2.1 Idee en oorsprong van de rechtsstaat
2.1 Idee en oorsprong van de rechtsstaat
Programma
Nieuwsquiz
Leerdoelen
Open vraag
Korte uitleg
Opdrachten maken
Quiz paragraaf 1
Filmpje
Nieuwsquiz
Schooljaar 2026-2027
Week 37
DEZE WEEK . . .
Ontploffing kerk
door vuurwerk
Welke maatregel wil Wimbledon nemen om te voorkomen dat influencers op de tribune voor afleiding zorgen?
Vraag 1
Influencers mogen alleen nog tijdens de finale aanwezig zijn
Influencers mogen tijdens wedstrijden niet meer filmen
Influencers krijgen geen speciale pers-toegang meer
Influencers moeten voortaan een speciaal ticket kopen
Hoe heet de radicaal-rechtse partij die in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt de grootste werd bij verkiezingen?
Vraag 2
AfD
CDU
Groenen
SPD
Een bedrijf uit Noord-Brabant heeft een flinke stap gezet in de ontwikkeling van een nieuwe auto. Wat kan deze auto naast gewoon rijden op de weg?
In 2018 mocht ik er zelf even inzitten ->
Vraag 3
Automatisch de kortste route nemen
Varen
Vliegen
Zonder bestuurder rijden
Tijdens een religieus festival raakten veel mensen gewond en vielen er doden door een onverwachte ontploffing van vuurwerk in een kerk. In welk land vond dit ongeluk plaats?
Vraag 4
Guatemala
Mexico
Peru
Venezuela
Een kandidaat van de Griekse Expeditie Robinson eist een schadevergoeding van ruim 86 miljoen euro. Hij verloor zijn been tijdens de opname toen hij…
Vraag 5
werd gebeten door een zeedier tijdens een opdracht in zee
met zijn been onder een rots belande tijdens een zwemproef
viel van een berg tijdens een zware klimproef
werd overvaren door een toeristenboot tijdens het speervissen
Er wordt wereldwijd stilgestaan bij 25 jaar sinds de aanslagen van 11 september 2001. Welke van de onderstaande gebeurtenissen vond NIET plaats tijdens de aanslagen op deze dag?
Vraag 6
Beide torens van het World Trade Center stortten volledig in
Een vliegtuig stortte neer in een veld in Pennsylvania na ingrijpen van passagiers
Het Pentagon werd getroffen door een vliegtuig
Het Witte Huis werd zwaar beschadigd door een rechtstreekse inslag
De week was er een landelijke staking in het openbaar vervoer: in vrijwel heel Nederland reden geen treinen, bussen, trams en metro's.
Waarom werd er gestaakt?
Vraag 7
Omdat de dienstregeling in de spits te vol is geworden
Omdat de vervoerders te weinig nieuwe treinen willen kopen
Omdat reizigers steeds vaker geweld gebruiken tegen personeel
Omdat het personeel protesteert tegen kabinetsbezuinigingen op sociale zekerheid
Een 15-jarige sollicitante werd in de Delftse wijk Buitenhof geweigerd vanwege haar hoofddoek. Bij welke bekende supermarktketen speelde dit incident zich af?
Vraag 8
Albert Heijn
Jumbo
Lidl
PLUS
Rusland en Noord-Korea hebben samen een nieuwe brug in gebruik genomen.
Wat is er zo bijzonder aan deze brug?
Vraag 9
Het is de eerste brug die alleen voor treinen is
Het is de eerste brug die door de VN is betaald
Het is de eerste wegverbinding tussen de twee landen
Het is de langste brug ter wereld
Leerdoelen
1 Ik kan in eigen woorden uitleggen wat een rechtsstaat is.
2 Ik kan beschrijven hoe de rechtsstaat is ontstaan en ik kan benoemen welke vier grondbeginselen er in een rechtsstaat gelden.
3 Ik kan de theorie van het sociaal contract uitleggen met behulp van een actueel, alledaags voorbeeld.
4 Ik kan het verschil tussen rechtshandhaving en rechtsbescherming benoemen.
De overheid is er vooral om vrijheid te beschermen, niet om problemen van burgers op te lossen.
Eens
Oneens
Nederland is een:
Democratische rechtsstaat: burgers kiezen via verkiezingen hun bestuur.
Sociale rechtsstaat: de overheid zorgt voor welzijn en sociale zekerheid van burgers.
Welk onderdeel vind jij het belangrijkst voor een Rechtstaat? Meerdere antwoorden mag!
Burgers hebben rechten die de overheid moet respecteren.
Burgers kunnen via verkiezingen invloed uitoefenen op het bestuur.
De overheid mag alleen handelen volgens de wet.
De macht is verdeeld over verschillende instellingen die elkaar controleren.
Grondbeginselen
voorwaarden voor een rechtsstaat:
grondrechten → beschermen de vrijheid van burgers.
soevereiniteits- en democratiebeginsel → burgers kiezen hun bestuur.
legaliteitsbeginsel → overheid handelt volgens de wet.
trias politica → macht is verdeeld om misbruik te voorkomen.
In welke periode kwamen de eerste moderne rechtsstaten op?
Middeleeuwen (500-1500)
Tijd van ontdekkers en hervormers (1500-1600)
Tijd van verlichting en revoluties (1700-1800)
Tijd van de wereldoorlogen (1900-1950)
De eerste rechtsstaten
1776 – Onafhankelijkheidsverklaring (VS):
1789: Franse Revolutie: vrijheid en gelijkheid centraal.
1789: Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger.
1799: Frankrijk een Verlichte dictatuur
1848: Herziening grondwet: Nederland wordt een democratische rechtsstaat.
Dictatuur waarin de machthebber in zekere mate rekening houdt met de bevolking.
Verlichte dictatuur
Bonaventura één leider (mevrouw Wilmot) die voortaan alle beslissingen neemt. Wat is het grootste voordeel? En wat is het grootste nadeel?
Landen zonder rechtsstaat
Nauwelijks vrijheden, rechten voor de inwoners. Dit is het geval in:
Autoritaire staat: burgers hebben weinig politieke invloed.
Dictatuur: één persoon of kleine groep heeft alle macht.
Verschil: een dictatuur is een extreme vorm van een autoritaire staat.
Opdrachten
Wat: opdr. 1, 4, 5, 7 en 8 (huiswerk)
Op welke manier: eerste 10 minuten alleen in stilte, daarna overleggen
Klaar: Aan de slag met een ander vak
Hulp: Na 10 minuten, eerst klasgenoot, dan docent
Uitkomst: Uitleggen waarom we een goede rechtstaat hebben
Tijd: 15 minuten
HW: 1, 4, 5, 7 en 8 + whiteboardstift aanschaffen +meenemen
minute
second
I. Rechtsnormen bestaan uit geschreven en ongeschreven regels.
II. Rechtsnormen moeten geaccepteerd worden door de meerderheid van de bevolking.
I is juist, II is onjuist.
I is onjuist, II is juist.
I en II zijn beide juist.
I en II zijn beide onjuist.
Het privaatrecht is gericht op de rechtsverhoudingen tussen:
burgers onderling.
burgers en de overheid.
overheidsinstanties onderling.
de grondwet en de plichten van burgers.
Het strafrecht hoort bij het publiekrecht omdat:
het gaat om de relatie tussen de overheid en burgers.
wat strafbaar is, wettelijk is geregeld.
het gaat om de inrichting van het OM en de rechterlijke macht.
het gaat om de relatie tussen burgers onderling.
I. De rechtshandhaving in Nederland wordt beperkt door de rechts¬bescherming waarop verdachten en burgers kunnen rekenen.
II. Om te kunnen handhaven heeft de overheid meer macht dan burgers.
I is juist, II is onjuist.
I is onjuist, II is juist.
I en II zijn beide juist.
I en II zijn beide onjuist.
Welke uitspraak is juist?
I. In een dictatuur heeft de staat een geweldsmonopolie, in een rechtsstaat niet.
II. Agenten hoeven zich in een rechtsstaat niet aan wettelijke regels te houden.
III. Een rechtsstaat is een rechtssysteem waarin burgers door grondrechten beschermd worden tegen machtsmisbruik en willekeur.
IV. In een autoritaire staat worden vrijheden van burgers gerespecteerd.
I is juist.
II is juist.
III is juist.
IV is juist.