§1.3 Het begin van de Opstand
Willem van Oranje
Filips II
§1.3 Het begin van de Opstand
Willem van Oranje
Filips II
This item has no instructions
Leerdoelen
Je kunt uitleggen waarom Willem van Oranje en de watergeuzen belangrijk waren voor het begin van de opstand.
Je kunt uitleggen op welke manier de bewoners van de Nederlanden zich tegen de Spanjaarden verzetten.
Je kan met behulp van bronnen de samenhang tussen oorzaak, gebeurtenis en gevolg analyseren.
This item has no instructions
Leerdoel
Je kunt uitleggen hoe de Nederlanden uiteenvielen in de Noordelijk en Zuidelijke Nederlanden.
This item has no instructions
This item has no instructions
Waarom is het wel belangrijk om ons volkslied te kennen?
This item has no instructions
Een regel uit het Wilhelmus: "De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd" Waarom wordt de koning van Spanje genoemd in ons volkslied?
Omdat de koning van Spanje ons volkslied heeft geschreven
Omdat de koning van Spanje ook onze koning was
Omdat ons volkslied verkeerd vertaald is
Omdat Willem van Oranje (Wilhelmus) geboren was in Spanje
This item has no instructions
This item has no instructions
De opstand begint (1)
Na de beeldenstorm: Hertog van Alva.
Rechtbank "Bloedraad"
Willem vlucht
1568: Begin opstand: Willem valt vanuit Duitsland, de Spanjaarden aan. Slag bij Heiligerlee, begin 80-jarige oorlog (eerst 20 jaar heet opstand).
This item has no instructions
De opstand begint (2)
Willem haalt zijn eerste succes bij Den Briel (1572).
Hulp van de watergeuzen: protestantse vluchtelingen
Steeds meer burgers komen in Opstand
Tweedeling: katholieken (Spanjaarden) tegenover protestanten (Nederlanders).
This item has no instructions
This item has no instructions
Beginjaren van de strijd
Hertog van Alva: problemen met huurleger. (Lege schatkist betekende plunderende soldaten.)
Plunderingen zorgeen voor meer haat.
Watergeuzen voeren geen veldslagen maar voerden kleine aanvallen uit. (Gebieden onder water zetten).
Bevrijding van Alkmaar en Leiden
This item has no instructions
Controle: Waar of niet waar
Er verschijnen stellingen op het bord.
Denk goed na: is het waar? Sta dan op.
Niet waar? Blijf zitten.
Na elke stelling licht iemand kort zijn keuze toe.
This item has no instructions
"Willem van Oranje is altijd tegen de Spanjaarden geweest"
❌ Niet waar
→ In het begin was hij loyaal aan Filips II, hij was zelfs stadhouder namens de koning. Pas later keerde hij zich tegen Spanje.
"De watergeuzen waren een professioneel leger"
❌ Niet waar
→ Ze waren vooral een groep opstandelingen/piraten die later belangrijk werden in de strijd, maar ze waren geen professioneel georganiseerd leger.
"Nederland was meteen succesvol in zijn strijd tegen Spanje"
❌ Niet waar
→ In het begin mislukten veel pogingen, zoals de veldtochten van Willem. Pas later (o.a. door Den Briel en Leiden) kwamen er successen.
"Iedereen in Nederland was de Spanjaarden zat"
❌ Niet waar
→ Een groot deel bleef Filips II trouw, zeker in katholieke gebieden. Er was verdeeldheid.
“Na de inname van Den Briel sloten alle Nederlandse steden zich direct bij de opstand aan.”
❌ Niet waar
→ Veel steden kozen wél voor de opstand, maar zeker niet allemaal en ook niet meteen. Het ging stapsgewijs en verschilde per regio.
De Nederlanden raken verdeeld (1)
1579: Unie van Utrecht: Noordelijke gewesten in strijd tegen Spanjaarden.
Plakkaat van Verlatinghe 1581
Noordelijke Gewesten zetten Filips II af als koning -> Plakkaat van Verlatinge
"Als een vorst zijn plichten niet nakomt, maar, zijn onderdanen probeert te onderdrukken als slaven, dan is hij geen vorst, maar een tiran. Dan mogen we hem afzweren en een andere leider kiezen".
This item has no instructions
This item has no instructions
De Nederlanden raken verdeeld (2)
Zuidelijke Gewesten blijven trouw aan Spaanse koning.
Protestanten uit het zuiden vluchten naar het noorden
Katholieken uit het noorden vluchten naar het zuiden.
Spanje boekt veel overwinningen
1585 val van Antwerpen.
Een duidelijke tweedeling. Zie hiernaast
This item has no instructions
Moord Willem van Oranje
Filips II denkt dat de opstand stopt als Willem van Oranje dood is.
Wie hem doodt krijgt 25.000 geldstukken.
71 kilo goud = 4 miljoen euro in 2025
In 1584 wordt hij doodgeschoten door Balthazar Gerards in Delft
Gerards wordt opgepakt en ter dood veroordeeld.
Gruwelijke marteling
Bron: Willem van Oranje wordt in Delft vermoord (1584).
Zijn rechterhand, waarmee hij het moorddadige feit mede gepleegd heeft, zal met een gloeiende tang worden afgeknepen; vervolgens zal men met gloeiende tangen op verscheidene plaatsen op zijn lichaam, zoals zijn armen, benen en tenen waar het meeste vlees zit, het vlees afknijpen tot op het bot. Vervolgens vierendele men hem levend, beginnend van onder, waarna het hart uit zijn borstkas gesneden en hem in het gezicht zal worden geworpen. Ten slotte zal men zijn hoofd afhakken waarna zijn vier uiteengetrokken delen op de Haagpoort, Oostpoort, Ketelpoort en de Waterslootsepoort tentoongesteld dienen te worden. Zijn hoofd moet op een staak gespietst en vervolgens bij het voormalige huis van de prins worden geplaatst. Zijn bezittingen worden geconfisqueerd en komen aan de Heer ten goede.
This item has no instructions
This item has no instructions
Terechtstelling van Balthasar Gerards op de Markt; gravure van Frans Hogenberg, 16e eeuw.
Kogelgaten van de moord op Willem van Oranje in 1584
This item has no instructions
Zelf werken:
- (Restant) opdrachten §1.3 maken
This item has no instructions