Wetten en richtlijnen/protocollen
in de zorg
Wetten en richtlijnen/protocollen
in de zorg
This item has no instructions
Vandaag
Je weet waarom de wet BIG, AVG, WKKGZ en WZD belangrijk zijn voor de kwaliteit van zorg
Je kunt praktijkvoorbeelden koppelen aan deze wetten
Je weet wat richtlijnen en protocollen zijn
Je kunt praktijkvoorbeelden koppelen aan richtlijnen en protocollen
This item has no instructions
Beantwoord onderstaande vragen
1. Leg uit wat protocollen, procedures en kwaliteitsvoorschriften zijn en waar je deze kunt vinden (in je organisatie).
2. Beschrijf in je eigen woorden wat de wet- en regelgeving inhoudt. (Kies 1 wet en beschrijf die in je eigen woorden)
3. Leg uit waarom deze wet- en regelgeving bestaat en wat dit betekent voor de kwaliteit van zorg.
4. Kies een wet en beschrijf wat de invloed van deze wet is op de zorg (denk bijvoorbeeld aan de kwaliteit).
minute
second
This item has no instructions
Richtlijnen en protocollen
Een richtlijn geeft richting bij het geven van zorg. Richtlijnen beschrijven welke keuze het beste is en waarom, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, praktijkervaring en de voorkeuren van de patiënt. Ze helpen je om goede keuzes te maken en te reflecteren op jouw werk.
Richtlijnen zijn geen dwingende voorschriften, maar maken deel uit van de landelijke professionele standaard. Daardoor hebben ze een juridische betekenis. Soms kun of moet je afwijken van een richtlijn, maar dit moet je goed onderbouwen en vastleggen. Richtlijnen zorgen voor betere zorg, meer transparantie en minder ongewenste verschillen.
Een protocol geeft vaak stap voor stap aan hoe je binnen jouw organisatie een handeling uitvoert in een bepaalde situatie. Een protocol is bij voorkeur gebaseerd op een richtlijn (als deze aanwezig is) en vertaalt de adviezen uit een richtlijn naar duidelijke stappen.
This item has no instructions
This item has no instructions
Welke protocollen gebruiken jullie op het werk/BPV? Weet jij waar je deze kan vinden?
This item has no instructions
In het lokaal komen verschillende wetten te hangen. Loop naar de juiste wet toe.
This item has no instructions
Welke wet?
Een collega vraagt jou om een injectie te geven terwijl jij hiervoor niet bekwaam bent.
Wet BIG
Waarom?
De Wet BIG bepaalt dat je bevoegd én bekwaam moet zijn om een voorbehouden handeling te doen.
Niet bekwaam = niet bevoegd
Ook niet als een collega het “snel even vraagt”
Je moet altijd kunnen aantonen dat je bekwaam bent
Injecteren is een voorbehouden handeling
Welke wet?
Dochter vraagt hoe het écht gaat met haar moeder. Hoe mag je reageren?
→ WGBO
Waarom?
De WGBO gaat over:
recht op informatie
toestemming
privacy
vertegenwoordiging
Alleen de zorgvrager zelf mag bepalen of informatie gedeeld wordt.
Dus: je mag alleen iets zeggen als de cliënt daar toestemming voor heeft.
Welke wet?
Rapporteren onder het inlog van een collega
AVG
Waarom?
De AVG gaat over:
gegevensbescherming
beveiliging van systemen
wie toegang heeft tot medische gegevens
Onder iemand anders inloggen betekent:
je krijgt toegang tot medische gegevens die niet aan jou gekoppeld zijn
de beveiliging wordt omzeild
logging klopt niet meer → grote AVG-overtreding
Welke wet?
Een collega vraagt jou om een injectie te geven terwijl jij hiervoor niet bekwaam bent.
Wet BIG
Waarom?
De Wet BIG bepaalt dat je bevoegd én bekwaam moet zijn om een voorbehouden handeling te doen.
Niet bekwaam = niet bevoegd
Ook niet als een collega het “snel even vraagt”
Je moet altijd kunnen aantonen dat je bekwaam bent
Injecteren is een voorbehouden handeling
Welke wet?
Foto maken van wond op privételefoon zonder toestemming.
→ AVG
Waarom?
Een foto is een bijzonder persoonsgegeven (gezondheidsinformatie).
Ook zonder naam is iemand herleidbaar (bijv. kamer, been, spullen op de achtergrond).
Privételefoon = onveilig → grote AVG-overtreding.
➡️ Daarom AVG.
Welke wet?
Op de woning loopt een cliënt met een matige verstandelijke beperking steeds weg tijdens momenten van spanning. Collega’s besluiten de buitendeur op de dagslot-stand te zetten, zodat hij niet naar buiten kan wanneer hij wil.
Dit hoort bij de Wzd omdat:
de deur op slot zetten = vrijheidsbeperking
dit valt onder onvrijwillige zorg
bij VB-diagnoses geldt Wzd
de zorgverlener moet:
✓ ernstig nadeel kunnen aantonen
✓ alternatieven onderzoeken
✓ stappenplan volgen
Welke wet?
Een cliënt met autisme krijgt door een miscommunicatie twee keer zijn ochtendmedicatie. De student ziet het, maar collega zegt: “Niet melden hoor, anders krijgen we gezeur.”
Dit hoort bij de Wkkgz, omdat deze wet verplicht dat fouten en bijna-fouten altijd gemeld worden. Medicatie dubbel geven is een ernstig risico, dus verzwijgen mag nooit. De Wkkgz zorgt voor veilige zorg en leren van fouten, daarom moet je dit melden (VIM/MIC).
Deze situatie valt onder de Wkkgz, omdat deze wet gaat over:
✅ Veilige zorg
Een cliënt twee keer medicatie geven kan ernstige gezondheidsrisico’s geven.
De Wkkgz verplicht organisaties om goede, veilige zorg te leveren — en dit is dat duidelijk niet.
✅ Openheid over fouten en bijna-fouten
De Wkkgz zegt dat alle fouten én bijna-fouten gemeld moeten worden, zodat het team ervan kan leren.
Dus ook als het “net goed gaat”, moet je melden.
✅ Verplichte meldstructuren (VIM/MIC)
Medicatiefouten horen altijd in een VIM- of MIC-melding.
Het is niet iets wat je “stil kunt houden”.
❌ “Niet melden, anders krijgen we gezeur” is dus fout
Dit gaat recht tegen de Wkkgz in, omdat:
fouten verzwijgen is onveilig
de kwaliteit van zorg niet wordt verbeterd
risico’s blijven bestaan voor de cliënt
collega’s niet leren van wat er misging
⭐ De juiste actie volgens de Wkkgz:
✔️ Melden (VIM / MIC)
✔️ Bespreken met collega of teamleider
✔️ Doorgaan volgens protocol medicatieveiligheid
Waar kan je wetten vinden?
This item has no instructions
Website
This item has no instructions
Wet BIG
This item has no instructions
Wat weet je van de wet BIG?
This item has no instructions
This item has no instructions
Wet BIG
wet beroepsuitoefening individuele gezondheidszorg
Bevorderen kwaliteit professionals
Bescherming patiënt
Voorbehouden handelingen
Verboden voorbehouden handelingen uit te voeren wanneer je niet bevoegd en bekwaam bent
This item has no instructions
Een belangrijk doel van de Wet BIG is het beschermen van zorgvragers tegen ondeskundig en onzorgvuldig gedrag van zorgverleners. Beantwoord de volgende vraag.
Wat betekent 'titelbescherming' en voor welke beroepen geldt dit in de Wet BIG?
'Titelbescherming' betekent dat dit beroep alleen uitgevoerd mag worden door mensen die in het BIG-register als zodanig staan ingeschreven voor dit beroep. In de Wet BIG wordt hiermee gedoeld op het beroep van apotheker, arts, fysiotherapeut, gezondheidspsycholoog, psychotherapeut, tandarts, verloskundige en verpleegkundige.
This item has no instructions
This item has no instructions
Ik heb haast, wil jij deze injectie geven? Mag je dit zomaar doen?
This item has no instructions
Wat is het verschil tussen bevoegd en bekwaam? (valt ook onder de wet BIG)
Je bent bevoegd door je opleiding, je bent bekwaam als je voldoende kennis en praktische vaardigheid hebt voor het verrichten van de handeling.
Wat zijn voorbehouden handelingen?
Voorbehouden handelingen zijn handelingen die, als zij door ondeskundigen worden uitgevoerd, schade aan de zorgvrager kunnen toebrengen. De voorbehouden handelingen mogen alleen door bevoegde en bekwame zorgverleners worden uitgevoerd.
Aan de slag - opdracht Wet BIG
Learning objective
minute
second
This item has no instructions
WGBO
Wet op de geneeskundige behandel overeenkomst
Het recht op goede informatie en het geven van toestemming
This item has no instructions
WGBO
Begrijpelijke informatie over de medische situatie
Toestemming geven over onderzoeken, handelingen
Inzage in het medisch dossier
Privacy en geheimhouding
Vrije artsenkeuze'
Vertegenwoordiging bij wilsonbekwaamheid
This item has no instructions
Aan de slag - opdracht WGBO
minute
second
This item has no instructions
AVG
AVG = Algemene Verordening Gegevensbescherming
Regelt wat je wel en niet mag doen met persoonsgegevens
vooral medische gegevens (die zijn extra gevoelig!)
This item has no instructions
Je ziet op jouw stage een bijzondere wond bij een patiënt. Je maakt een foto met je privételefoon om later aan je docent te laten zien. De naam staat er niet op, maar wel een deel van het been en de kamer is te zien.
Ja, zo leren ook mijn mede studenten hier ook van
Nee, ook zonder naam is de patiënt herleidbaar. De foto is een persoon gegeven
Ja, omdat de naam van de patiënt er niet op te zien is
Nee, je mag nooit foto's maken van patiënten
This item has no instructions
Aan de slag - opdracht AVG
minute
second
This item has no instructions
WKKGZ
Wet voor kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg
Fouten niet onder het tapijt vegen
Wet die klachten en meningen uitzoekt
Borgt de kwaliteit van zorg
This item has no instructions
VIM, MIC meldingen
Hoe is dit op jouw stage geregeld?
Je ziet dat een collega bijna de verkeerde medicatie geeft, maar het gaat nét goed. Meld je dit?
This item has no instructions
Lees de theorie in Learnbeat over WKGGZ
minute
second
This item has no instructions
Aan de slag - stations
minute
second
This item has no instructions
Integratieve opdracht of workshop
This item has no instructions
Noem een situatie uit jouw BPV die jij bent tegenkomen, wat valt onder de verschillende wetten:
Wet zorg en dwang (WZD)
Wet kwaliteit klachten geschillen zorg (WKKGZ)
Beroepsuitoefening in de individuele gezondheidszorg (BIG)
This item has no instructions
Wat is de WZD?
This item has no instructions
Wet zorg en dwang
De Wet zorg en dwang gaat over zorg tegen de wil van de cliënt.
Bij mensen met:
dementie
verstandelijke beperking
ernstige cognitieve problemen
Doel van de wet:
Zo min mogelijk dwang, zo kort mogelijk, zo zorgvuldig mogelijk.
This item has no instructions
This item has no instructions
Wat is onvrijwillige zorg?
This item has no instructions
Wat is onvrijwillige zorg?
Deur op slot doen
Bedhekken omhoog
Iemand tegenhouden
Medicatie geven tegen de wil
Cameratoezicht
Fixatie
iemands vrijheid beperken “voor de veiligheid”
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
Wat zijn mogelijke alternatieven om te voorkomen dat je bij een onrustige zorgvrager de bedhekken omhoog hoeft te doen?
Als de slaapkamer erg druk is ingericht met veel spullen, kan dit veel prikkels geven. Een prikkelarme slaapkamer kan een oplossing zijn.
Het aanhouden van het oorspronkelijke slaap-waakritme kan helpen om iemand rust te geven. Als iemand zijn hele leven gewend was om pas om half één ’s nachts naar bed te gaan, zal het moeilijk zijn om eraan te wennen dat hij al om zeven uur ’s avonds naar bed wordt gebracht.
Zorgen voor een terugkerend bedritueel, zodat er een duidelijk herkenbare structuur is.
Een extra laag bed zorgt ervoor dat een zorgvrager uit bed rolt in plaats van eruit valt.
Een ballendeken kan ingezet worden bij onrust. Het gewicht van de ballendeken kan een kalmerend effect hebben.
In tweetallen werk je één situatie uit jullie eigen stage waarin er sprake was van vrijheidsbeperking of onvrijwillige zorg.
Beantwoord vervolgens de 5 vragen:
Wat gebeurde er precies?
(beschrijf kort de situatie)
Waarom denk je dat dit onvrijwillige zorg kan zijn?
(denk aan: deur, fixatie, structuur, medicatie, douchen, toezicht)
3.Was er sprake van “ernstig nadeel”?
voor de cliënt?
voor anderen?
Welke alternatieven had je team kunnen proberen vóórdat de vrijheid werd beperkt?
Denk aan:
extra begeleiding
spanning reduceren
prikkelarme ruimte
planmatige aanpak
communicatie / signaalplan
veiligheid anders organiseren
5. Hoe zou jij dit als toekomstig verpleegkundige zorgvuldig aanpakken?
(wat moet je vastleggen, bespreken, signaleren?)
This item has no instructions
Opdracht (Canvas)
In de zorg wordt er gewerkt met standaarden (richtlijnen/protocollen) die gebaseerd zijn op de nieuwste wetenschappelijke inzichten. Deze standaarden helpen de verzorgende IG bij het nemen van verantwoorde besluiten. Op deze besluiten kan een verzorgende IG worden aangesproken. De onderstaande vragen helpen je bewust te worden over hoe jij en je collega's omgaan met standaarden.
1. Zoek een voorbeeld op de werkvloer waarin jij of je collega's afwijken van de standaard.kw14.PNG
2. Waarom besluit jij of je collega om af te wijken van de standaard?
3. Is de beslissing gedocumenteerd? (waar en hoe?)
4. Hoe zou jij of je collega de beslissing kunnen verantwoorden?
5. Hoe voel jij bij deze afwijking van de standaard?
Bespreek deze opdracht met een medestudent. Hoe kijkt jouw medestudent tegen deze afwijking van de standaard aan. Kan deze je tips of tops geven? Je geeft elkaar op deze manier intercollegiaal advies. Op die manier werk jij en je medestudent aan je professionele ontwikkeling en aan de kwaliteit van zorg!
This item has no instructions