Schildklier, bijschildklier, ziektes van de schildklier

• New lesson editor
• Gezondheidskunde
• MBO
• Studiejaar 4

Schildklier en schildklieraandoeningen

Overige hormonen

Ziektes

HERHALING: Hepatitis

• ontsteking van de lever ten gevolge van infectie of giftige stoffen

• Soorten virale hepatitis: hepatitis A, B, C, D en E

• Symptomen: Geelzien, griepachtige klachten, stollingsstoornissen, sufheid

HERHALING: Hormonen

• Regelt samen met het zenuwstelsel lichaamsprocessen

• Zenuwstelsel: snelle werking

• Hormoonstelsel: trage werking

• Boodschapperstoffen via bloedbaan

• Regelt: Groei, voortplanting, energieverbruik en vloeistofvolume

Basisstof 7. 

De hypofyse en de schildklier

HERHALING: De hypofyse

De hypothalamus is een hersengebied en werkt als het regelcentrum voor het lichaam

Schildklier

• Voorkant hals, 10-20 gram

• Twee kwabben -verbonden door een smalle brug (vlindervorm)

• Kwabben opgebouwd uit kleine blaasjes: follikels

• Productie schildklierhormoon

  • Thyroxine: jodium. Heeft invloed op de verbranding in cellen

  • Teveel productie van Thyroxine: ziekte van Basedow

  • Symptomen: Rusteloos, vermageren, snelle pols, hoge lichaamstemperatuur en uitpuilende ogen

Thyroxine: T4

• Essentieel voor stofwisseling, groei en de geestelijke ontwikkeling

• Beïnvloedt het basaalmetabolisme: eetlust, opname voeding, beweeglijkheid darm, verbranding voedingsstoffen, temperatuurregulatie, hartslag, bloeddruk, concentratie, energie en geestelijke stabiliteit

• T4: Is het hoofdcommando-hormoon. Lichaam zet dit in de lever en spieren om naar T3

• T3 (tri-joodthyronine): Dit is de actieve vorm van het hormoon. Bepaalt hoe snel organen zoals je hart, hersenen en spieren werken

Werking schildklier

• Hypothalamus: Thyrotropin-Releasing Hormone (TRH)

•  Hypofyse: Thyroid-Stimulating Hormone (TSH) 

•  Schildklier zorgt voor aanmaak T4  en T3 dmv Jodium

• T4: inactieve vorm

• T3: actieve vorm

Om het schildklierhormoon te kunnen aanmaken, heeft de schildklier jodium nodig. Jodium komt uit de voeding in het bloed. Vervolgens wordt het actief door de schildklier uit het bloed opgenomen. Dagelijks is zo’n 150 microgram jodium nodig voor een goed werkende schildklier (vanaf 9 jaar). In Nederland krijg je door het eten van brood, melk, vis en eieren voldoende jodium binnen.

Negatieve terugkoppeling

• TSH stimuleert de schildklier om T3 en T4 (schildklierhormoon) te maken.

• Is er genoeg schildklierhormoon in het bloed? Dan remmen de hersenen de afgifte van TRH en TSH af. Is er te weinig? Dan stijgt de aanmaak

vergelijking met thermostaat. Dit terugkoppelingsmechanisme kan het beste worden vergeleken met de thermostaat van de centrale verwarming: als het kouder is dan de ingestelde temperatuur dan gaat de verwarming aan. Als het warmer is dan gaat de verwarming lager of uit.

Bijschildklieren

• Locatie: hals, in de buurt van de schildklier 

• Onderdeel van het hormoonstelsel

• Grootte van een rijstkorrel

• Lijkt op vetweefsel

• Maken bijschildklierhormoon: parathyroïd hormoon, parathormoon (PTH)

• Regelt calciumgehalte (kalkgehalte) en fosfaatgehalte in het bloed. 

Schildklieraandoeningen 

• 700.000 mensen hebben schildklierafwijkingen

• Vijf keer zoveel vrouwen als mannen gebruiken schildklierhormonen

interactie met antistollingsmedicatie (VKA), medicijnen bij epilepsie, maagzuurbinders, 

De ziekte van Hashimoto

Hashimoto: Auto-immuunziekte

Risico om te krijgen bij een hypothyreoïdie

Schildklier: Aanval door immuunsysteem

Symptomen: Vermoeidheid, gewichtstoename, koude intolerantie

Diagnose: Bloedonderzoek (TSH, T4, antistoffen)

Behandeling: Schildklierhormoonvervanging (levothyroxine)

Ziekte van Graves

Ziekte van Graves: Auto-immuunziekte

Schildklier: Overactief door antistoffen

Symptomen: Snelle hartslag, gewichtsverlies, warmte-intolerantie

Diagnose: Bloedonderzoek (TSH, T4, T3, antistoffen)

Behandeling: Medicatie, radioactief jodium, operatie

Struma

Struma: Vergrote schildklier

Oorzaken: Jodiumtekort, auto-immuunziekten, knobbels

Symptomen: Zwelling in de hals, slikproblemen, ademhalingsproblemen

Diagnose: Fysiek onderzoek, echografie, bloedonderzoek

Behandeling: operatie, capsule met radioactief jodium

Wat verandert/ waar alert op:

Nabloeding ● Infecties ● Laag calciumgehalte ● Stemverandering ● Hypothyreoïdie

Hormonen uit de hypofyse

Herhaling:

• De hypofyse is een kleine klier onderaan de hersenen die belangrijke hormonen aanmaakt en regelt

• Speelt belangrijke rol bij de lichaamstemperatuurregulatie en de vitale functies

• Voor- en achterkwab

Hormonen voorkwab

De voorkwab maakt zelf hormonen aan die andere organen aansturen:

• TSH (schildklierstimulerend hormoon): stuurt de schildklier aan

• ACTH (bijnierstimulerend hormoon): stuurt de bijnieren aan

• GH (groeihormoon): regelt groei en stofwisseling

• FSH en LH (geslachtshormonen): sturen de eierstokken en teelballen aan

• Prolactine: zorgt voor de aanmaak van melk na de geboorte

Hormonen achterkwab

slaat twee hormonen op die door de hypothalamus (een deel van de hersenen) worden gemaakt:

• ADH (antidiuretisch hormoon): regelt de vochtbalans in het lichaam

• Oxytocine: speelt een rol bij weeën, borstvoeding en hechting

Geslachtshormonen

Onderdeel van de hormoonketen hypothalamus – hypofyse – eierstokken/testikels. 

• Hormonen: Oestrogeen en testosteron

  • Stimuleren de ontwikkeling van de secundaire geslachtskenmerken

• FSH: ei-rijpingshormoon en LH: eispronghormoon:

  • stimuleren de eierstokken om oestrogenen en progesteron te maken

  • Progesteron wordt in de eierstokken gemaakt

FSH en LH bevorderen de aanmaak van testosteron in de testikels. Testosteron is verantwoordelijk voor de spierontwikkeling, zin in seks, aanmaak van zaadcellen en agressief gedrag

Alvleesklierhormonen

De eilandjes van Langerhans in de alvleesklier (pancreas) produceren hormonen.

glucagon -> verhoogt bloedsuikerspiegel (glucosespiegel)

insuline -> verlaagt bloedsuiker

Bijnieren

kleine hormoonklieren bovenop de nieren

Functie hormonen: regelen van bloeddruk, stressreacties en stofwisseling

1. Bijnierschors (buitenkant): cortisol voor energie en stress, aldosteron voor zout- en waterbalans en kleine hoeveelheden geslachtshormonen (bevordert terugresorptie van natrium in de nieren)

2. Bijniermerg (binnenkant): Maakt adrenaline en noradrenaline. Dit zijn snelle actiehormonen die vrijkomen bij angst of spanning

1. Te weinig hormonen: Dit heet een bijnierschorsinsufficiëntie (zoals de ziekte van Addison). Je bent dan vaak heel moe en zwak.

2. Te veel hormonen: Dit kan leiden tot het syndroom van Cushing (door te veel cortisol)

Ziekte van Addison: primaire bijnierschorsinsufficiëntie

• zeldzaam en chronisch

• te weinig aanmaak hormonen door de bijnierschors

• tekort aan cortisol en aldosteron

• Oorzaak: auto-immuunreactie of infecties

Gevolgen: stijging calcium in het bloed en verstoorde kalkhuishouding

• Symptomen:

  • vermoeidheid en spierzwakte

  • verkleuring huid

  • gewichtsverlies

  • lage bloeddruk en honger naar zout

  • Maag-darmklachten

Syndroom van Cushing

Syndroom van Cushing: Brede verzamelnaam voor alle klachten door een teveel aan cortisol.

Oorzaak: medicatie (prednison) of verhoogde aanmaak door de bijnieren

Ziekte van Cushing: Goedaardig gezwel in de hypofyse

teveel aanmaak ACTH waardoor de bijnieren te hard werken

Symptomen:

Bol en rood gezicht (Volle maan gezicht)

Gewichtstoename met een dikke buik, striae

Vetbobbel in de nek (buffalo hump),

Dunne armen en benen

Snelle spierzwakte en dunne huid waar makkelijk blauwe plekken op ontstaan

Hoge bloeddruk en grote vermoeidheid