Blokvorming in Europa (1945-1955) - les 2

• Geschiedenis
• WO
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 5

Blokvorming in Europa 

(1945-1955) - les 2 

Nakijken opdrachten 5 t/m 8

5 – De vijandigheid tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie kwam voort uit de angst dat de andere partij steeds meer gebieden zou gaan overheersen en uiteindelijk machtiger dan de ander zou worden.

– Tijdens de Koude Oorlog waren veel mensen bang dat er een kernoorlog zou uitbreken.

6 Bijvoorbeeld: het IJzeren Gordijn was de streng bewaakte grens tussen het Westblok en

Oostblok. Die grensbewaking voorkwam dat Oost-Europeanen massaal het Oostblok

ontvluchtten, wat een afgang zou zijn voor de Oostbloklanden. 

Of: de streng bewaakte grens vormde een barrière tegen invloeden vanuit het Westen in de Oostbloklanden. Ideeën over vrijheid en democratie of informatie over de welvaart in het Westen zou mogelijk in het Oostblok tot onrust leiden. 

Nakijken opdrachten 5 t/m 8

7 Vóór de Koude Oorlog waren er in West-Europa verschillende grote oorlogen (vooral

tussen Frankrijk en Duitsland). Tijdens de Koude Oorlog waren alle landen in WestEuropa afhankelijk van bescherming door de Verenigde Staten / vormden WestEuropese landen een bondgenootschap / was de angst voor het communisme of een

Russische atoomaanval groter dan de onderlinge conflicten tussen West-Europese

landen.

Nakijken opdrachten 5 t/m 8

8 Drie van de volgende voorbeelden:

– In Korea schoten in 1950 westerse landen Zuid-Korea te hulp tegen het

communistische Noord-Korea.

– Het Amerikaanse ingrijpen in Vietnam in de jaren 1960, waarbij zij de kapitalistische

regering van Zuid-Vietnam militair steunden en vochten tegen een communistische

verzetsbeweging.

– De pogingen van de Verenigde Staten om het communistische bewind op Cuba

omver te gooien in de jaren 1960.

– De steun van de Verenigde Staten aan de dictatuur in Bolivia tegen de

communistische rebellen in 1967

Leg uit waarom de bouw van de Berlijnse Muur in 1961 een gevolg was van de spanningen tussen Oost- en West-Duitsland. Gebruik in je antwoord:
- de politieke systemen van de DDR en BRD,
- de rol van de bevolking in Oost-Duitsland,
- de positie van de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten.
Tip: Begin met de situatie vóór de muur en beschrijf daarna waarom de muur gebouwd werd.

De Cubacrisis

1959: Rebellen op Cuba hebben de pro-Amerikaanse regering verjaagd. 

O.l.v. Fidel Castro werd Cuba communistisch. 

In 1961 liet Kennedy een invasie uitvoeren 'Varkensbaai-incident'.  

Dit mislukt! 

Als reactie: besloot Castro Cuba te beschermen met kernwapens (raketinstallaties) met toestemming van de Sovjetregering. 

Achterliggende reden: De Verenigde Staten en de NAVO hebben ook raketinstallaties in Europa en Azië gericht op de VS. 

In 1962 werden de installeerinstallaties voor atoomraketten ontdekt door de Amerikanen. 

Kennedy eiste op tv dat Chroesjtsjov ze weghaalde! De SU regeerde niet meteen. 

Uiteindelijk liet Kennedy Castro met rust en haalde zijn rakketen in Turkije weg. 

Confrontatie! 

Vergelijk de Cubacrisis van 1962 met een situatie van conflicten tussen landen met verschillende politieke systemen in de wereld van nu. Gebruik in je antwoord:
- de betrokken landen en hun politieke systemen,
- de manier waarop dreiging en onderhandelingen een rol speelden,
- de manier waarop het conflict werd opgelost.
Tip: Je hoeft niet alleen over Cuba en de VS te schrijven; je mag ook een actueel voorbeeld noemen.

Een nieuwe wapenwedloop

Oorzaken: 

1. De SU plaatste middellange afstandsrakketten waarmee heel Europa met atoombommen getroffen kon worden. 
2. De NAVO besloot honderden middenlange afstandsrakketten in West-Europa te plaatsen. 

Nieuwe politieke koers SU

1985 Michaïl Gorbatsjov komt aan de macht. 

Nieuwe politiek: Liberaliseringspolitiek in de SU: 

1. Glasnost = openheid 
2. Perestroika = hervormingen 

Met glasnost bedoelde hij dat overal vrij moest kunnen worden gesproken, met perstrojka dat de economie anders georganiseerd moest worden. 

Met zijn politiek versnelde hij de ondergang van het communisme! De economie ging achteruit, de armoede nam toe en er kwam meer kritiek op het regime. 

De SU kon de bouw van een ruimteschild niet veroorloven én wilde de kosten van de bewapening verminderen. 

1987 Intermediate-Range Nuclear Forces (INF). Verdrag: afgesloten met Reagan: over het vernietigen van de kernrakketten voor de middellange afstand. 

Het einde van het Oostblok

1988 liet Gorbatsjov de Breznjev-doctrine los. 

Volkeren mochten vanaf nu hun eigen keuzes maken. 

Het communisme verdween in de Oost-Europese landen:

1989 Door vrije verkiezingen kreeg Polen kreeg een niet-communistische regering. 

1989 Hongarije hief het communisme zelf op. 

1989 In de DDR probeerden ze wanhopig de uittocht tegen te gaan. Zonder resultaat. 

= 9 november val van de Berlijnse muur. 

1991 Boris Jelsin kwam aan de macht, Gorbatsjov werd afgezet. In december kwam een verbod op de communistische partij. 

Reconstructie: 

De Duitse hereniging 

• Frankrijk en andere landen waren niet blij met de Duitse hereniging: ze vreesden voor een groot en sterk Duitsland. 
• Het leidde tot het Verdrag van Maastricht waarmee de Europese Unie werd opgericht en afspraken over de invoering van een Europese munt en samenwerking op veel andere gebieden werd vastgelegd. 

Waarom liet Fidel Castro raketinstallaties op Cuba plaatsen?

1. A. Om de Verenigde Staten aan te vallen.
2. B. Om Cuba te beschermen tegen een nieuwe Amerikaanse aanval.
3. C. Omdat Kennedy daarom vroeg.
4. D. Om onafhankelijk te worden van de Sovjet-Unie.

Hoe werd de Cubacrisis uiteindelijk opgelost?

1. A. De Verenigde Staten vielen Cuba binnen.
2. B. Cuba verwijderde zelf alle raketten zonder afspraken.
3. C. De Sovjet-Unie haalde de raketten weg en de VS haalden hun raketten uit Turkije.
4. D. Kennedy trad af als president.

Wat gebeurde er op 9 november 1989?

1. A. Hongarije schafte het communisme af.
2. B. Boris Jeltsin kwam aan de macht.
3. C. De Berlijnse Muur viel.
4. D. Polen verbood de communistische partij.

Wat hield het loslaten van de Brezjnev-doctrine in (1988)?

1. A. De Sovjet-Unie ging meer controle uitoefenen op Oost-Europa.
2. B. Oost-Europese landen mochten hun eigen politieke keuzes maken.
3. C. De DDR sloot de grenzen volledig af.
4. D. De communistische partij werd overal verboden.

Wat gebeurde er in 1991 in Rusland?

1. A. De Berlijnse Muur werd gebouwd.
2. B. Hongarije voerde vrije verkiezingen in.
3. C. Boris Jeltsin kwam aan de macht en de communistische partij werd verboden.
4. D. De DDR hield de uittocht succesvol tegen.

Huiswerk 

Maak opdrachten 12 t/m 15.