Parameters:P, BD, AH, bewustzijn, T°C, sat., pijn, glycemie
Parameters:P, BD, AH, bewustzijn, T°C, sat., pijn, glycemie
≠ tussen vitale en niet vitale parameters
≠ parameters: pols, bloeddruk, ademhaling, bewustzijn, temperatuur, saturatie, pijn
Vochtbalans observeren, afwijkingen en problemen herkennen
Pols, bloeddruk, glycemie, zuurstofsaturatie, bewustzijn
-> uitleggen, normale waarden kennen + kunnen meten
-> aandachtspunten kennen
Parameters kunnen rapporteren
Wat is een parameter?
= meetbare eigenschappen die iets kunnen vertellen over de gezondheidstoestand van een zorgvrager
Worden gebruikt om gezondheid te monitoren, evalueren, diagnose te stellen, behandeling te bepalen, …
Soorten parameters
Plaats in juiste kolom…
Vitale parameters
Niet vitale parameters
bewustzijn
bewustzijn
ademhaling
Bloedsomloop/circulatie
bloedsuiker
pijn
temperatuur
ademhaling
Bloedsomloop/circulatie
gewicht
lengte
vochtbalans
temperatuur
pijn
bloedsuiker
gewicht
lengte
vochtbalans
Kenmerken normale waarden parameter
Elke parameter heeft een normale waarden
Kan verschillen van leeftijd en geslacht
Waarden hoger of lager dan normaal -> = afwijkende waarden
Normale waarden kennen is belangrijk voor abnormale afwijkingen te kunnen melden bij verantwoordelijke
Factoren die parameters kunnen beïnvloeden
Hoe parameter nemen als zorgverlener
Voorbereiding
Gegevens verzamelen vorige meting/dossier nalezen
Materiaal klaarnemen
handhygiëne
Hoe parameter nemen als zorgverlener
Uitvoering
Begroet zv en stel jezelf voor
Vertel wat je komt doen, welke parameter je komt uitvoeren
Meet gevraagde parameter
Uitvoering is afhankelijk van te meten parameter.
Bij uitvoering steeds zv goed observeren.
Hoe parameter nemen als zorgverlener
Uitvoering
Blijf rustig
Meet parameter nogmaals ter controle
Vraag aan zv hoe deze zich voelt: stress, angstig, andere medicatie?
Verwittig direct VPK bij afwijkende resultaten
Afwijkende parameter?
Hoe parameter nemen als zorgverlener
Rond opname parameter af & laat weten wanneer volgende meting is
Antwoord eerlijk bij het meedelen van waarden. Panikeer niet of toon ongerustheid niet
Afwijking zeker melden bij VPK
Rapporteer duidelijk, correct schriftelijk & mondeling
Nazorg
Bloedsomloop of circulatievia pols & bloeddruk
Pols
Pols
Kan op verschillende plaatsen opgenomen worden, daar waar arteriën lopen
Door elasticiteit van slagader verplaatst het bloed zich in golven door het bloedvat -> dat is voelbaar
Geeft informatie over hartfunctie & hoe hart reageert op bvb. extra inspanning, bloedverlies, stress
Voelbare plaatsen
1
2
3
4
5
Slaapslagader of arterie temporalis
Halsslagader of arterie carotis
Polsslagader of arterie radialis
Liesslagader of arterie femoralis
Enkelslagader of arterie tibialis
Als zorgverlener neem je meestal pols of hals
Snelheid/frequentie pols
Wordt uitgedrukt in slagen per minuut
Snelheid is afhankelijk van leeftijd,
Normaal: 60 – 90 slagen/minuut -> voor volwassene
Pasgeborene: 100 – 160 slagen/minuut
Kind: 70 – 100 slagen/minuut
Oudere: 60 – 80 slagen/minuut
Topsporters: 40 – 60 slagen/minuut
Geslacht -> vrouwen sneller dan mannen
Soort inspanning -> rust of inspanning geleverd
Tijdstip -> ‘s morgens hoger dan ‘s avonds
Uitvoering pols
Neem eerst rust
Leg vingers aan de binnenkant van je pols in het verlengde van je duim
Tel gedurende 15 sec of 30 sec de pols
Doe dit getal x4 of x2 om de hartslag per minuut te hebben
Afwijkingen in frequentie
= te hoge hartslag. Hartslag boven 100 slagen/minuut
Oorzaken
Inspanning, koorts, opwinding, angst, stress, boosheid, roken, alcohol, sommige medicijnen
Tachycardie
Bradycardie
= te lage hartslag. Hartslag lager dan 60 slagen/minuut
= bij sporters normaal
Oorzaken
Ondervoeding, coma, hartaandoeningen, vertraagde schildklierwerking, slapen, bloeddrukmedicatie
Afwijkingen in frequentie & ritme
Regelmatige hartslag
Onregelmatige hartslag
= de duur v/d pauzes tussen het samentrekken v/d hartspier is gelijk
-> Er wordt steeds dezelfde hoeveelheid bloed door de slagaders gepompt
= de duur van pauzes tussen het samentrekken v/d hartspier is verschillend
-> Er wordt een verschillende hoeveelheid bloed door de slagaders gepompt
! Bij onregelmatig ritme pols 1 min. Opnemen om correcte meting te hebben
Aritmie of hartritmestoornis = afwijking in het hartritme
Spanning en vulling
= de kracht waarmee de pols te voelen is -> zwakke of stevige pols
= alleen van belang bij zeer lage of hoge bloeddruk
= de kracht waarmee het bloed in de vaten wordt voortgestuwd
Spanning
Vulling
Bloeddruk
Bloeddruk of tensie
= de druk v/h bloed op de bloedvatenwand
Is nodig om weefsels & organen van bloed te voorzien
Bloeddruk moet voldoende hoog zijn om weerstand in dunste bloedvaatjes in de weefsels te overbruggen
Maar mag niet te hoog zijn -> anders overbelasting van hart & bloedvatenwanden
Soorten druk
Factoren die bloeddruk beïnvloeden
Leeftijd
Lichamelijke inspanningen
Emoties
Levensstijl -> roken, koffie, energydranken, alcohol, zout
Opdracht: filmpje
Bekijk volgend filmpje https://www.youtube.com/watch?v=nRP5JzY7hWU
Maak de opdracht op p54 en los de vragen op
Waarden BD
Wordt uitgedrukt in millimeter kwikdruk of mm/Hg
Je noteert steeds eerst bovendruk en dan onderdruk
Ideale BD = 120/80 mm/Hg
Een gezonde BD ligt onder 140/90mm/Hg
Afwijkingen bloeddruk
= bij bloeddruk van 140/90mm/Hg en hoger
Is heel gevaarlijk omdat er vaak geen symptomen zichtbaar zijn
Onderliggend kan er dan onherstelbare schade ontstaan aan de bloedvaten -> hart- & vaatziekten
Symptomen
Hoofdpijn
Bloedneuzen
wazig zicht
kortademigheid,…
Hypertensie
of
Hoge bloeddruk
Afwijkingen bloeddruk
Oorzaken
Slechte eetgewoonten: zout!
Erfelijkheid
Roken
Zwangerschapsvergiftiging
Hart en nierproblemen
Te weinig beweging
Stress
Te veel alcohol
Hypertensie
of
Hoge bloeddruk
Afwijkingen bloeddruk
Behandeling
Levensstijl verbeteren
Op voorschrift -> bloeddrukverlagende medicatie = antihypertensiva
Tips voor betere levensstijl
Gezonder eten en minder zout nuttigen
Meer bewegen: wandelen, fietsen,…
Niet roken
Afvallen als er overgewicht is
…
Hypertensie
of
Hoge bloeddruk
Afwijkingen bloeddruk
= bij bloeddruk lager dan 120/80mm/Hg of lager
Is niet gevaarlijk of schadelijk, maar kan wel klachten geven
Symptomen
Duizeligheid
Licht gevoel in hoofd
Wazig zien
Flauwvallen
Bleek
Moe
Zwakke pols
Hypotensie
of
Lage bloeddruk
Afwijkingen bloeddruk
Oorzaken
Sterk vermageren, ondervoeding
Ernstig bloedverlies (bvb. menstruatie)
Druggebruik
IJzertekort
Behandeling
Meer zout eten
IJzermedicatie
Niet te snel rechtstaan
Hypotensie
of
Lage bloeddruk
Je zet ‘s morgens een bejaarde uit bed en ze is duizelig, hoe komt dit?
= orthostatische hypotensie
= bloeddrukval bij plotse bewegingen
Wat kan je doen?
Bejaarde rustig op rand van bed zetten
Tijd geven om te wennen aan rechtzitten, wacht tot duizeligheid over is.
Laat hen dan rustig rechtkomen & wandel pas als duizeligheid weg is
Eventueel bloeddrukcontrole
Je zet ‘s morgens een bejaarde uit bed en ze is duizelig, hoe komt dit?
Tips bij meten bloeddruk
Tips bij meten bloeddruk