HC 3 - Nederland 1948-2008
Verzuiling en ontzuiling
HC 3 - Nederland 1948-2008
Verzuiling en ontzuiling
Nederland na 1945: een eenheid?
Back to the roots
Wat is de Rooms-rode coalitie?
Wat voor politieke partijen zaten in rooms-rode regeringen?
Katholiek en Sociaal-Democraten
Katholiek en Liberaal
Liberaal en Sociaal-Democraten
Bij welk kenmerkend aspect past het Marshallplan het beste?
De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
Wat was géén oorzaak van de economische groei en industrialisatie in de jaren 1950 / 1960?
Aardgas in Groningen werd gevonden
De geleide loonpolitiek
Het ontstaan van een nucleaire wapenwedloop
Wirtschaftswunder in de BRD
Juist / onjuist? De rooms-rode regeringen vonden dat de overheid weinig invloed moest uitoefenen om de samenleving te veranderen.
Juist
Onjuist
Bij welk kenmerkend aspect past het ontstaan van de verzorgingsstaat het beste?
De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen
De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 1960 aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
Wat is verzuiling?
De samenleving wordt ingedeeld op basis van levensbeschouwing
De samenleving wordt ingedeeld op basis van godsdiensten
De samenleving wordt ingedeeld op basis van leeftijd
De samenleving wordt ingedeeld op basis van geslacht
Wat is een buitenlandse oorzaak voor economisch herstel van Nederland na 1945?
Goedkope gastarbeiders
geleide loonpolitiek
Truman doctrine
Marshallhulp
Weet jij welke kolonies Nederland had in 1945?
Zuid-Afrika en India
Suriname en Indonesië
Nieuw-Zeeland en Tasmanie
Marokko en Turkije
De verzuiling
Indeling van de maatschappij in groepen op basis van levensbeschouwing. Elke groep heeft zijn eigen kranten, partijen, omroepen en organisaties.
in een verzorgingsstaat...
Zorgt de overheid voor de veiligheid
Garandeert de overheid de welvaart en het welzijn van de burgers.
Opdracht
Lees 'Continuïteit en verandering na WO2' (blz. 106) en schijf een voorbeeld van continuïteit en twee voorbeelden van veranderingen op in je schrift.
video Willem Drees
Motieven verzorgingsstaat
Het idee van een maakbare samenleving met als ideaal meer economische gelijkheid. Door wetgeving zou de overheid de samenleving fundamenteel kunnen verbeteren.
Nooit meer: dat de overheid niet voldoende in staat was te zorgen voor de zwakkeren in de samenleving, wat in de jaren ‘30 het geval was.
Verzorgingsstaat
Politieke partijen dachten verschillend over de verzorgingsstaat
1. De PvdA was er het meest van overtuigd dat de samenleving 'maakbaar' was door de overheid en wilde het meeste regelen.
2. De VVD was er het minst van overtuigd.
3. KVP, ARP en CHU (later het CDA) stonden in het midden.
1957
WET
OP AOW
Zelfstanding werken:
LEES p 110 - De TV doorbreekt de zuilen - MAAK: W2 (p125)
LEES p 111 - Nieuwe niet-verzuilde politieke partijen naast de oude
LEES p 111 - Nieuwe niet-verzuilde omroepen naast de oude - MAAK: W3 (p125)
Van geleide naar vrije loonpolitiek
De regering overlegde met de werkgevers en de werknemers over de lonen. Het doel was om de lonen laag te houden voor een gunstige concurrentiepositie van Nederland. Dit heet een geleide loonpolitiek.
Het overleg vond plaats in de Sociaal Economische Raad.
Van geleide naar vrije loonpolitiek
Na 1963 werd deze politiek afgeschaft. Sindsdien zijn de lonen vrij, al worden er per sector CAO-afspraken gemaakt.
Nederlanders en hun apparaten
Vraag allemaal je opa of je oma (als dat kan) en vraag hen wat het eerste apparaat was wat ze in huis kregen.
Verwerking leerstof 3.1
DOEN!
Basis: 1 t/m 13
Herhalen: 16 t/m 19
Beter willen begrijpen? 20 t/m 23.
Vergelijk 23 eens met de discussie over de avondklok tijdens corona! Wat valt op?
Doelen
Aan het einde van de les kun je
- uitleggen dat de verzuiling een emancipatiebeweging is;
- aangeven welke zuil voor welke groep opkomt
- een voorbeeld geven van continuïteit en verandering voor en na 1948;
- vijf oorzaken van de snelle economische groei geven.
Maatschappelijke veranderingen vanaf de jaren '60
Wie was de minister president van de Rooms Rode coalities
Drees
Lubbers
Beel
Van Agt
Wat is het poldermodel?
Het droogleggen van meer landbouwgrond
Het voeren van overleg in een meerderheidskabinet
Het voeren van overleg, gericht op overeenstemming
Het realiseren van polders in de randstad voor meer werkgelegenheid
Welk begrip past er NIET bij?
bezuinigingspolitiek
poldermodel
sociale partners
sociale wetgeving
Wie was de minister president van de Rooms Rode coalities
Drees
Lubbers
Beel
Van Agt
Wat is het poldermodel?
Het droogleggen van meer landbouwgrond
Het voeren van overleg in een meerderheidskabinet
Het voeren van overleg, gericht op overeenstemming
Het realiseren van polders in de randstad voor meer werkgelegenheid
Welk begrip past er NIET bij?
bezuinigingspolitiek
poldermodel
sociale partners
sociale wetgeving
Wat was het leidende ideaal van de rooms-rode coalities?
Vrijheid
Christelijkheid
Gelijkheid
Maakbare samenleving
Welke partijen vormden de basis van de Rooms-Rode coalitie?
de PvdA en de ARP
de SDAP en de ARP
de PvdA en de KVP
de SDAP en de KVP
Stelling: de verzorgingsstaat was o.a. het gevolg van geloof in een maakbare samenleving
juist
onjuist
Verzorgingsstaat betaald van
Marshall-hulp
belastingen en gasbaten uit Groningen
belastingen
sociale uitkeringen
Wie is Willem Drees?
De stichter van de verzorgingsstaat
De eerste minister president na WOII
Een minister van economische zaken
De stichter van de PVDA
wat zijn de sociale partners
werkgevers en werknemers
werkgevers en de overheid
werknemers en de overheid
de overheid en de vakbonden
Ook het poldermodel is een politiek instituut. Welke uitspraak past het beste bij het 'poldermodel'?
De meerderheid bepaalt
Iedereen wordt betrokken bij beslissingen
Vele handen maken licht werk
Besluiten worden langzaam genomen
Wat is een verzorgingsstaat?
Iedereen heeft recht op gratis gezondheidszorg
De overheid zorgt voor uitkeringen voor zwakkeren
Iedereen heeft recht op gratis onderwijs
De overheid zorgt voor uitkeringen voor de ouderen
Jongerencultuur/jeugdcultuur
Jongeren rekenen af met de waarden/normen van hun ouders.
Geen eigen keuzes maken
Luisteren naar je ouders
Er netjes uitzien
Naar de kerk.
Nozems
Nozems zijn vaak werkende jongeren. Ze dragen spijkerbroeken, leren jassen en hadden vetkuiven. Meisjes dragen korte rokken en petticoats.
Ze staan in groepjes bij elkaar op straat of bij een snackbar, hangend op hun brommer en maken (volgens ouderen...) veel lawaai en schreeuwden naar voorbijgangers.
Ze luister naar rock-’n-rollmuziek, uiteraard uit Amerika.
PROVO'S
Midden jaren '60
Hoger opgeleid, studenten, Amsterdam
Provoceerden ouders, leraren, politie
Milieubewust, politiek, witte fietsen
Witte spijkerpakken, lang haar, meisjes minirokken
Jongerencultuur/jeugdcultuur
Hippiebeweging: Ontstond in de jaren '60 in de VS
Geloof in liefde en vrede
Droegen 2e-handskleding met veel kleuren
Hadden lange haren
Wilde vrij zijn, zonder regels, waren voor vrije seks, rookten wiet
Organiseerde popfestivals, zoals Woodstock (1969)
Jaren '60: protestgeneratie
(en jaren '70)
Veranderingen in de jaren 60
* Amerikansering
Overname van de Amerikaanse cultuur
* Jongerenculturen
1. Nozems
2. Provo's
3. Hippies
* Tweede feministische golf
(gelijke kansen en rechten op het werk)
* Ontkerkelijking
* Ontzuiling
--> Individualisering
Tweede Feministische golf
1900 Eerste Feministische golf (kiesrecht)
1960 Tweede Feministische golf:
Gelijke kansen in opleiding en werk
Verandering van het vaste rollenpatroon
Gelijke beloning bij gelijk werk
Ontzuiling en secularisatie
Mensen voelen zich niet thuis in hun zuil.
Mensen willen zelf hun leven gaan bepalen.
Hierdoor ontstaat ook de secularisatie (ontkerkelijking).
Politiek
Confessionele partijen verliezen stemmen. Gevolg:
Fuseren CDA (1980)
1966: oprichting D66.
Doel: meer democratie, niet direct aansluiten bij de verzuilde partijen.
De oliecrisis van 1973 - 1980
In 1973 was de eerste oliecrisis:
Steun Israël in conflict
boycot levering olie
Benzine op de bon, autoloze zondagen.
Werkloosheid
ZELFSTANDIG WERKEN
W 5
W 6
W 11
W 12
MAAK