25-10-06 Neurologische aandoeningen
Neurologische aandoeningen
Lesson duration is: 180 minItems in this lesson
Neurologische aandoeningen
Neuron = zenuw
Vraag maar raak..
Welke vragen heb jij nog?
Nog leuke dingen geleerd in de praktijk??
Leerzame casus vanuit de praktijk.
Probeer de theorie te koppelen aan wat ziet in de praktijk
Wie heeft er een leerzame casus vanuit de praktijk?
Van welk ziektebeeld is er sprake, is dit af te leiden uit de medicatie? Welke leefstijladviezen zijn van belang.
Dit is leerzaam om verbanden te leggen, daarnaast mooie voorbereiding KZD Spec. doelgroepen.
Programma van deze les
Vragen van jullie
Verschillende neurologische aandoeningen (hfst 27)
Gastles psychiatrie 11 uur.
Evalueren
This item has no instructions
Lesdoelen van vandaag:
- Ik ken verschillende neurologische aandoeningen;
epilepsie, koortsconvulsies, migraine, Parkinson en vertigo.
- Ik weet op welke wijze deze neurologsche aandoeningen behandeld worden.
- Ik kan uitleg geven over de werking van geneesmiddelen bij neurologische aandoeningen.
This item has no instructions
Wat is volgens jou het verschil tussen een psychiatrische aandoening en een neurologische aandoening?
Psychiatrische aandoeningen staan de gedragsstoornissen voorop.
Neurologische aandoeningen staan de lichamelijke uitingen voorop.
Neurologische aandoeningen: verzamelnaam waarvan de oorsprong in de hersenen te vinden is. Wel 600 aandoeningen. De symptomen hangen van de aandoeningen af.
Hersentumoren komen bij oncologie aanbod.
Symptomen: vergeetachtigheid, trillen, problemen met slikken, bewegen, spreken of ademen. Een neurologische aandoening kan leiden tot een gedragsstoornis.
Op welke manier wordt informatie van de ene zenuwcel naar een andere zenuwcel doorgegeven?
This item has no instructions
This item has no instructions
1. Neurotransmittermoleculen worden gesynthetiseerd uit voorlopers onder invloed van enzymen.
2. Neurotransmittermoleculen worden opgeslagen in blaasjes.
3. Neurotransmittermoleculen die uit hun blaasjes lekken, worden vernietigd door enzymen.
4. Actiepotentialen zorgen ervoor dat blaasjes samensmelten met het presynaptische membraan en hun neurotransmittermoleculen vrijlaten in de synaps.
5. Vrijgekomen neurotransmittermoleculen binden aan autoreceptoren en remmen verdere afgifte van neurotransmitters.
6. Vrijgekomen neurotransmittermoleculen binden aan postsynaptische receptoren.
7. Vrijgekomen neurotransmittermoleculen worden gedeactiveerd door heropname of enzymatische afbraak.
Verschillende neurotransmitters met hun werking
Er is onderzoek gedaan naar het effect van voeding op de aanmaak van neurotransmitters. Bij burnout klachten kan hier gebruik van gemaakt worden.
Filmpje bekijken
Stimulerende neurotransmitters zijn: glutamaat en acetcholine
Remmende neurotranmitters zijn:
Gaba en Serotinine
Beide kunnen: dopamine en noradrenaline
↑ glutamaat kan leiden tot celafbraak wat gezien wordt bij Alzheimer. Gnm Memantine remmen receptoren glutamaat.
↓ Acetcholine: gnm rivastigmine remmen afbraak achetylcholine.
↓ Serotine: gnm verhogen serotine
↓ Dopamine leidt tot Parkinson
↑ Dopamine leidt tot psychose
↓ Noradrenaline leidt tot depressie
Insult= toeval : een niet voorspelbare ontlading in de hersenen die bewusteloosheid of andere symptomen, bijv. absences of spiertrekkingen, veroorzaken.
Een insulten komen niet alleen voor bij epilepsie, maar ook als 1 enkel insult bijv. bij koorts, heren(vlies)ontsteking, te laag bloedglucosespiegel, gebruik O2 hersenen.
Veel oorzaken, erfelijke aanleg is niet groot, maar er wordt wel gezien dat het in de ene familie meer voorkomt.
De diagnose brengt nogal wat hindernissen met zich mee. Niet meer autorijden voor 6 mnd , bij 2 aanvallen zelfs 12 mnd, bepaalde beroepen, zwemmen, bergbeklimmen.
Daarnaast niet als verstandelijk vorwaardig gezien.
https://vimeo.com/125035891
Opsporen van oorzaak noodzakelijk, elke aanval kan beschadiging veroorzaken dus op de lange termijn aantasting verstandelijk vermogen.
EEG meet hersenactiviteit, daardoor vorm bepaald worden.
Farmalect spreekt over
focale aanval = partiële aanval
This item has no instructions
Melden in AIS, veel CI !!
Let wel op bij invoeren in AIS, anti-epileptica wordt ook ingezet bij neuropathie → gabapentine, pregabaline
Carbamazepine, valproïnezuur, fenytoïne, lamotrigine, levetiracetam en topiramaat hebben een groot toepassingsgebied.
Instellen gebeurd individueel op geleide van bloedspiegel.
Benzo's en barbituraten worden toegepast als andere gnm onvoldoende werken
anti-epileptica (gabapentine en pregabaline) ingezet bij neuropathie
Een lange lijst.
Wanneer een gnm onvoldoende resultaat geeft en er besloten wordt om over te stappen, dan uitsluipen en insluipen.
Geef bij epileptische aanvallen met een gegeneraliseerd begin valproïnezuur, lamotrigine, levetiracetam of evt. topiramaat als monotherapie. Kies bij falen van monotherapie als adjuvante behandeling een van de volgende middelen: brivaracetam, clobazam, lacosamide, lamotrigine, levetiracetam, perampanel, topiramaat of valproïnezuur. Geef bij voorkeur middelen met een verschillend werkingsmechanisme.
https://kennisbank.knmp.nl/article/Informatorium_Medicamentorum/S2950.html
Pregabaline . opbouwschema uit opdracht (PvB)
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Anti epileptica meegeven in diensttijd, als er onvoldoende is, ook zonder recept!
https://kennisbank.knmp.nl/files/dossier_substitutie/handleidinggeneesmiddelsubstitutie.pdf
Bij tekorten is het wisselen van medicijnen soms lastig. Om handvatten te geven in is 2018 een handleiding opgesteld. Deze is in 2023 herzien in "De Leidraad Verantwoord Wisselen Medicijnen"
Weeg op individuele basis af of substitutie mogelijk is bij patiënten met epilepsie, de ziekte van
Parkinson, profylaxe van ‘graft versus host’-reacties en afstotingsreacties, psychosen, manische episoden
of kanker (zie tabel 2)
https://www.knmp.nl/dossiers/verantwoord-wisselen
Een hoop aandacht voor het wisselen van bepaalde gnm > epileptica.
https://www.knmp.nl/sites/default/files/2022-11/Leidraad%20Verantwoord%20Wisselen%20Medicijnen%20versie%201.1%20%2815%20november%202022%29_0.pdf
https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/pijnmeting_en_behandeling_bij_kinderen/farmacologische_pijnbestrijding_bij_neuropathische_pijn.html
This item has no instructions
Kinderen met atypische koortsstuipen hebben een grotere kans om op latere leeftijd last te krijgen van epilepsie dan kinderen met typische koortsstuipen.
Vaak bij kinder in kleuterleeftijd als gevolg van infectieziekte.
Migraine betekend eenzijdig, hoewel veel patiënten last hebben aan beidezijden.
Voor behandeling van belang om onderscheid te maken tussen clusterhoofdpijn, veroorzaakt door gnm of spanningshoofdpijn.
Alle leeftijden, oorzaak onbekend.
Aanval kan meerdere uren duren, opgevolgd door zware doffe hoofdpijn gedurende vele uren tot enkele dagen.
Aantal aanvallen kan sterk verschillen van aantal per dag tot eens per jaar.
Stemmingswisselingen vooraf van depressie tot hyperactiviteit.
Bij vrouwen komt hormonale migraine voor, paar dagen voor menstruatie of in stopweek.
Uiterste voorkomen zoals temperatuut, zonlicht, lawaai, inspanning
symptomatische behandeling, bestrijden verschijnselen.
Profylactische behandeling, om aanvallen terug te dringen, bij meer dan twee aanvallen per maand.
Bètablokkers, zoals metoprolol, kunnen migraineaanvallen voorkomen door de bloedvaten in de hersenen te vernauwen. Bètablokkers verminderen ook de activiteit van zenuwcellen in de hersenen. Daardoor verminderen de ernst en frequentie van migraineaanvallen.
Pcm evt bij misselijkheid rectaal
NSAID
Triptanen; Sumatriptan, rizatriptan of zolmitriptan. Evt wisselen bij onvold effect
evt combineren
Bij ernstige misselijkheid kan domperidom of metoclopramide worden toegevoegd.
This item has no instructions
Betablokker (metoprolol of propranolol) of candarsartan (off label)
wissel stap 1
amitriptylline
This item has no instructions
https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hoofdpijn
Scrol door naar beneden tot Migraine volwassen > Medicamenteus stappenplan aanvalsbehandeling
https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/hoofdpijn
Keuzekaart uit NHG Richtlijn hoofdpijn
This item has no instructions
This item has no instructions
Verschijnselen zijn toe te schrijven aan verstoord evenwicht tussen sympatische (energieleverende) en parasympatische (herstellende) azs wat leidt tot verstoring in motoriek.
Bewegingsarmoede: tube tandpasta, omdraaien in bed, lang staan in rij.
De ziekte van Parkinson wordt veroorzaakt doordat zenuwcellen in de substantia nigra (de "zwarte kern") in de hersenen afsterven, wat leidt tot een tekort aan dopamine.
Axiale problemen= moeite met rotaties en draaien ontstaan, en een verminderde mogelijkheid om gewicht te verplaatsen om zo te kunnen starten met lopen.
Kyfotische houding= kromming van de rug/romp
Bradykinesie = vertraagde beweging, traag uitvoeren van een beweging
Hypokinesie = minder beweging, bewegingsarmoede
Akinese= niet kunnen starten en uitvoeren van bewegingen,
Genezing niet mogelijk. Behandeling gericht op vergroten van neurotransmitters
Afhankelijk van stadia, leeftijd en sociale omstandigheden wordt er een patiëntgebonden behandelschema opgesteld, waarbij aantal gnm toenemen.
Training van algemene dagelijkse levensverrichtingen.
NA= noradrenaline DA= dopamine ACh= acetylcholine
Sympatisch z.s. activeren→ (-mimetica)→ Dopamineagonisten bijv. pramipexol en ropinirol. ze worden toegepast in het beginstadium van de ziekte en als aanvullende therapie bij levodopa, wanneer het effect van levodopa onvoorspelbaar is of uitblijft
Parasympatisch z.s.blokkeren→ (-lytica)→ Parasympaticolytica bijv. biperideen, dexetimide, orfenadrine en trihexyfenidyl. Ze verminderen de activiteit van zenuwen, onder andere zenuwen die verantwoordelijk zijn voor de aansturing van spieren. Hierdoor vermindert de overmatige spierspanning en zullen trillen, beven en stijfheid afnemen. Door de bijwerkingen (droge mond, verstopping, wazig zien) geen eerste keus.
Glutamaat is stimulerende neurotransmitter voor acetylcholine
Verschillende toedieningsvormen om optimale bloedspiegel te krijgen, let dus op bij de uitgifte.
!
!
Meer dopamine als overdrachtsstof → voor evenwicht.
Enzymremmer om te vroege omzetting te voorkomen voor de hersenbarrière.
Doordat er minder dopamine is, is de afgifteremming van acetylcholine minder (feedbackmechanisme) en daardoor dus meer acetylcholine.
Biperideen (Akineton) hoort bij de anticholinergica. Het vermindert tremor (trillingen) bij de ziekte van Parkinson.
Dopamine: onwillekeurige bewegingen kunnen zowel vroeg als laat in de therapie voorkomen, afhankelijk van dosis. Daarnaast hoofdpijn, spierkrampen en verwardheid.
Pergolide, ropinirol en pramipexol kunnen bewekingsstoornissen en slaperigheid geven.
Ivm bijwerkingen worden gnm die parasympathische zenuwstelsel remmen (parasympathicolytica) bijv. droge mond, verstopping, urineretentie, wazig zien.
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Lijkt op vitiligo= huidaandoening, verlies van huidpigment waardoor witte vlekken ontstaan.
Vertigo kent verschillende oorzaken (lichamelijk of psychisch)→ er zijn veel aandoeningen waarbij vertigo een nevenverschijnsel is→ acuut en aanvalsgewijs of langzaam en chronisch.
Patiënten vaak > 65 jaar
Herpes zoster= gordelroos, herpes infectie die gepaard kan gaan met duizeligheid (ontsteking van zenuwen)
Ziekte van ménière= aanvallen van draaiduizeligheid met gehoorverlies en oorsuizen of een vol gevoel in het oor.
Meest gebruikt cinnarizine
Betahistine onvoldoende relevante gegevens geeft hoofpijn en misselijkheid.
https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/duizeligheid
NHG vertigo
Verzamelnaam voor verschillende aandoeningen die gekenmerkt worden door combinaties van meervoudige stoornissen (cognitieve stoornissen). Problemen met geheugen en of denkvermogen dat impact heeft op je dagelijks leven.
Lewy body→ aandachtsstoornis, begin heldere momenten, komt minder vaak voor, geeft sterke schommelingen.
FTD→ bij jongeren, aantasting van de frontale en temporale gebieden van de hersenen. Gaat gepaard met gedragsstoornis als ontremmingen
Alzheimer gaat geleidelijk naar beneden, vasculair gaat trapsgewijs.
This item has no instructions
Met name korte termijngeheugen.
Chronisch en progressief verloop.
Ivm de vergrijzing komt dementie steeds vaker voor.
https://youtu.be/wNICdq6eQmA?si=gin1wOaDp7Zmp0O2
Memantine blokkeert de werking van een te grote hoeveelheid glutamaat in de hersenen→ werking van de hersenzenuwen te verbeteren.
Delier wordt vaak verward met dementie.
Wat is een verschil tussen delier en dementie?
Delier heeft plotseling, gaat weer over.
Dementie, progressief, gaat geleidelijk.
This item has no instructions
Welke vragen heb jij ?
geen vragen meer
nog een paar vragen
teveel, weet niet waar ik moet beginnen
This item has no instructions
Tevreden met wat je geleerd hebt ?
This item has no instructions