De-Geo_vmbo_4KGT_Weer-en-Klimaat_H1 (1).pptx

1 / 33
next
Slide 1: Slide
New lesson editorAardrijkskundeMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

This lesson contains 33 slides, with text slides.

time-iconLesson duration is: 35 min
Report this lesson

Items in this lesson

Weer en klimaat

1.1 Weer of klimaat?

Weer

  • Het weer = de toestand van de atmosfeer (dampkring) op een bepaald moment in een bepaald gebied.

  • Weerelementen in een weerbericht: temperatuur, wind, bewolking, neerslag, luchtdruk

  • Ook: zonkracht / uv-index meet uv-straling hangt af van bewolkingsgraad

1.1 Weer of klimaat?

Klimaat

  • Het klimaat = het gemiddelde weer over een langere periode (30 tot 40 jaar) in een bepaald gebied.

  • Klimaatgrafieken: gemiddelde temperatuur en neerslag per maand.

1.1 Weer of klimaat?

Klimaatfactoren

  • De verschillen in gemiddelde temperatuur en neerslag verschillen per gebied door vijf klimaatfactoren:

  • Breedteligging: afstand tot de evenaar. hoe verder, hoe lager de gemiddelde temperatuur

  • Hoogteligging: boven zeeniveau. hoe hoger, hoe lager de gemiddelde temperatuur

  • Gesteldheid van het aardoppervlak: verwarmt de zon land of water? water warmt langzamer op en koelt langzamer af dan land

1.1 Weer of klimaat?

Klimaatfactoren

  • Afstand tot de zee: meer neerslag + matigend effect temperatuur aan de kust.

  • Wind- en oceaanstromingen: aanvoer van warmte, koude of vochtigheid.

1.2 De zon als motor: temperatuur

Temperatuur

  • De temperatuur meet je op de schaal van Celsius met een thermometer.  isothermen = lijnen tussen plaatsen met gelijke temperatuur op een weerkaart.

1.2 De zon als motor: temperatuur

Zoninvalshoek en breedteligging

  • De zon warmt de lucht op via het aardoppervlak.

 Daarom: elke 1.000m hoger is 6 ⁰C kouder

  • De zoninvalshoek verschilt:- hoge breedte  groter oppervlak verwarmen  kouder- lage breedte  kleiner oppervlak verwarmen  warmer

  • Lage breedte  zonnestraal legt een iets kortere weg af door de atmosfeer  botst op minder deeltjes  warmer

1.2 De zon als motor: temperatuur

Seizoenen

  • De seizoenen ontstaan doordat de aardas scheef staat.

  • In de tropen is de zoninvalshoek het hele jaar groter dan op de rest van de aardvol. altijd warm seizoenen nauwelijks merkbaar

1.2 De zon als motor: temperatuur

Andere invloeden op de gemiddelde temperatuur

  • De gemiddelde temperatuur is ook grotendeels afhankelijk van de hoogteligging en de ligging aan zee.

  • Op zeeniveau zitten meer deeltjes in de lucht dan hoger. hoe hoger, hoe minder zuurstof hoe hoger, hoe kouder

  • De invloed van de zee op de temperatuur:- verkoeling in de zomer- verwarming in de winter de zee heeft een matigende invloed op de temperatuur

  • Ook warme en koude zeestromen hebben invloed op de temperatuur.

1.3 De zon als motor: luchtdruk en wind

Luchtdruk en wind

  • De luchtdruk = De kracht die het gewicht van de lucht in de atmosfeer uitoefent op het aardoppervlak.  meten met een barometer in hectopascal (hPa)  weergeven met isobaren: lijnen die plaatsen met gelijke luchtdruk verbinden.

1.3 De zon als motor: luchtdruk en wind

Luchtdruk en wind

  • Luchtcirculatiesysteem: - plaats waar lucht opstijgt: lagedrukgebied / minimum (L)- plaats waar lucht daalt: hogedrukgebied / maximum (H) wind: verplaatst lucht over het aardoppervlak van hoge- naar lagedrukgebieden

1.3 De zon als motor: luchtdruk en wind

Luchtdruk en wind

  • Botsing koude en warme lucht: verschil in luchtdruk lagedrukgebied met wind en neerslag depressie = warmtefront en koufront zorgen voor neerslag vaak in Nederland

1.3 De zon als motor: luchtdruk en wind

Windkracht, windsnelheid en windrichting

  • Een verschil in luchtdruk tussen gebieden zorgt voor wind. Isobaren dicht bij elkaar  groot verschil in luchtdruk  veel wind

  • Windkracht: meten met de schaal van Beaufort. van 0 Bft (windstil) tot 12 Bft (orkaan)

  • Windsnelheid: meten met een windmeter in m/s of km/u.

1.3 De zon als motor: luchtdruk en wind

Windkracht, windsnelheid en windrichting

  • Windrichting: met een windroos.

  • Zeewind / aanlandige wind = wind waait van zee naar land.Landwind / aflandige wind = wind waait van land naar zee.

1.4 De zon als motor: neerslag

Luchtvochtigheid en het ontstaan van wolken

  • Luchtvochtigheid = de hoeveelheid waterdamp die lucht bevat. - vochtige lucht / natte lucht: lucht met veel waterdamp - droge lucht: lucht met weinig waterdamp

  • Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht. als warme lucht opstijgt, koelt de lucht af en ontstaan er wolken door condensatie. condenseren: het overgaan van waterdamp (gasfase) in water (vloeibare fase) kleine waterdruppels: geen neerslag grote waterdruppels: regen, hagel, sneeuw

  • Neerslag/ wolkvorming ontstaat op plekken waar lucht opstijgt. hangt af van de hoeveelheid waterdamp in de luchtHeldere lucht ontstaat op plekken waar lucht daalt. de lucht warmt op en de waterdruppels verdampen

1.4 De zon als motor: neerslag

Soorten neerslag

  • Neerslag ontstaat in gebieden waar (warme) lucht opstijgt.

  • Situatie 1: stijgingsneerslag- warme lucht stijgt op- koelt af- er ontstaan wolken- er valt neerslag vooral in de tropen

1.4 De zon als motor: neerslag

Soorten neerslag

  • Neerslag ontstaat in gebieden waar (warme) lucht opstijgt.

  • Situatie 2: frontale neerslag- warme en koude lucht botsen- de warme lucht stijgt snel op- koelt af- er ontstaan wolken- er valt neerslag vaak in Nederland

1.4 De zon als motor: neerslag

Soorten neerslag

  • Neerslag ontstaat in gebieden waar (warme) lucht opstijgt.

  • Situatie 3: stuwingsneerslag windkant gebergte = loefzijde niet-windkant gebergte = lijzijde / regenschaduw

1.4 De zon als motor: neerslag

Waterkringloop

  • Water komt voor in drie fasen: - vast: ijs, sneeuw - vloeibaar: water - gas: waterdamp  voortdurende afwisseling van deze drie fasen op aarde: waterkringloopbevriezen, smelten  verdampen, condenseren

  • De zon brengt de waterkringloop op gang.

  • Neerslag kan:- landijs worden- afstromen in een rivier en zee- infiltreren in de bodem

1.5 De zon: motor van de luchtcirculatie

Wereldwijde luchtdrukgordels

  • Luchtstromen en winden op wereldschaal ontstaan door verschillen in zoninstraling  lage- en hogedrukgebieden

1.5 De zon: motor van de luchtcirculatie

Wereldwijde luchtdrukgordels

  • Tropen:- veel zonne-energie- sterke opwarming lucht- veel warme, vochtige lucht stijgt op en zorgt voor veel stijgingsneerslag- weinig lucht over aan het aardoppervlak  lage druk rond: lageluchtdrukgordel

1.5 De zon: motor van de luchtcirculatie

Wereldwijde luchtdrukgordels

  • Gebied rond de polen:- weinig zonne-energie- koude lucht- koude lucht daalt en zorgt voor een heldere lucht- veel lucht over aan het aardoppervlak  hoge druk rond de polen

1.5 De zon: motor van de luchtcirculatie

Wereldwijde luchtdrukgordels

  • Tussen evenaar en poolgebieden:- opstijgende lucht rond de evenaar stroomt naar het noorden en het zuiden - daalt rond 30⁰ N.B. en 30⁰ Z.B. hogeluchtdrukgordel met hoge temperaturen en weinig neerslag- warme lucht stroomt terug naar de evenaar en naar hogere breedten

1.5 De zon: motor van de luchtcirculatie

Wereldwijde luchtdrukgordels

  • Rond 50⁰ N.B. (Nederland) en 50⁰ Z.B. :- botsing koude lucht polen en warme lucht vanaf het zuiden.- warme lucht stijgt op en er ontstaan lagedrukgebieden met depressies- boven in de atmosfeer waaien winden terug naar noorden en zuiden

1.5 De zon: motor van de luchtcirculatie

Wereldwijde windsystemen: mondiale luchtcirculatie

  • De lucht beweegt continue in een mondiale luchtcirculatie.  verticaal in hoge- en lagedrukgebieden  horizontaal (als wind) tussen hoge- en lagedrukgebieden (over het aardoppervlak en hoog in de atmosfeer)

1.5 De zon: motor van de luchtcirculatie

Wereldwijde windsystemen: mondiale luchtcirculatie

  • Wind krijgt door de draaiing van de aarde ook een afwijking:- naar rechts op het noordelijk halfrond- naar links op het zuidelijk halfrond de wet van Buys Ballot

  • Er zijn door de luchtdrukgordels en de wet van Buys Ballot winden die altijd uit dezelfde richting waaien:- passaatwinden- westenwinden

1.6 Bronnen: Klimaten in de wereld

1.6 Bronnen: Klimaten in de wereld

1.6 Bronnen: Klimaten in de wereld

1.6 Bronnen: Klimaten in de wereld

1.6 Bronnen: Klimaten in de wereld

1.6 Bronnen: Klimaten in de wereld