VO - Gouden Weken les 3: Onze groep, onze afspraken

• New lesson editor
• Mentorles
• Burgerschapskunde
• Middelbare school

Introduction

In les 3 is het tijd om afspraken te maken. Als klas ga je een heel schooljaar samen aan de slag. Maar hoe krijg je na die stormweek alle neuzen dezelfde kant op? Hoe kunnen we het met z’n allen een fijne groep zijn, waar iedereen trots op is? Je hebt afspraken nodig, anders wordt het niks. Met groepsafspraken die je samen maakt kom je een stap dichter bij een hechte groep.

Instructions

De Gouden Weken
De eerste weken van het schooljaar – de Gouden Weken – zijn bepalend voor het creëren van een fijne, veilige sfeer in de groep. Leerlingen verkennen elkaar, de docent en de regels. In deze periode worden de normen en waarden van een groep bepaald. De docent speelt in deze fase een belangrijke rol. Hoe maak je nu samen met kinderen een goede start van het schooljaar? En hoe stimuleer je een positieve groepsvorming waar je een jaar lang plezier van hebt?

We hebben drie lessen ontwikkeld binnen de drie eerste fases van groepsdynamica; forming (les 1), storming/norming (les 2) en groepsafspraken maken ( les 3). Lees hier meer over groepsdynamica. Hoe de mechanismes werken, hoe je groepsdynamica kunt sturen en de groepsvorming een positieve wending geeft.

Voorbereiding

•  Lees van tevoren de informatie over groepsdynamica door en doe les 1: Ik ben, ik ben, wie jij niet bent en les 2: Hoe goed ken jij iedereen?
• Elke leerling heeft een pen en papier nodig.

Competenties
Kennis
De leerling leert…
…dat het belangrijk is om samen tot de klassenregels te komen
…dat iedereen andere behoeftes heeft binnen de groepsdynamiek
…wat het verschil is tussen een afspraak en een regel
…dat je compromissen moet sluiten om tot gezamenlijke regels te komen
…dat het belangrijk is om op democratische wijze tot een algemeen besluit te komen

Vaardigheden
De leerling…
…te verwoorden wat jij belangrijk vindt/ waar jij je prettig bij voelt in de klas
…in duo’s overleggen wat jullie samen belangrijk vinden in de klas
…in viertallen uitwisselen wat jullie belangrijk vinden in de klas
…klassikaal reflecteren op de opdracht
…overeenkomsten en verschillen zien in behoeften binnen te klas
…oefent met het democratisch samenstellen van klassenregels

Houding
Open, reflectief, geïnteresseerd, nieuwsgierig, respectvol, betrokken, actief

Burgerschap
Met deze les werk je aan de actuele burgerschapskerndoelen: 

• 18A: de school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen
• 19B: De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving.
• 20A De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen.
• 20B: De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.

Samen afspraken
maken staat deze week centraal.

Belangrijk: Dit zijn
niet ‘de regels van de docent’, maar van de
leerlingen!  Als de groep zelf nadenkt
over afspraken zullen ze gemotiveerder zijn ze na te leven. Natuurlijk stuur je als docent wel aan op de juiste afspraken-set.

Het is belangrijk om van je groep een positieve, veilige groep te maken zonder
dat het een tuttige bedoening wordt. Blijf altijd kritisch: zijn alle bedachte
afspraken wel zo belangrijk en is het realistisch om elkaar er aan te houden?

Afspraken zijn een
must. Maar hoe zorg je nou dat iedereen achter de afspraken staat? Doe deze
opdracht en je hebt voor de groep zó een set afspraken, op maat, waar je op
terug kunt vallen.

Doorzettingsvermogen * Plezier * Vertrouwen * Vrijheid * Eerlijkheid * Autonomie * 

Je best doen * Behulpzaamheid * Communicatie * Duidelijkheid * Gelijkheid * Ontwikkeling * Rechtvaardigheid * Samenwerken * Talent 

Authenticiteit * Veiligheid * Verantwoordelijkheid *

Kies uit de lijst op de
slide drie kernwaarden die voor jou als persoon belangrijk zijn. Haal de rest
van de woorden weg. 

Vertel bij elk van jouw drie woorden een persoonlijk verhaal, dat illustreert waaróm het belangrijk voor je is. Voeg eventueel een nieuwe slide toe met een
foto om je verhaal te ondersteunen.

 Vertel de groep ook
wat jij zelf belangrijk vindt qua omgangsvormen. Zorg dat er tijdens je verhaal
ruimte is voor vragen en interactie. Laat in het gesprek duidelijk merken dat
jouw regels en ideeën niet heilig zijn, het is slechts jouw mening. Hoe denken
de leerlingen daarover?

Vertel de leerlingen
dat we met onze eigen groep, onze eigen afspraken gaan maken. Natuurlijk zijn er
regels op school waar iedereen zich aan moet houden, maar binnen jouw groep is
er ruimte om zelf te bespreken wat belangrijk is.

Hou een korte
klassikale brainstorm over de ‘klassenregels’: welke regels zijn er eigenlijk
allemaal en waarom?

Leg uit dat iedereen andere dingen belangrijk
vindt om in een groep te kunnen werken. De één houdt van muziek aan, de ander
kan zich dan niet concentreren. Wat de één prettig vindt, gaat niet op voor de
ander.

Het gaat in deze les om omgangsvormen, hoe wil je met elkaar omgaan?

Het gaat ook over het maken van afspraken en níet het opstellen van regels.
Afspraken maak je samen.

Elke leerling begint
met het noteren van enkele ‘afspraken’. Deze afspraken moeten bijdragen aan een hechte groep.

Er zijn vier onderwerpen (zie slide).Verzin voor elk
onderwerp een realistische afspraak.

Benadruk dat het gaat om persoonlijke meningen!

Na zeven minuten
deelt de leerling zijn zelfbedachte afspraken met een partner in de
klas. Discussieer, vergelijk en pas aan. Samen maken ze een nieuwe set van
vier afspraken (welke zij na dit overleg de vier belangrijkste vinden).

Vervolgens gaan de
duo’s samenwerken met een ander duo.

Ook nu is de
opdracht binnen zeven minuten met z’n vieren te komen tot vier
afspraken. Deze worden genoteerd.

 Bespreek
de afspraken klassikaal als volgt: laat ieder groepje één afspraak opnoemen en
uitleggen waarom de groep deze afspraak belangrijk vindt. Eén afspraak per
viertal. Is de afspraak al eerder genoemd? Dan noem je een andere.

Alle leerlingen
leveren hun ideeën in.

Als docent bekijk je
deze op een rustig moment.

Leg uit dat je er de
volgende bijeenkomst op terug komt en dat de afspraken klassikaal worden vast
gezet.

De volgende
bijeenkomst bespreek je de resultaten (gebruik eventueel deze slide!). Het uitgangspunt van het gesprek is
acceptatie, uitzoeken welke ideeën bruikbaar zijn en welke er nog missen. Vul dingen
aan en maak het concreet. Vergeet je eigen mening als docent niet!

Vraag of je alles
goed hebt begrepen. Eénmaal andermaal... verkocht..!

 Met
deze set afspraken gaan jullie het jaar beginnen. Maak duidelijk dat je altijd
open staat voor veranderingen of discussies, maar geef ook aan dat jij de
gemaakte afspraken serieus neemt. Wie zich er niet aan houdt, wordt op het matje
geroepen!

 

Tip:
Je kunt er voor kiezen om elke leerling deze afspraken voor zichzelf te laten
noteren. Of verstuur de afspraken naar
de leerlingen via een mail.