3.1 Verzuiling en welvaart - deel 2

HC 3 - Nederland 1948-2008

Verzuiling en ontzuiling

1 / 56
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

This lesson contains 56 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 90 min
Report this lesson

Items in this lesson

HC 3 - Nederland 1948-2008

Verzuiling en ontzuiling

Nederland na 1945: een eenheid?

Back to the roots

Wat is de Rooms-rode coalitie?

Wat voor politieke partijen zaten in rooms-rode regeringen?

A

Katholiek en Sociaal-Democraten

B

Katholiek en Liberaal

C

Liberaal en Sociaal-Democraten

D


Bij welk kenmerkend aspect past het Marshallplan het beste?

A

De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld

B

De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen

C

De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog

D


Wat was géén oorzaak van de economische groei en industrialisatie in de jaren 1950 / 1960?

A

Aardgas in Groningen werd gevonden

B

De geleide loonpolitiek

C

Het ontstaan van een nucleaire wapenwedloop

D

Wirtschaftswunder in de BRD

Juist / onjuist? De rooms-rode regeringen vonden dat de overheid weinig invloed moest uitoefenen om de samenleving te veranderen.

A

Juist

B

Onjuist

C


D


Bij welk kenmerkend aspect past het ontstaan van de verzorgingsstaat het beste?

A

De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld

B

De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen

C

De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 1960 aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen

D

De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog

Wat is verzuiling?

A

De samenleving wordt ingedeeld op basis van levensbeschouwing

B

De samenleving wordt ingedeeld op basis van godsdiensten

C

De samenleving wordt ingedeeld op basis van leeftijd

D

De samenleving wordt ingedeeld op basis van geslacht

Wat is een buitenlandse oorzaak voor economisch herstel van Nederland na 1945?

A

Goedkope gastarbeiders

B

geleide loonpolitiek

C

Truman doctrine

D

Marshallhulp

Weet jij welke kolonies Nederland had in 1945?

A

Zuid-Afrika en India

B

Suriname en Indonesië

C

Nieuw-Zeeland en Tasmanie

D

Marokko en Turkije

De verzuiling

Indeling van de maatschappij in groepen op basis van levensbeschouwing. Elke groep heeft zijn eigen kranten, partijen, omroepen en organisaties.

in een verzorgingsstaat...


  • Zorgt de overheid voor de veiligheid

  • Garandeert de overheid de welvaart en het welzijn van de burgers.

Opdracht

Lees 'Continuïteit en verandering na WO2' (blz. 106) en schijf een voorbeeld van continuïteit en twee voorbeelden van veranderingen op in je schrift.

video Willem Drees

Motieven verzorgingsstaat

  • Het idee van een maakbare samenleving met als ideaal meer economische gelijkheid. Door wetgeving zou de overheid de samenleving fundamenteel kunnen verbeteren.

  • Nooit meer: dat de overheid niet voldoende in staat was te zorgen voor de zwakkeren in de samenleving, wat in de jaren ‘30 het geval was.

Verzorgingsstaat

Politieke partijen dachten verschillend over de verzorgingsstaat

1. De PvdA was er het meest van overtuigd dat de samenleving 'maakbaar' was door de overheid en wilde het meeste regelen.

2. De VVD was er het minst van overtuigd.

3. KVP, ARP en CHU (later het CDA) stonden in het midden.

1957

WET

OP AOW

Zelfstanding werken:

  1. LEES p 110 - De TV doorbreekt de zuilen - MAAK: W2 (p125)

  2. LEES p 111 - Nieuwe niet-verzuilde politieke partijen naast de oude

  3. LEES p 111 - Nieuwe niet-verzuilde omroepen naast de oude - MAAK: W3 (p125)

Van geleide naar vrije loonpolitiek

De regering overlegde met de werkgevers en de werknemers over de lonen. Het doel was om de lonen laag te houden voor een gunstige concurrentiepositie van Nederland. Dit heet een geleide loonpolitiek.

Het overleg vond plaats in de Sociaal Economische Raad.

Van geleide naar vrije loonpolitiek

Na 1963 werd deze politiek afgeschaft. Sindsdien zijn de lonen vrij, al worden er per sector CAO-afspraken gemaakt.

Nederlanders en hun apparaten

Vraag allemaal je opa of je oma (als dat kan) en vraag hen wat het eerste apparaat was wat ze in huis kregen.

Verwerking leerstof 3.1



DOEN!


Basis: 1 t/m 13


Herhalen: 16 t/m 19


Beter willen begrijpen? 20 t/m 23.

Vergelijk 23 eens met de discussie over de avondklok tijdens corona! Wat valt op?

Doelen

Aan het einde van de les kun je 

- uitleggen dat de verzuiling een emancipatiebeweging is;

- aangeven welke zuil voor welke groep opkomt

- een voorbeeld geven van continuïteit en verandering voor en na 1948;

- vijf oorzaken van de snelle economische groei geven.


Maatschappelijke veranderingen vanaf de jaren '60

Wie was de minister president van de Rooms Rode coalities

A

Drees

B

Lubbers

C

Beel

D

Van Agt

Wat is het poldermodel?

A

Het droogleggen van meer landbouwgrond

B

Het voeren van overleg in een meerderheidskabinet

C

Het voeren van overleg, gericht op overeenstemming

D

Het realiseren van polders in de randstad voor meer werkgelegenheid

Welk begrip past er NIET bij?

A

bezuinigingspolitiek

B

poldermodel

C

sociale partners

D

sociale wetgeving

Wie was de minister president van de Rooms Rode coalities

A

Drees

B

Lubbers

C

Beel

D

Van Agt

Wat is het poldermodel?

A

Het droogleggen van meer landbouwgrond

B

Het voeren van overleg in een meerderheidskabinet

C

Het voeren van overleg, gericht op overeenstemming

D

Het realiseren van polders in de randstad voor meer werkgelegenheid

Welk begrip past er NIET bij?

A

bezuinigingspolitiek

B

poldermodel

C

sociale partners

D

sociale wetgeving

Wat was het leidende ideaal van de rooms-rode coalities?

A

Vrijheid

B

Christelijkheid

C

Gelijkheid

D

Maakbare samenleving

Welke partijen vormden de basis van de Rooms-Rode coalitie?

A

de PvdA en de ARP

B

de SDAP en de ARP

C

de PvdA en de KVP

D

de SDAP en de KVP

Stelling: de verzorgingsstaat was o.a. het gevolg van geloof in een maakbare samenleving

A

juist

B

onjuist

C


D


Verzorgingsstaat betaald van

A

Marshall-hulp

B

belastingen en gasbaten uit Groningen

C

belastingen

D

sociale uitkeringen

Wie is Willem Drees?

A

De stichter van de verzorgingsstaat

B

De eerste minister president na WOII

C

Een minister van economische zaken

D

De stichter van de PVDA

wat zijn de sociale partners

A

werkgevers en werknemers

B

werkgevers en de overheid

C

werknemers en de overheid

D

de overheid en de vakbonden

Ook het poldermodel is een politiek instituut. Welke uitspraak past het beste bij het 'poldermodel'?

A

De meerderheid bepaalt

B

Iedereen wordt betrokken bij beslissingen

C

Vele handen maken licht werk

D

Besluiten worden langzaam genomen

Wat is een verzorgingsstaat?

A

Iedereen heeft recht op gratis gezondheidszorg

B

De overheid zorgt voor uitkeringen voor zwakkeren

C

Iedereen heeft recht op gratis onderwijs

D

De overheid zorgt voor uitkeringen voor de ouderen

Jongerencultuur/jeugdcultuur






Jongeren rekenen af met de waarden/normen van hun ouders.

  • Geen eigen keuzes maken

  • Luisteren naar je ouders

  • Er netjes uitzien

  • Naar de kerk.



Nozems


  • Nozems zijn vaak werkende jongeren. Ze dragen spijkerbroeken, leren jassen en hadden vetkuiven. Meisjes dragen korte rokken en petticoats. 

  • Ze staan in groepjes bij elkaar op straat of bij een snackbar, hangend op hun brommer en maken (volgens ouderen...) veel lawaai en schreeuwden naar voorbijgangers. 

  • Ze luister naar rock-’n-rollmuziek, uiteraard uit Amerika.

PROVO'S

  • Midden jaren '60

  • Hoger opgeleid, studenten, Amsterdam

  • Provoceerden ouders, leraren, politie

  • Milieubewust, politiek, witte fietsen

  • Witte spijkerpakken, lang haar, meisjes minirokken

Jongerencultuur/jeugdcultuur


Hippiebeweging: Ontstond in de jaren '60 in de VS

  • Geloof in liefde en vrede

  • Droegen 2e-handskleding met veel kleuren

  • Hadden lange haren

  • Wilde vrij zijn, zonder regels, waren voor vrije seks, rookten wiet

  • Organiseerde popfestivals, zoals Woodstock (1969)


Jaren '60: protestgeneratie

(en jaren '70)

Veranderingen in de jaren 60

* Amerikansering

Overname van de Amerikaanse cultuur

* Jongerenculturen

1. Nozems

2. Provo's

3. Hippies

* Tweede feministische golf

(gelijke kansen en rechten op het werk)

* Ontkerkelijking

* Ontzuiling

--> Individualisering

Tweede Feministische golf

1900 Eerste Feministische golf (kiesrecht)

1960 Tweede Feministische golf:

  1. Gelijke kansen in opleiding en werk

  2. Verandering van het vaste rollenpatroon

  3. Gelijke beloning bij gelijk werk


Ontzuiling en secularisatie


  • Mensen voelen zich niet thuis in hun zuil.

  • Mensen willen zelf hun leven gaan bepalen.

  • Hierdoor ontstaat ook de secularisatie (ontkerkelijking). 


Politiek

Confessionele partijen verliezen stemmen. Gevolg:

Fuseren CDA (1980)


1966: oprichting D66.

Doel: meer democratie, niet direct aansluiten bij de verzuilde partijen.

De oliecrisis van 1973 - 1980


  • In 1973 was de eerste oliecrisis:

  • Steun Israël in conflict

  • boycot levering olie

  • Benzine op de bon, autoloze zondagen.

  • Werkloosheid


ZELFSTANDIG WERKEN

W 5

W 6

W 11

W 12


MAAK