Samenleven: waarden en normen

Samenleven: waarden en normen

1 / 28
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 28 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Samenleven: waarden en normen

De les opent met het idee dat mensen elke dag samenleven in school, thuis en op straat. Centrale vraag: hoe helpen waarden, normen, regels, wetten, afspraken en gewoonten ons om goed samen te leven?

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat waarden, normen, regels, wetten, afspraken en gewoonten zijn, met eenvoudige voorbeelden.

This item has no instructions

Welke woorden denk je bij respect en regels?

Gebruik dit als voorkennis-activatie. Verwachte woorden: school, thuis, luisteren, eerlijk, wet, afspraak, groeten, veilig.

Waarden en normen

Mensen leven samen in een samenleving.

Om goed samen te leven, zijn er ideeën over wat belangrijk en goed is.

Die ideeën noemen we waarden en normen.

Houd het verschil eenvoudig. Waarden gaan over wat belangrijk is. Normen gaan over hoe je je dan gedraagt.

Wat zijn waarden?

  • Waarden zijn dingen die mensen belangrijk vinden

  • Ze laten zien wat mensen goed vinden

  • Voorbeelden: respect, eerlijkheid, veiligheid

Gebruik herkenbare situaties: respect voor elkaar in de klas, eerlijk zijn als iets kapot is gegaan, veiligheid in het verkeer.

Voorbeelden van waarden

  • Respect: je luistert naar een ander

  • Eerlijkheid: je vertelt de waarheid

  • Zorg: je helpt iemand

This item has no instructions

Wat zijn normen?

Normen zijn regels voor gedrag.

Ze zeggen wat je wel doet en wat je niet doet.

Vaak komen normen uit een waarde.

Maak de koppeling expliciet: waarde respect → norm: je laat iemand uitpraten. Waarde eerlijkheid → norm: je liegt niet.

Waarde en norm samen

Waarde: respect

Norm: je scheldt iemand niet uit


Waarde: veiligheid

Norm: je steekt over bij groen

Dit is een belangrijke kernslide: waarden zijn de ideeën, normen zijn het gedrag dat daarbij past.

Wat is een waarde?

A

iets belangrijks

B

een straf

C

een wet

D

een gewoonte

Toetst het verschil tussen waarde en andere begrippen. Distractors komen uit de leswoorden.

Waarde en norm

Een waarde is iets wat mensen belangrijk vinden. Een norm is een regel voor gedrag. Bij respect past de norm: je scheldt iemand niet uit.

waarde
norm
respect
wet
afspraak
gewoonte

Herhaalt de kern: waarde = idee, norm = gedrag.

Regels, wetten, afspraken en gewoonten

Normen zie je terug in verschillende vormen:

  • regels

  • wetten

  • afspraken

  • gewoonten


Ze helpen mensen om samen te leven.

Kondig aan dat de volgende slides deze vier begrippen apart uitleggen.

Wat zijn regels?

  • Regels zeggen wat mag en niet mag

  • Regels zijn vaak op school, thuis of in een club

  • Ze gelden voor een bepaalde plek of groep

This item has no instructions

Voorbeelden van regels

  • In de klas ben je op tijd

  • In de bibliotheek ben je stil

  • Op het schoolplein blijf je van elkaar af

Benadruk: regels zijn niet altijd wetten. Een schoolregel is belangrijk, maar niet hetzelfde als een wet van de overheid.

Wat zijn wetten?

  • Wetten zijn officiële regels van de overheid

  • Wetten gelden voor iedereen in het land

  • Als je een wet breekt, kan er straf komen

Gebruik eenvoudige voorbeelden die leerlingen kennen uit het dagelijks leven.

Voorbeelden van wetten

  • Je mag niet stelen

  • Je mag niet door rood rijden

  • Je moet je aan verkeersregels houden

Houd het eenvoudig en praktisch. Verkeersvoorbeelden zijn vaak goed herkenbaar voor A1-leerlingen.

Wat geldt voor iedereen in het land?

A

een afspraak

B

een gewoonte

C

een wet

D

een regel

Controleert het kernverschil tussen regel en wet.

Regels en wetten

Op school heb je regels. In het land heb je wetten. Door rood rijden mag niet, want dat is tegen de wet.

regels
wetten
wet
afspraken
gewoonten
waarde

Laat leerlingen schoolcontext en landcontext onderscheiden.

Wat zijn afspraken?

  • Afspraken maken mensen met elkaar

  • Ze helpen om iets goed te laten gaan

  • Afspraken kunnen klein en tijdelijk zijn

This item has no instructions

Voorbeelden van afspraken

  • We beginnen om 9 uur

  • Jij ruimt op, ik maak schoon

  • We sturen een bericht als we later zijn

Leg uit dat afspraken vaak tussen twee of meer mensen zijn en niet altijd voor iedereen gelden.

Wat zijn gewoonten?

  • Gewoonten zijn dingen die mensen vaak zo doen

  • Ze horen bij een groep, familie of cultuur

  • Gewoonten zijn niet altijd geschreven

Noem dat gewoonten per gezin, school of land kunnen verschillen.

Voorbeelden van gewoonten

  • Elkaar begroeten bij binnenkomst

  • Samen eten op een vast moment

  • Je schoenen uitdoen in huis

This item has no instructions

Wat is het verschil?

Afspraken en gewoonten

Regels en wetten

  • Regels: voor school, thuis of club

  • Wetten: voor iedereen in het land

  • Afspraken: samen gemaakt

  • Gewoonten: vaak vanzelf zo gedaan

Deze vergelijking helpt leerlingen de begrippen uit elkaar te houden. Houd de taal kort en herhaal de kernwoorden.

Waarom zijn deze begrippen belangrijk?

  • Ze geven duidelijkheid

  • Ze helpen bij respect en veiligheid

  • Ze maken samenleven makkelijker

Land de centrale vraag hier: zonder waarden, normen, regels, wetten, afspraken en gewoonten wordt samenleven moeilijker.

Wat is een afspraak?

A

altijd geschreven

B

van de overheid

C

samen gemaakt

D

voor heel het land

Toetst het begrip afspraak tegenover wet en gewoonte.

Afspraken en gewoonten

Een afspraak maak je samen. Een gewoonte doe je vaak op dezelfde manier. Je schoenen uitdoen in huis kan een gewoonte zijn.

afspraak
gewoonte
gewoonte
wet
regel
norm

Gebaseerd op de voorbeelden van de slides over afspraken en gewoonten.

Wat heb je vandaag geleerd?

Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen in eenvoudige woorden noemen wat is blijven hangen, bijvoorbeeld waarde, norm, regel of wet met een voorbeeld.

Wat vond je moeilijk in deze les?

Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke antwoorden: verschil tussen regel en wet, voorbeelden, of dat normen uit waarden komen.

Begrippenlijst

samenleving - mensen die met elkaar leven in een land of groep

waarde - iets wat mensen belangrijk en goed vinden

norm - een regel voor gedrag

regel - afspraak over wat mag en niet mag op een plek of in een groep

wet - officiële regel van de overheid

afspraak - iets wat mensen samen afspreken

gewoonte - iets wat mensen vaak op dezelfde manier doen

This item has no instructions