BOL LE6 Week 7 Les 1 COPD

• New lesson editor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

COPD

BBL LE7

COPD

De luchtwegen en longen zijn opgebouwd uit:

• Mond-, neus- en keelholte (pharynx);

• Strottenhoofd (larynx);

• Luchtpijp (trachea);

• Bronchiën;

• Bronchioli;

• Longblaasjes (alveoli);

• Longvliezen (pleurabladen);

• Interstitiële longweefsel;

• Mediastinum.

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Hoeveel longkwabben zitten er links?

A

1

B

2

C

3

D

4

Welke structuur is het kleinste?

A

Alveolus

B

Trachea

C

Bronchus

D

Bronchiolus

Zet in de juiste volgorde van boven naar beneden

1

Bronchus

2

Alveolus

3

Trachea

4

Bronchiolus

Chronische longaandoeningen

Zowel astma als COPD zijn obstructieve longziekten.

COPD = een combinatie van:

1) Chronische bronchitis = chronische ontsteking van de bronchiën

2) Longemfyseem = beschadiging van de alveoli (longblaasjes) en minder elasticiteit. 

• > 80% veroorzaakt door roken!!

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Wat is NIET een oorzaak van COPD?

A

Roken

B

Meeroken

C

Luchtvervuiling

D

Alcohol

Wat zijn typische symptomen van COPD?

A

Kortademigheid

B

Chronisch hoesten

C

Geelzucht

D

Slijm ophoesten

Wat is de gemiddelde saturatie van een COPD-patiënt in rust?

Bij COPD is er sprake van...

(2 antwoorden)

A

Chronische Bronchitis

B

Hartfalen

C

Keelontsteking

D

Longemfyseem

COPD-patiënten hebben vaak een piepende ademhaling, omdat ze moeite hebben met...

A

Inademen

B

Uitademen

C

Answer C

D

Answer D

KENMERKEN CHRONISCHE BRONCHITIS

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Chronische bronchitis

• Chronische ontsteking
  

• Beschermlaag en trilhaartjes beschadigen
  

• Vernauwingen in de bronchiën
  

• Verhoogde slijmproductie verstopping van de vernauwde bronchiën 

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Welke klachten verwacht je bij chronische bronchitis?

Verschijnselen chronische bronchitis

• Hoesten (voorgrond) 

• Sputum (fluimen) 

• Benauwdheid/kortademigheid (dyspneu)

• Piepende, brommende ademhaling 

• Doorgemaakte ziekten (griep, keelontsteking etc.)

• N.B. acute bronchitis door virus of bacterie is na 2 weken over

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

oorzaken chronische bronchitis

• Roken

• Infecties

• Vervuilende-/ chemische stoffen en stofdeeltjes

• Doorgemaakte ziekten (griep, keelontsteking etc.) 

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Longemfyseem

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

longemfyseem

• Beschadiging longblaasjes en wanden

• Onherstelbare schade

• Elasticiteit verdwijnt, rek is er uit

• Longblaasjes raken vergroeid

• Lucht wordt niet goed uitgeademd weinig verversing van lucht, weinig O2
  

• Roken, chemische stoffen, asbest, soms erfelijk (longziekte alfa-1)

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Verschijnselen longemfyseeem

• Vooral uitademingsproblemen
  

• Benauwdheid
  

• Hoesten
  

• Gevoeliger voor infecties van de luchtwegen
  

• Cyanose (vingers,lippen)

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Patiënten met COPD hebben dus vooral moeite met uitademen. Daardoor kunnen ze niet goed ...

A

Zuurstof uitblazen

B

CO2 uitblazen

COPD-patiënten hebben dus:

• te weinig zuurstof in het bloed (hypoxie)

• te veel CO2 in het bloed (hypercapnie)

De ademprikkel werkt normaalgesproken op CO2:

• hoog CO2 -> meer ademen

• laag CO2 -> minder ademen

• Bij COPD patiënten is dit verstoord.

Bij COPD-patiënten werkt de ademprikkel op zuurstof.

• Laag zuurstof -> meer ademen

• Veel zuurstof -> minder ademen

Wat gebeurt er als je een COPD-patiënt zuurstof geeft?

Sat 90% -> 99%

GOLD STADIA I t/m IV COPD d.m.v. spirometrie

I:  Licht COPD, een lichte beperking van de luchtstroom, maar patiënten zijn zich niet altijd bewust dat hun longfunctie abnormaal is. 

II: Matig ernstig COPD, beperking luchtstroom > klachten als hoesten, slijm opgeven en kortademigheid bij inspanning. Fase behandelvraag.

III: Ernstig COPD, de beperking van de luchtstroom verder verminderd. Toegenomen benauwdheid, vermoeidheid, beperking dagelijkse act. en herhaalde exacerbaties met  effect op kwaliteit leven. 

IV: Zeer ernstig COPD, zeer ernstige vermindering luchtstroom > invloed op hart en vaten. O2 toediening vrijwel dagelijks noodzakelijk. Klachten zo ernstig dat tijdelijke verslechteringen levensbedreigend kunnen zijn.

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Spirometrie

FEV1 = Forced Expiratory Volume in 1 second

De hoeveelheid lucht die je in 1 seconde kunt uitblazen

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

GOLD STADIA

Wat is de levensverwachting bij COPD Gold 4?

Longaanval (exacerbatie)

• Plotselinge toename klachten

• Hoge ademhaling (tachypneu) en benauwd

• Angst en paniek

• Veel slijm opgeven

• Koorts

• Pijn op de borst

• Hoge hartslag (tachycardie)

• Vaak bij een infectie van keel of longen

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

Welke medicatie geef je bij COPD?

Medicatie

• Luchtwegverwijderaars

• betasympathicomimetica bootsen sympaticus na

• (salbutamol (kortwerkend) Serevent (langwerkend)

• Parasympathicolytica bootsen parasympatica na

• Atrovent (kortwerkend

• Spiriva (langwerkend)

• Ontstekingsremmers

• Pulmicort, Flixotide

• Prednison stootkuur bij exacerbatie

Zuurstof

Antibiotica

Bijwerkingen medicatie:

Betasympaticomimetcia: Hogere hartfrequentie, bloeddruk, trillende handen, zweten, smaakverandering, misselijk, hoofdpijn etc.

Parasympaticolytica: droge mond, obstipatie, moeite met plassen, hoofdpijn, misselijk etc.

Ontstekingsremmers: smaakverandering, schimmelinfectie mond, heesheid, hoest

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD

LE7 BBL Palliatieve zorg en COPD en BRONCHUSCarcinoom

LE7 BBL Palliatieve zorg en COPD en BRONCHUSCarcinoom

LE7 BBL Palliatieve zorg en COPD en BRONCHUSCarcinoom

https://de-nts.nl/wp-content/uploads/2014/12/Factsheet-NTS-april-2012.pdf

Triage acute zorg op één golflengte

Welke interventies/medicatie kun je geven bij ernstige dyspneu in de stervensfase?

Werk van de casus deze vragen uit:

1. Welke symptomen van COPD herken je in de casus?

2. Welke verpleegkundige problemen kunnen ontstaan bij deze patiënt?

3. Welke interventies zouden helpen in de palliatieve fase?

4. Hoe zou je deze patiënt ondersteunen op emotioneel en fysiek vlak?

Casus

Casus 1 – Meneer De Boer (74 jaar)

Meneer De Boer woont alleen sinds het overlijden van zijn vrouw. Zijn COPD is inmiddels in een vergevorderd stadium. Hij gebruikt dagelijks tiotropium en een combinatie van salmeterol en fluticason, maar merkt dat deze inhalatiemedicatie steeds minder verlichting biedt. Zijn noodinhaler heeft hij de laatste weken vrijwel dagelijks nodig, soms meerdere keren. Ondanks de zuurstof thuis voelt hij zich vaak gevangen in zijn eigen ademhaling. De benauwdheid komt zelfs in rust opzetten en hij kan nauwelijks nog kleine huishoudelijke taken uitvoeren.

Hij slaapt slecht door nachtelijke aanvallen van dyspneu en maakt zich zorgen over een volgende longaanval. Zijn grootste angst is dat hij stikkend zal sterven. Omdat hij geen kinderen heeft en weinig sociale contacten, voelt hij zich vaak alleen. Tijdens een gesprek met zijn huisarts zei hij: “Ik weet niet hoe lang ik dit nog volhoud. Ik wil niet eindigen in een ziekenhuisbed, maar ik ben bang om thuis alleen te sterven.”

Casus 2 – Mevrouw Özdemir (65 jaar)

Mevrouw Özdemir woont samen met haar man en kinderen, die een groot deel van de zorg op zich nemen. Ze gebruikt dagelijks formoterol/budesonide en tiotropium en krijgt aanvullend zuurstof. Bij elke infectie belandt ze snel in een exacerbatie en heeft ze prednison en antibiotica nodig. Ze ervaart hevige kortademigheid bij de kleinste beweging en hoest dagelijks veel slijm op. Tijdens verzorgingsmomenten raakt ze snel benauwd, wat haar vaak in paniek brengt.

Door haar beperkte kennis van het Nederlands is het moeilijk om precies uit te leggen wat ze voelt. Haar kinderen vertalen, maar vinden het moeilijk om onderwerpen als sterven of palliatieve sedatie te bespreken. Soms lijkt het alsof zij haar willen beschermen, terwijl ze zelf aangeeft: “Ik wil weten wat er met mij gaat gebeuren.” Ze voelt zich afhankelijk van haar gezin en schaamt zich dat zij zoveel voor haar moeten zorgen. Het zorgteam twijfelt hoe open ze kunnen zijn, zonder de familieband te beschadigen.

Casus 3 – Meneer Peters (58 jaar)

Op jonge leeftijd kreeg meneer Peters al last van zijn longen, na jaren werken in de bouw, vaak zonder bescherming tegen stof en rook. Nu, op 58-jarige leeftijd, is zijn COPD uitgegroeid tot een ernstige beperking. Hij gebruikt dagelijks salmeterol/fluticason en heeft een SABA bij zich voor acute benauwdheid.

Steeds vaker moet hij de vernevelaar gebruiken, vooral ’s nachts wanneer hij wakker wordt van het piepen en de kortademigheid.
Zijn fysieke kracht is bijna weg, mede door gewichtsverlies en slechte eetlust. Hij voelt zich afhankelijk van thuiszorg en schaamt zich dat zijn zoon van 17 hem steeds vaker moet helpen met alledaagse dingen.

Regelmatig weigert hij zijn zuurstof of inhalatiemedicatie, met de woorden: “Het maakt toch niets meer uit.” Zijn grote zorg is dat hij zijn zoon alleen achterlaat. Hij heeft aangegeven geen reanimatie te willen, maar zijn zoon kan dit moeilijk accepteren. Dat zorgt voor spanningen in hun relatie en geeft hem het gevoel dat hij zijn zoon opnieuw teleurstelt.

Casus 4 – Meneer Van Dijk (83 jaar)

Meneer Van Dijk wordt met de ambulance naar de spoedeisende hulp gebracht. Hij heeft al jarenlang COPD GOLD 4 en gebruikte thuis dagelijks tiotropium en een LABA/ICS-combinatie, naast continue zuurstof. De laatste maanden was hij al sterk achteruitgegaan: nauwelijks eetlust, veel gewichtsverlies en toenemende benauwdheid in rust. Zijn vrouw vertelt dat hij de afgelopen week bijna niet meer uit bed is gekomen en ’s nachts paniekaanvallen kreeg vanwege de kortademigheid.
Op de SEH is hij ernstig benauwd, piept hoorbaar en is uitgeput. Zijn saturatie is 82% ondanks zuurstof via een neusbril, en de arts bespreekt de mogelijkheid van non-invasieve beademing (NIV). Zijn vrouw is ontdaan en zegt: “Hij heeft altijd gezegd dat hij niet aan de beademing wil, maar ik wil hem ook niet verliezen.” Meneer Van Dijk zelf kan nog net zeggen: “Ik wil gewoon rustig ademen, geen machines.”
Het team staat voor een lastige keuze: doorgaan met intensieve behandeling in de hoop hem te stabiliseren, of de focus verleggen naar palliatieve zorg en comfort. De vraag dringt zich op: wat is nu in het belang van de patiënt, en hoe weeg je zijn wensen af tegen de mogelijkheden van medische interventie?

Duidelijk?

LE6 BOL Palliatieve zorg en COPD