftrekken toe zodat je weet hoe het werkt.
Maak verschillende variaties en maak daar steeds foto’s van zodat je daarna kunt bekijken welke het beste is.
Vormen optellen en samenvoegen
Vormen aftrekken en samenvoegen
This item has no instructions
Voorbeeld van een spel met vormen.
Hier vijf ronde vormen:
Hier dezelfde basisvormen, waarvan de blauwe is afgetrokken:
This item has no instructions
Architectuur les 7
Digitale maquette
Laat de dia's van organische architectuur zien en vertel dat deze volledig computergestuurd worden ontworpen, uitgewerkt en berekend (dia 1 t/m 12).
Maak de basisvorm van je school na. Gebruik hiervoor een paar blokken.
Waar en hoe komt de organische architectuur uitbouw voor jouw idee?
Gebruik alleen de ronde vormen. Start met minimaal 5 verschillende ronde vormen en voeg die samen. Minimaal 1 wordt er afgetrokken.
Leerlingen ontwerpen een organische toevoeging op hun eigen geometrische schoolgebouw.
De toevoeging bevat bijv. een atelier een theater/muziekzaal, en afdeling met individuele werkruimtes.
Natuurlijk kun je ook een eigen actuele lokale opdracht geven.
Deze vormen mag je gebruiken:
Leerlingen ontwerpen een organische toevoeging op hun eigen geometrische schoolgebouw.
De toevoeging bevat bijv. een atelier een theater/muziekzaal, en afdeling met individuele werkruimtes.
Natuurlijk kun je ook een eigen actuele lokale opdracht geven.