Feit, mening en argument

• New lesson editor

Feit, mening en argument

Open met het idee dat we in teksten niet alles op dezelfde manier moeten lezen: sommige zinnen kun je controleren, andere laten zien wat iemand vindt, en weer andere geven redenen.

Lesdoel

Ik kan feiten, meningen en argumenten onderscheiden in een tekst.

Welke woorden passen bij feit, mening of argument?

Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Vraag kort door: welke woorden horen bij controleerbaar, wat iemand vindt, of een reden?

Feit

Een feit is iets waarvan je kunt controleren of het waar of onwaar is.

Je kunt een feit nagaan door informatie op te zoeken, bijvoorbeeld in een betrouwbaar boek, op een website of in een naslagwerk.

Benadruk dat een feit niet automatisch waar is. Ook een onjuiste bewering kan een feitelijke uitspraak zijn, zolang je kunt controleren of die klopt.

Feit: voorbeelden

• Het Nederlands Openluchtmuseum is een museum in Arnhem.

• Dit is een waar feit.

• Je kunt dit controleren door informatie op te zoeken.

Gebruik dit voorbeeld om te laten zien dat een feit vaak neutraal klinkt en geen oordeel bevat.

Feit: ook controleerbaar als het fout is

• In Amsterdam wonen 110 verschillende nationaliteiten.

• Dit is een onwaar feit.

• De uitspraak blijft een feit, omdat je haar kunt controleren.

Vertel erbij dat in Amsterdam meer dan 180 nationaliteiten wonen. Zo zien leerlingen het verschil tussen 'feit' en 'waarheid'.

Mening of standpunt

Een mening of standpunt is wat iemand van iets vindt.

Met een mening kun je het eens of oneens zijn. Je kunt een mening dus niet op dezelfde manier controleren als een feit.

Gebruik eventueel een kort mondeling voorbeeld, zoals: 'Schooluniformen zijn een goed idee.' Dat is geen controleerbare uitspraak, maar een standpunt.

Hoe herken je een mening?

Een mening herken je vaak aan signaalwoorden of formuleringen, zoals:

• ik vind

• volgens mij

• lijkt mij

• er moet / er zou moeten

• we zouden moeten

• soms ook: dus, daarom, dan ook

Leg uit dat deze woorden vaak helpen, maar niet altijd. Leerlingen moeten ook naar de betekenis van de zin kijken.

Welke uitspraak is een feit?

A

Dat lijkt mij slim

B

Je kunt het narekenen

C

Wij zouden moeten gaan

D

Volgens mij klopt dat

Een feit is controleerbaar. De andere opties passen bij een mening of formulering daarvan.

Feit of mening

Een feit kun je controleren met informatie. Een mening zegt wat iemand vindt. Met een mening kun je het eens of oneens zijn.

feit

mening

oneens

argument

waar

reden

Laat leerlingen benoemen waarom 'feit', 'mening' en 'oneens' precies op deze plekken horen.

Argument

Een argument is een reden die uitlegt waarom iemand een mening heeft.

Een argument ondersteunt dus een standpunt. Het maakt duidelijk waarop die mening gebaseerd is.

Benadruk het verschil: de mening zegt wat iemand wil of vindt, het argument zegt waarom.

Hoe herken je een argument?

Een argument herken je vaak aan signaalwoorden, zoals:

• want

• omdat

• immers

• namelijk

Deze woorden kondigen vaak een reden of uitleg aan.

Zeg erbij dat niet elk argument een signaalwoord heeft. Soms moet je uit de inhoud afleiden dat een zin een reden geeft.

Mening en argument samen

Er moeten verkeersdrempels in deze straat komen = mening

want er wordt hier veel te snel gereden = argument

De eerste zin geeft het standpunt. De tweede zin geeft de reden.

Laat zien dat mening en argument vaak direct achter elkaar staan. Dat helpt bij het herkennen in een tekst.

Meer dan één argument

Mick zou op basketbal moeten gaan = mening

• namelijk erg geschikt door zijn lengte = argument 1

• bovendien handig met een bal = argument 2

Eén mening kan dus door meerdere argumenten worden ondersteund.

Gebruik dit voorbeeld om duidelijk te maken dat argumenten samen een mening sterker kunnen maken.

Verschil in één overzicht

• Feit: controleerbaar, waar of onwaar

• Mening: wat iemand vindt

• Argument: reden voor die mening

Bij het lezen helpt het om steeds te vragen: is dit controleerbaar, een standpunt, of een reden?

Dit is de samenvattende landingsslide van de les. Verbind hier alles aan het lesdoel.

Welk signaalwoord hoort vaak bij een argument?

A

namelijk

B

volgens mij

C

lijkt mij

D

ik vind

'Namelijk' kondigt vaak een reden aan. De andere drie passen vaker bij een mening.

Mening en argument

Er moeten verkeersdrempels in deze straat komen: dat is een mening. Want er wordt hier veel te snel gereden: dat is het argument. Een argument geeft de reden voor een standpunt.

mening

argument

reden

feit

voorbeeld

signaalwoord

Deze oefening sluit direct aan op de voorbeelden van verkeersdrempels en het overzicht op de samenvattingsslide.

Hoe zie jij het verschil tussen feit, mening en argument?

Verwachte elementen: een feit is controleerbaar; een mening is wat iemand vindt; een argument geeft de reden voor die mening. Een kort eigen voorbeeld mag ook.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld dat een feit ook onwaar kan zijn zolang het controleerbaar is, of dat een argument een reden voor een mening is.

Wat hielp jou het meest bij deze les?

Mogelijke antwoorden: voorbeelden hielpen, signaalwoorden hielpen, het verschil tussen mening en argument was lastig, of juist het idee van controleerbaar.

Begrippen

feit - een uitspraak waarvan je kunt controleren of die waar of onwaar is

mening - wat iemand van iets vindt

standpunt - een ander woord voor mening

argument - een reden waarom iemand iets vindt

signaalwoord - een woord dat helpt om een feit, mening of argument te herkennen

controleerbaar - na te gaan met informatie of onderzoek

reden - uitleg waarom iemand iets zegt of vindt