Les 2 - Nederlands – Luisteren 2F

• New lesson editor
• Nederlands
• MBO
• Studiejaar 2

Luisteren 2F: slim voorbereiden

Lesdoel

Ik kan de belangrijkste informatie uit een gesproken tekst halen en begrijpen wat de spreker bedoelt.

Welk woord past voor jou bij slim luisteren?

Gebruik de woorden als startpunt voor een kort gesprek: welke woorden helpen echt bij een luisterexamen?

Waarom luister je anders bij een examen?

Bij een luisterexamen hoef je niet elk woord te onthouden.

Je luistert vooral naar:

• het onderwerp

• de hoofdgedachte (de boodschap)

• belangrijke details (over de vraag)

• wat de spreker bedoelt

Benadruk het verschil tussen gewoon luisteren en doelgericht luisteren voor een toets. Veel studenten denken dat ze falen als ze een paar woorden missen.

Eerst kijk je naar de vragen

Voordat je gaat luisteren lees je de vragen eerst rustig door.

Let op belangrijke woorden. Die vertellen vaak al:

• over welk onderwerp de tekst gaat

• waar je straks op moet letten

Belangrijke woorden helpen je sturen

Onderstreep woorden die richting geven, zoals:

• wie

• waar

• waarom

• mening

• conclusie

• oorzaak

• oplossing

Zo weet je beter waar je naar moet luisteren.

Geef eventueel één kort voorbeeld: bij de vraag 'Waarom is de trein vertraagd?' luister je vooral naar de oorzaak, niet naar alle details.

Voorspel het onderwerp

Kijk naar de vragen en bedenk alvast waar de tekst waarschijnlijk over gaat.

Dat helpt je om sneller te herkennen:

• welke informatie centraal staat

• welke woorden belangrijk kunnen zijn

• welke antwoorden logisch passen bij het onderwerp

Luister eerst naar de hoofdboodschap

Tijdens het luisteren zoek je eerst het grote geheel.

Vraag jezelf af:

• Waarover gaat het?

• Wat is het belangrijkste punt?

• Wat wil de spreker duidelijk maken?

Maak duidelijk dat studenten niet meteen in details moeten schieten. Eerst de kern, daarna pas de ondersteunende informatie.

Waar let je bij een luisterexamen vooral op?

A

elk woord

B

de hoofdgedachte

C

moeilijke spelling

D

lange zinnen

Sluit aan op slides 2-6: niet alles onthouden, maar gericht luisteren naar onderwerp en kern.

Voor het luisteren

Voor het luisteren lees je eerst de vragen. Daarna onderstreep je belangrijke woorden. Zo kun je het onderwerp beter voorspellen en weet je waar je op moet letten.

vragen

woorden

voorspellen

antwoorden

zinnen

vergeten

opschrijven

Controleer of leerlingen de volgorde snappen: vragen lezen, woorden markeren, onderwerp voorspellen.

Wie spreekt en waarover?

Probeer tijdens het luisteren snel te herkennen:

• wie er spreekt

• tegen wie er gesproken wordt

• waarover de tekst gaat

• in welke situatie de spreker praat

Deze informatie helpt om de tekst beter te begrijpen.

Wat is het doel van de spreker?

Een spreker kan verschillende doelen hebben:

• informeren

• uitleggen

• overtuigen

• instrueren

• amuseren

Het doel bepaalt vaak welke informatie extra belangrijk is.

Licht kort toe: bij instrueren luister je naar stappen, bij overtuigen juist naar mening en argumenten.

Let op mening en conclusie

Soms vraagt een luistertekst niet alleen om feiten.

Luister dan ook naar:

• wat de spreker ergens van vindt

• welke conclusie hij of zij trekt

• welk standpunt wordt benadrukt

Noteer alleen kernwoorden

Schrijf tijdens het luisteren geen hele zinnen op.

Noteer liever:

• kernwoorden

• namen

• cijfers

• plaatsen

• signaalwoorden

Zo blijf je luisteren én houd je overzicht.

Veel studenten missen informatie omdat ze te veel willen opschrijven. Benadruk dat noteren ondersteunend is, niet het hoofddoel.

Niet alles is even belangrijk

Bij examenvragen zoek je vooral informatie die past bij de vraag.

Belangrijk is vaak:

• het antwoord op wie, wat, waar, waarom

• de hoofdgedachte

• de reden of conclusie

• details die direct bij de vraag horen

Welk doel past bij een spreker met stappen of uitleg hoe iets moet?

A

amuseren

B

instrueren

C

overtuigen

D

informeren

Toetst het verschil tussen sprekersdoelen op slides 7-9.

Tijdens het luisteren

Tijdens het luisteren noteer je alleen kernwoorden en let je op signaalwoorden zoals maar en omdat. Zo begrijp je beter de verbanden in de tekst.

kernwoorden

signaalwoorden

verbanden

hele zinnen

plaatjes

pauzes

meningen

De juiste woorden sluiten aan op slides 10-12.

Wat helpt jou het meest tijdens het luisteren?

Bespreek dat een goed antwoord elementen noemt als: eerst hoofdboodschap zoeken, wie spreekt, doel van de spreker, mening of conclusie, alleen kernwoorden noteren.

Na het luisteren: antwoord uit de tekst

Beantwoord de vragen met informatie die je echt hebt gehoord.

Controleer of je antwoord:

• past bij de vraag

• uit de tekst komt

• niet alleen een gok is

Benadruk dat voorkennis kan helpen begrijpen, maar dat het antwoord gebaseerd moet zijn op de luistertekst.

Wat doe je als je twijfelt over een antwoord?

A

iets gokken

B

alles overslaan

C

gericht terugluisteren

D

meer opschrijven

Sluit aan op slides 13-15: antwoord moet uit de tekst komen en bij twijfel luister je gericht terug.

Na het luisteren

Na het luisteren geef je een antwoord dat uit de tekst komt. Bij twijfel luister je gericht terug naar één detail of één conclusie. Je hoeft niet alles te begrijpen, maar vooral de kern.

tekst

detail

conclusie

mening

vraag

zin

onderwerp

Let erop dat leerlingen tekstbewijs belangrijker vinden dan gokken of voorkennis.

Welke luistertip ga jij echt gebruiken?

Laat leerlingen kort benoemen welke strategie zij echt gaan gebruiken bij het examen, bijvoorbeeld vragen eerst lezen, kernwoorden noteren of gericht terugluisteren.

Wat vond jij vandaag het lastigst?

Gebruik antwoorden om te peilen waar nog extra oefening nodig is, zoals signaalwoorden, hoofdgedachte of mening herkennen.

Begrippenlijst

hoofdboodschap - de belangrijkste boodschap van een gesproken tekst

hoofdgedachte - het centrale punt van de tekst

kernwoorden - korte woorden die de belangrijkste informatie samenvatten

signaalwoorden - woorden die een verband of volgorde aangeven

mening - wat iemand ergens van vindt

conclusie - de uitkomst of eindgedachte van wat is gezegd

sprekersdoel - wat de spreker met de tekst wil bereiken