§3.2 De crisis van de jaren 1930

§3.2 De crisis van de jaren 1930

H3: Sociale zekerheid en de verzorgingsstaat in NL

1 / 19
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo g, t, mavoLeerjaar 3

This lesson contains 19 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

§3.2 De crisis van de jaren 1930

H3: Sociale zekerheid en de verzorgingsstaat in NL

Aanloop naar toetsweek


Leerdoelen


Wat weet je nog?


Klassikale uitleg


Maken opdrachten


Terugblik


Planning

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

A

Gevolgen van de economische crisis

Leerdoel:

Je kunt beschrijven hoe de crisis van 1929 in de VS leidde tot armoede in Nederland.

Begrippen:

economische crisis 

B

 Wat deed de regering?

Leerdoel:

Je kunt drie maatregelen noemen die de Nederlandse regering nam vanwege de crisis.

C

Onrust in de samenleving

Leerdoel:

Je kunt, met behulp van voorbeelden, uitleggen dat er ontevredenheid was over hoe de regering reageerde op de crisis.


steunverlening

werkverschaffing

aanpassingspolitiek

Plan van de Arbeid

Jordaanoproer 

Welke politieke stroming past bij de uitleg?

Politieke groep die vindt dat ieder mens zoveel mogelijk vrijheid moet hebben.

Politieke stroming die het verschil tussen arm en rijk wil verkleinen door sociale wetten.

Politieke groep waarbij mensen hun ideeën over politiek, onderwijs, etc. baseren op hun godsdienst.




Liberalen

Socialisten

Confessionelen

Leg in je eigen woorden uit: economische crisis

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

A

Gevolgen van de economische crisis

Leerdoel:

Je kunt beschrijven hoe de crisis van 1929 in de VS leidde tot armoede in Nederland.

  • 1929: Grote economische crisis in de VS (Beurskrach).

⮕ Oorzaak: massale verkoop van aandelen, hierdoor worden de aandelen niks meer waard.
⮕ Gevolg: Amerika eiste leningen terug en kocht minder buitenlandse producten. De hele wereld werd getroffen.

⮕ Zo ook NL, als handelsland (exportland).

  • Fabrieken moesten sluiten veel werklozen (1930: 100.000 en in 1936: 500.000 mensen).

  • Geen uitkering dus armoede!
    - Lid vakbond: ontving je een kleine vergoeding.
    - Geld vragen bij kerk, familie of de gemeente.

             

Een werkloze man is wanhopig op zoek naar werk (rond 1935).

Het Rotterdamsch Crisis Comité collecteert. Het comité roept rijke burgers op om geld te geven voor de slachtoffers van de crisis.
(Foto uit 1930-1939)

Wat is de directe aanleiding tot de economische crisis van 1929?

A

Er ontstaat paniek op de beurs: mensen verkopen hun aandelen

B

Fabrieken hebben een te grote voorraad

C

Mensen kopen spullen op afbetaling

D


Zijn de volgende onderdelen een oorzaak of gevolg van de economische crisis in Nederland?

Gevolg

Oorzaak

Economische crisis in Amerika

werkverschaffing

Steunverlening

Minder export van producten

Bezuinigen op salarissen

Banken in Amerika gaan failliet

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

B

Wat deed de regering?

Leerdoel:

Je kunt drie maatregelen noemen die de Nederlandse regering nam vanwege de crisis.

  • Vanaf 1929 steeg de werkloosheid snel.
    - Hendrik Colijn (1933-1939 minister-president van NL), leider van de confessionele politieke partij (ARP).

  • Regering moest iets doen tegen de werkloosheid en nam drie maatregelen:

1) Steunuitkering (vanaf 1931):

Vanuit de overheid is er nauwelijks steun: alleen werklozen tussen 21 en 60 jaar krijgen de steunuitkering.

* 2 keer per dag stempelen, voorkomen: zwartwerken en fraude 



Werklozen in de rij in een stempelkantoor in Amsterdam (rond 1933).

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

B

Wat deed de regering?

2) Werkverschaffing

Werklozen gingen tijdelijk werken voor de regering in ruil voor een laag loon. 

Werkverschaffingsprojecten, zoals: het aanleggen van het Amsterdams Bos en de Afsluitdijk.
⮕ Bij weigering, verloor je je uitkering.

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

B

Wat deed de regering?

De steun is vaak te laag, daarom moeten mensen ook andere hulp krijgen:

⮕ Bijv. kleding, maar daar staat wél een stempel in: iedereen kan dat zien.

⮕ Je hoeft geen rijwielbelasting te betalen, maar ook dát kan iedereen zien: er is een gat geboord in het belastingplaatje.

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

B

Wat deed de regering?

3. Aanpassingspolitiek 

Colijn besluit dat er minder uitgaven moeten zijn, omdat er minder inkomsten zijn: NL moet zich aanpassen = bezuinigen!

⮕ Bijv. lonen van ambtenaren en bij de werkverschaffing gaan omlaag, net als de steunuitkering. Het maakt de problemen alleen maar groter...

Zo ziet Colijn zich graag: de leider die Nederland door de storm (crisis) heen stuurt...

Koppel het begrip aan de juiste afbeelding





Stempelen

Beurskrach

Werkverschaffing

Aanpassings-

politiek

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

C

Onrust in de samenleving

  • Aanpassingspolitiek loste probleem niet op: meer werkloosheid.

⮕ Regering kreeg veel kritiek van burgers.

  • Plan van de Arbeid (1935):

Plan van de socialisten waarin stond dat de overheid geld moest uitgeven om banen te scheppen en de economie te verbeteren.
⮕ Probleem: socialisten hadden geen meerderheid in het parlement, dus plan ging niet door.


Wat kregen socialisten wel?

Steunverlening.

⮕ Schaamte & vernederend.


Leerdoel:

Je kunt, met behulp van voorbeelden, uitleggen dat er ontevredenheid was over hoe de regering reageerde op de crisis.

§3.2

De crisis van de jaren 1930

BASIS

C

Onrust in de samenleving

Steeds vaker ontstonden er protesten:

  • 1931: staking van textielarbeiders in Twente tegen loonsverlaging (5%). 

  • 1932: Amsterdam: staking tegen huurverhoging en loonsverlaging. Huurders werden uit hun huizen gezet.

  • 1934: Jordaanoproer: de verlaging van de steun én de verhoging van de huur zorgen voor rellen in de Amsterdamse wijk De Jordaan. Zes mensen komen om het leven.

⮕ Resultaat: de regering deed steunverlaging omlaag. 


Politie en leger grijpen in in de Amsterdamse Jordaan. De straat is opgebroken door boze opstandelingen.
(Foto uit 1934.)

§3.2

TERUGBLIK: Werk de leerdoelen uit in je schrift!

BASIS

A

Gevolgen van de economische crisis

Leerdoel:

Je kunt beschrijven hoe de crisis van 1929 in de VS leidde tot armoede in Nederland.

Begrippen:

economische crisis 

B

 Wat deed de regering?

Leerdoel:

Je kunt drie maatregelen noemen die de Nederlandse regering nam vanwege de crisis.

C

Onrust in de samenleving

Leerdoel:

Je kunt, met behulp van voorbeelden, uitleggen dat er ontevredenheid was over hoe de regering reageerde op de crisis.


steunverlening

werkverschaffing

aanpassingspolitiek

 Plan van de Arbeid.

Jordaanoproer