3.1 - De Republiek en Europa

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

3.1 | De Republiek en Europa

Startklaar:

• Boeken op tafel

• Pen op tafel

• Tas van tafel

5

minute

00

second

+30 s

De Republiek en Europa - deel 2

Startklaar: 

• Lesboek op tafel 

• Pen op tafel

• Jas uit 

• Laptop dicht op tafel

• Tas van tafel 

1

minute

00

second

+30 s

- Korte herhaling vorige les 

- Uitleg: de groei van Amsterdam

- Aan de slag!

Deze les

Een schip dat vanuit Amsterdam naar de landen rond de Oostzee vaart, is geladen met:

A

kaas, textiel en vis

B

wijn en olie

C

specerijen

D

graan en hout

Een schip dat vanuit de landen rond de Oostzee naar Amsterdam vaart, is geladen met:

A

kaas, textiel en vis

B

wijn en olie

C

specerijen

D

graan en hout

Wat is specialisatie?

A

Als je een speciale werknemer bent

B

Als je nog maar één product gaat maken

C

Als je nog maar één product gaat kopen

D

Als je nog maar één werknemer hebt

Wat wordt er bedoeld met 'de beurs'?

A

Het gebouw waar kooplieden hun geld konden inwisselen om te handelen.

B

Het gebouw waar zeevaarders konden rusten voor een nieuwe tocht.

C

Het gebouw waar alle handelsspullen opgeslagen werden.

D

Het gebouw waar kooplieden samen komen om handel te drijven.

Producten opslaan om later te verhandelen noem je:

A

Handelskapitalisme

B

Stapelmarkt

C

VOC-principe

D

de Beurs

Leerdoel

Je kunt oorzaken en gevolgen benoemen van de handel in Amsterdam

Stadsuitbreiding en verstedelijking

In Amsterdam groeide de bevolking, wat leidde tot stadsuitbreiding met grachten en koopmanshuizen. 🏠 

Steeds meer goederen werden geïmporteerd -> Oostzee. 🍞😀

In een nieuw gebouw, de Beurs, werd handel gedreven.🤑

Video

Bekijk de video en beantwoordt de vragen.

1. Hoe lossen de Amsterdammers 

     het probleem van de toenemende 

     bevolking op?

2. Wat is typerend aan een 

      grachtenpand?

Stapelmarkt Amsterdam

Amsterdam werd de belangrijkste (informatie-)stapelmarkt van Europa. -> Kennis + goederen📦📦📦

Handel in graan🌾, ijzer⛏️, hout🪓, wat leidde tot aanzienlijke winsten, vooral uit de Oostzeehandel 

(= moedernegotie).

Handelskapitalisme 

en immigratie

Amsterdam werd de stapelmarkt van Europa door immigratie van handelaren uit Antwerpen, die hun  kapitaal meenamen.

Oorzaak: Val van Antwerpen + blokkade van de Schelde door de Republiek.

                                                                   

                                                                  winst.  .

Handelskapitalisme

Handel                                                Kapitalisme              = het bewerken van                                                         goederen voor verkoop.

= streven naar zoveel mogelijk winst.

                                                                   

                                                                  winst.  .

Commerciële nijverheid en landbouw

Steden specialiseerden in textiel, Delfts blauw en scheepsbouw (= nijverheid). 

Plattelandsbewoners schakelden over op commerciële landbouw, produceren voor de markt.👨‍🌾🤑

(= winst maken).

Commerciële 

nijverheid en landbouw

Oorzaak: Groeiende vraag naar landbouwgrond.🧑‍🌾

Gevolg: Meren worden drooggelegd en kustgebieden ingepolderd. 💧

-> Ontstaan van de Gouden Eeuw.

Schooltv

https://schooltv.nl/video-item/amsterdam-in-de-gouden-eeuw-amsterdam-werd-een-wereldstad

Bekijk welke video's je met de leerlingen wilt bekijken. 

Website

https://www.google.com/search?q=canonclip+de+grachtengordel&oq=canonclip+de+grachtengordel&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigAdIBCDc2NjVqMGo0qAIAsAIB&sourceid=chrome&ie=UTF-8#fpstate=ive&vld=cid:2ea87347,vid:JndTEDFEhhM,st:0

Schooltv

https://schooltv.nl/video-item/het-verhaal-van-amsterdam-in-de-klas-migratie-en-welvaart-in-de-17e-eeuw

1: Leg uit waarom de Republiek graan moest gaan importeren en hoe we die belangrijkste handel noemen. 2: Leg uit wat de nijverheid te maken heeft met handelskapitalisme en geef er een voorbeeld bij. Bonus: Leg uit wat een stapelmarkt is

Wat? Opdracht 6 en 9

Duur? 7 minuten.

Hoe? Individueel of in tweetallen.

Huiswerk van §3.1

7

minute

00

second

+30 s

Planning

• Elke les begin je gelijk met het beantwoorden van de vraag/vragen

• Uitleg paragraaf

• Vraag beantwoorden in LessonUp

• Huiswerk maken en bespreken

• Afsluiten les

Leerdoelen

• Je kunt verklaren waardoor de Republiek een belangrijk handelsland werd.

• Je kunt de rol van handelaren uit de Republiek in de Europese handel beschrijven.

Landbouw, specialisatie en handel

• De Republiek bestond vooral moerasgebieden. Deze gebieden werden doorgelegd voor landbouw.

• Graan verbouwen kon er echter niet -> mensen gaan werken in de visserij, nijverheid en de scheepvaart. 

• Gevolg: voor graan werd er handel gedreven met landen aan de Oostzee.

• Deze belangrijkste handel noemen we: de moedernegotie.

• Moedernegotie -> voldoende graan -> niet iedereen MOET boer zijn -> specialisatie.

• Voorbeelden:
  - in Zeeland werd meekrap verbouwd voor de rode kleurstof.
  - In Leiden en Haarlem kwam er textielnijverheid in lakense stoffen en zeilen.
  - Amsterdam deed aan scheepsbouw.

• De bedrijven produceerden zowel voor de verkoop in de Republiek, als voor de internationale handel.

Specialisatie

Vervoerders van Europa

• De nijverheid had veel grondstoffen nodig. - Hout: Republiek heeft weinig bossen -> Scandinavie.
  - Textiel: Republiek heeft weinig schapen -> Engeland

• De handelaren kochten goedkoop in, verkochten het voor meer geld met winst. - Dat noemen we handelskapitalisme.

• Amsterdam werd een stapelmarkt
  - (=Plek om goederen op te slaan en later door te verkopen voor winst)

• op de Beurs werden de producten verhandeld.

De Waag: handelaren kwamen hier bij elkaar om de koopwaar te wegen.

De Wisselbank: hier konden handelaren uit de hele wereld geld halen, via de giro-> je kreeg dan een wisselbrief. 

Geef antwoord op de volgende vragen:

1: Leg uit waarom de Republiek graan moest gaan importeren en hoe we die belangrijkste handel noemen.

2: Leg uit wat de nijverheid te maken heeft met handelskapitalisme en geef er een voorbeeld bij.

Bonus: Leg uit wat we bedoelen met een stapelmarkt.

1: Leg uit waarom de Republiek graan moest gaan importeren en hoe we die belangrijkste handel noemen.

2: Leg uit wat de nijverheid te maken heeft met handelskapitalisme en geef er een voorbeeld bij.

Bonus: Leg uit wat een stapelmarkt is

Aan de slag!

Eerst lezen in stilte, blz. 56-58

Daarna maken opdracht 1 t/m 3 + 5, blz. 66-68. Je mag samenwerken

5

minute

00

second

+30 s

Leerdoelen

Je kunt verklaren waardoor de Republiek een belangrijk handelsland werd.

Je kunt de rol van handelaren uit de Republiek in de Europese handel beschrijven.

Je kunt uitleggen dat de rijkdom in de Republiek ongelijk verdeeld was.

Waarom Amsterdam?

• De Republiek als handelscentrum ontstond door de ligging, aan de Noordzee en makkelijk via de Oostzee en Middellandse Zee te bereiken.

• In 1585 nam Amsterdam van Antwerpen de stapelmarktfunctie over. Dit kwam omdat Spanje de stad innam en de Republiek de haven naar Antwerpen afsloot.

• Veel handelaren en ambachtslieden mochten vertrekken uit Antwerpen en trokken naar Amsterdam.

• Door hun kennis, geld en handelsnetwerken werd Amsterdam het centrum van de Europese handel.

  
  

• Immigranten uit de Zuidelijke-Nederlanden, rest Europa kwamen naar de Republiek voor werk, vanwege oorlog of vervolging van het geloof.

• De meeste immigranten gingen in de steden wonen in de kustgewesten, meeste werk daar.

• Er was zoveel werk in de Republiek dat iedereen die wilde, kon werken.

Ongelijkheid

• Door de handel en nijverheid was er veel meer welvaart in de Republiek dan in de rest van Europa.

• Het gewest Holland was het rijkste en betaalde 60 % van de inkomsten van de Staten-Generaal. Holland had daarom ook meeste macht en invloed in de Republiek.

• De landgewesten in het oosten en het zuiden hadden vooral landbouw, waren armer en hadden minder invloed in de Staten-Generaal.

• De katholieke gewesten die waren veroverd op de Spanjaarden, de generaliteitslanden hadden geen zelfbestuur en kregen door de Staten-Generaal regels opgelegd.

• De zuidelijke landgewesten hadden tot 1648 nog regelmatig oorlog met de Spanjaarden, daarom waren zo voor een sterk landleger. De kustgewesten wilden liever een sterke vloot, om de handel te beschermen.

• Een klein groepje regentenfamilies hadden zowel de macht in het bestuur als de meeste rijkdom in handen.

• De armen hadden geen invloed in het bestuur, en deden het zware werk in de landbouw, nijverheid tegen erg lage lonen. Al waren die beter dan in de rest van Europa en hadden ze genoeg voedsel.

Betrouwbaarheid websites, boeken en bronnen.

• Wie heeft de bron gemaakt en wat zegt dat over die persoon/groep? Bijv. is het geheime bijeenkomst of een officieel verslag dat iemand maakt vanwege zijn functie, zoals een ambassadeur.

• Welke bedoeling (waarom gemaakt) heeft de maker van de bron met de bron? Informeren of meer meningen geven, ergens van overtuigen, is het maar 1 visie/kant van het verhaal.

• Heeft de maker de informatie direct na de gebeurtenis waarover hij verteld opgeschreven, of pas vele jaren later? 

• Hoe komt de maker van de bron aan zijn informatie? Was hij er zelf bij, als ooggetuige of van horen zeggen, welke informatie bronnen heeft de maker gebruikt.

Samenvatting leerdoel(en)

Schrijf in 5 zinnen een samenvatting van de volgende leerdoelen:

Je kunt verklaren waardoor de Republiek een belangrijk handelsland werd.

Je kunt de rol van handelaren uit de Republiek in de Europese handel beschrijven.

Je kunt uitleggen dat de rijkdom in de Republiek ongelijk verdeeld was.