Hoe juist is de historische uitspraak: Columbus is de ontdekker van Amerika?
Hoe juist is de historische uitspraak: Columbus is de ontdekker van Amerika?
LEERDOELEN
Aan het einde van de les kan ik…
1
uitleggen dat Amerika rond 1500 verschillende soorten samenlevingen kende.
2
beschrijven hoe de Taino, de Azteken en de Inca’s leefden.
3
beschrijven hoe de Spaanse verkenning van Amerika is verlopen.
4
uitleggen hoe de Spanjaarden zo snel gebieden in Amerika kon veroveren.
AMERIKA VÓÓR COLUMBUS
Spaanse verkenning en verovering van Amerika
Azteeks
Mongools
Inuit
Native American
Azteeks
Mongools
Native American
Inuit
Uitvinding landbouw in Midden – en Zuid Amerika.
Midden: Mais, avocado’s en tomaten
Zuid: Aardappels, cacao, cavia’s, kalkoenen en lama’s.
Vikingen/Noormannen
Madrid 1492
Genuese koopman Cristoforo Colombo zoekt geld voor een expeditie naar Indië via een westelijke route.
Krijgt steun van Isabella en Ferdinand van Spanje (1488 Portugal een route naar Azië!).
TAÍNO
De eerste mensen die Columbus ontmoette
dorpen met huizen
landbouw: vooral cassave
visvangst en kano’s
INLEIDING • DIA 6
Wat voor samenleving hadden de Taíno?
Niet nomadisch rondtrekkend, maar ook geen rijk zoals Azteken of Inca’s.
LANDBOUWSAMENLEVING
EILANDVOLK
GEEN GROOT IMPERIUM
1492
Columbus noemt de bewoners “indianen”
Historisch denken:
Het was nieuw voor Europeanen, maar niet nieuw voor de mensen die er woonden.
De Nieuwe Wereld
Amerigo Vespucci ontdekt in 1501 dat Columbus niet in Indie is geweest, maar een nieuwe wereld heeft ontdekt.
Conquistadores
Op zoek naar rijkdom (goud en zilver), nieuw land, katholieke geloof verspreiden.
Cortez, Pizarro.
INLEIDING • DIA 9
En dan: Azteken en Inca’s
De conquistadores komen in Mexico en Peru twee zeer hoogontwikkelde landbouwstedelijke samenelevingen met steden die vele malen groter zijn dan de grootste steden in Europa. Aquaducten, drijvende akkers, schrift, kalender, reuasachtige tempels, complex wegennetwerk.
AZTEKEN
INCA’S
MYSTERIE
Hoe kan dit?
Twee enorme rijken. Twee piepkleine Spaanse legers.
1519
CORTÉS
± 500 Spanjaarden
→
Azteekse rijk
11 miljoen nwoners, 150.000 krijgers. (200.000 inwoners) VALT
1532
PIZARRO
< 200 Spanjaarden
→
INCARIJK
10 – 12 miljoen inwoners, 80.000 soldaten, raakt in een diepe crisis
Hoe konden zo weinig Spanjaarden zulke machtige rijken verslaan?
VEROVERING AMERIKA • DIA 14
HISTORISCH OORDEEL
“De Spanjaarden wonnen omdat ze militair superieur waren.”
Hoeveel procent van de totale verklaring geef jij deze uitspraak?
0%
50%
100%
Kies een positie. Verdedig die met minimaal vier bewijsstukken uit beide dossiers.
Geen percentage zonder bewijs
VEROVERING AMERIKA • DIA 20
ANTWOORD
Een sterke historische verklaring = multicausaal
Niet één oorzaak — maar factoren die elkaar versterkten.
CORTÉS • AZTEKEN
• militaire voordelen: staal, paarden, vuurwapens
• Europese ziekten verzwakten bevolking en verdediging
• onderworpen volken keerden zich tegen de Azteken
• duizenden inheemse bondgenoten vochten met Cortés
• Malinche leverde taal, informatie en lokale kennis
PIZARRO • INCA’S
• militaire voordelen: staal, paarden, vuurwapens
• Europese ziekten speelden ook in het Andesgebied
• het rijk was verzwakt door de burgeroorlog Atahualpa–Huáscar
• Pizarro nam Atahualpa gevangen
• daardoor raakte het sterk hiërarchische bestuur verder ontregeld
CONCLUSIE • De Spanjaarden wonnen niet alleen door betere wapens, maar doordat militaire voordelen, ziekte, interne verdeeldheid, inheemse hulp en strategie samenkwamen.
VEROVERING AMERIKA • DIA 22
VERGELIJKEN
Welke factoren speelden waar?
Vul dit samen in met bewijs uit de kaartjes.
Factor
Cortés / Azteken
Pizarro / Inca’s
VEROVERING AMERIKA • DIA 19
Kies drie kaartjes die jij het vreemdst vindt als je weet dat de Spanjaarden uiteindelijk de overhand kregen.
Bespreek per kaart:
“Waarom maakt juist deze informatie de Spaanse overwinning moeilijk te begrijpen?”
Iedereen moet kunnen uitleggen
VEROVERING AMERIKA • DIA 16
AFSLUITING
Zelfde patroon — andere verovering
De overeenkomsten zijn groot, maar Cortés en Pizarro wonnen niet op precies dezelfde manier.
BIJ BEIDE
militaire voordelen
ziekten
interne kwetsbaarheid
strategie
EXTRA BELANGRIJK BIJ CORTÉS
inheemse bondgenoten
+ Malinche / lokale informatie
EXTRA BELANGRIJK BIJ PIZARRO
burgeroorlog
+ gevangenneming Atahualpa
Historisch denken = vergelijken, wegen en verbanden leggen.
VEROVERING AMERIKA • DIA 23