Hoofdstuk 2: Stoffen
Bron: https://radiancechemicals.com/
Hoofdstuk 2: Stoffen
Bron: https://radiancechemicals.com/
Hoofdstuk 2.1
Stoffen en materialen
In deze les
Leer je over stofeigenschappen.
Leer je stoffen herkennen aan stofeigenschappen.
Kun je het beste materiaal kiezen om er een voorwerp van te kunnen maken.
Stoffen
Alles wat massa of volume heeft is een stof
Er bestaan heel veel verschillende stoffen
Je kunt stoffen herkennen aan hun stofeigenschappen
Deze schroeven zijn van ijzer, ijzer is magnetiseerbaar
Stofeigenschappen
Eigenschappen waaraan je stoffen kunt herkennen bijvoorbeeld:
Geur
Kleur
Smaak
Brandbaarheid
Fase = toestand (vast, gas of vloeibaar) bij kamertemperatuur
Maar let op: Ruiken of proeven van een stof kan gevaarlijk zijn! daarom doen we dit NIET!!!
Stofeigenschappen
Stofeigenschappen veranderen niet:
Als je meer of minder van de stof neemt, of de stof in een andere vorm giet, of afkoelt of opwarmt.
Stoom bestaat nog steeds uit waterdeeltjes maar die hebben alleen tijdelijk een andere temperatuur.
Stoom = Warme wolk (dus kleine druppels water)
Soms kunnen stoffen gevaarlijk zijn als:
Je de stof inademt,
Je de stof inslikt,
Je de stof op je huid, kleren of in je ogen krijgt,
Je er met vuur bij komt,
Je de stof met een andere stof mengt.
Gevarensymbool=veiligheidspictogram
Materialen
Materialen zijn stoffen waarvan je voorwerpen kunt maken.
Je kiest hiervoor het materiaal waarvan de stofeigenschappen passen bij het gebruik van een voorwerp.
Oefeningen
Pagina 73 en 74 ( 1t/m 6 was al hw voor vandaag) dus verder met
Vragen 7 t/m 10,12, 16,17
10 min
In deze les
mondeling overhoren: 5-10 min
Wat is een kunststof? Wat zijn belangrijke algemene materiaaleigenschappen?
Hoe kun je een thermoplast en een thermoharder herkennen aan stofeigenschappen?
Wat is een legering?
Nauwkeurig antwoord geven-> bespreken (+verbeteren en aanvullen) van 2.1 opg 6 en 7, 9 mist = vloeibaar, waterdamp = gas, 10 (de smaak is niet goed genoeg) 5-10 min
Ga je zelfstandig starten met 2.3 lezen en daarna maken Pagina 99 en verder met Vragen 1 t/m 15 10 min (volgende les hw controle!)
Leer je wat een zuivere stof is.
Leer je het deeltjesmodel.
Leer je het verschil tussen moleculen en atomen.
Kunststoffen
licht,
sterk,
geleiden geen elektriciteit,
roesten niet,
worden nauwelijks aangetast door stoffen in de omgeving
rotten niet en hebben heel weinig onderhoud nodig.
In veel gevallen is kunststof net zo sterk als metaal maar veel lichter.
materialen die gemaakt worden uit aardolie. Ze zijn:
Thermoplasten
Zijn kunststoffen die:
zacht worden als je ze verwarmt
vloeibaar in een andere vorm gegoten kunnen worden
weer hard worden als het afkoelt
Thermoharders
Zijn kunststoffen die:
hard blijven als je ze verwarmt
daarom direct in de juiste vorm gegoten moeten worden
b.v. handvat van een pan of duplo
Metalen
Maak je uit metaalerts
alle metalen hebben metaalglans
alle metalen geleiden goed elektriciteit
alle metalen geleiden goed de warmte
Een mengsel van metalen noem je een legering
legeringen maak je om als je nog betere stofeigenschappen wilt krijgen
Hoofdstuk 2.3
Deeltjes
Zuivere stof
Alle stoffen bestaan uit kleine deeltjes: Moleculen
Stoffen die uit 1 soort deeltjes/moleculen bestaan zijn zuivere stoffen
Een mengsel (b.v kraanwater, zeewater, melk of jus d’orange ) bestaat uit 2 of meer verschillende soorten stoffen en dus ook uit meerdere soorten deeltjes/moleculen
Dat stoffen uit deeltjes bestaan heet: het Deeltjesmodel
watermolecuul
Kenmerken van het deeltjesmodel zijn:
Alle stoffen bestaan uit kleine deeltjes,
Elke stof heeft zijn eigen soort deeltjes,
Verschillende soorten deeltjes zorgen voor andere stofeigenschappen,
Er zijn miljoenen soorten stoffen, dus ook miljoenen verschillende soorten deeltjes.
Welke deeltjes zijn er?
Suiker bestaat uit suikerdeeltjes of suikermoleculen.
Moleculen zijn opgebouwd uit nog kleinere deeltjes die we atomen noemen.
Atomen zijn de bouwstenen van alle stoffen, daarvan zijn er 118
Er zijn miljoenen stoffen en ze hebben allemaal hun eigen opbouw van atomen.
HUISWERK
Pagina 101 en 103
Vragen 1 t/m 15
Weet je de volgende dingen:
Weet je wat een zuivere stof is?
Kun je het deeltjesmodel?
Weet je het verschil tussen moleculen en atomen?
In deze les
Herhaling: Verschil tussen moleculen en atomen.
De namen en afkortingen van atoomsoorten die je uit je hoofd moet leren
Bespreken hw 2.1 en 2.3 moeilijke opdrachten
Start 2.2: eerst zelfstandig daarna uitleg
Verschil moleculen en atomen
Alcohol bestaat uit alcoholmoleculen, alle alcoholmoleculen hebben allemaal dezelfde stofeigenschappen als de stof alcohol (b.v. een kookpunt van 78oC, en brandbaarheid)
Alcoholmoleculen zijn opgebouwd uit 3 verschillende atoomsoorten : waterstofatomen, zuurstofatomen en koolstofatomen.
De stof zuurstof (O2)heeft een kookpunt van -138oC, de stof waterstof (H2) een kookpunt van -253oC en de stof koolstof (C) heeft een kookpunt van maar liefst 4554oC
Heb je hier nog moeite mee? Bekijk de video via de link rechtsonder nog eens.
Leren namen en afkorting van deze atomen!
Bladzijde 100, bron 4.
Koolstof C (van het Engelse Carbon)
Stikstof N (van het Engelse Nitrogen)
waterstof H (van het Engelse Hydrogen)
zuurstof O (van het Engelse Oxygen)
chloor Cl (van het Engelse Chlorine)
aluminium Al
ijzer Fe (uit het Latijn Ferrum)
natrium Na
koper Cu (uit het Latijn Cuprum)
goud Au (uit het Latijn Aurum)
Van de 118 elementen hoef je alleen deze te leren.
Hoofdstuk 2.2
mengsels
In deze les
Leer je verschillende vormen mengsels en hun eigenschappen.
Mengsels
Alle stoffen bestaan uit kleine deeltjes: Moleculen
Als een stof uit 1 soort molecuul bestaat is het een zuivere stof.
Een mengsel bestaat uit 2 (of meer) verschillende soorten stoffen.
Mengen alle stoffen?
Mengsels van vloeistoffen die goed mengen met andere stoffen zijn altijd helder(=doorzichtig)
Je noemt zo’n helder vloeistofmengsel een oplossing
Een oplossing kan gekleurd zijn (b.v thee, koffie ) of kleurloos (b.v kraanwater)
Een oplossing bestaat altijd uit een vloeistof gemengd met:
- een vaste stof (b.v. suiker of zout),
- een andere vloeistof (b.v. alcohol,)
- of met een gas (b.v. koolzuurgas in frisdrank)
Oplossingen: goed gemengd
Mengen alle stoffen?
Sommige vloeistoffen mengen niet met elkaar, zoals water en olie.
Probeer je ze te mengen dan krijg je belletjes van de ene vloeistof in de andere vloeistof en dan noem je dat een emulsie
Een emulsie is troebel en heeft altijd kleur.
Zolang de 2 vloeistoffen samen er troebel uitzien, noem je het een Emulsie.
Na een tijdje zal de olie echter weer op het water drijven en zijn de stoffen weer gescheiden.
Om een emulsie gemengd te houden kun je een Emulgator toevoegen (zeep in cosmetica of eiwit in voedingsmiddelen)
bekende emulsies: melk, mayonaise, pindakaas maar ook conditioner of handzeep
Emulsie: niet mengbaar tenzij… (demo)
Dus: kenmerken van verschillende vloeistofmengsels
Oefeningen
Vragen 1 t/m 3
Vragen 6 t/m 11
Weet je de volgende dingen?
Leer je verschillende vormen mengsels en hun eigenschappen.
Hw: Goed leren par 2.1, 2.3 en van 2.2 blz 83 t/m 85 (mondeling overhoren)
en (af)maken van 2.2:
Vragen 1 t/m 3
Vragen 6 t/m 11
Vragen 15 en 16
In deze les
Leer je wanneer een oplossing zuur, basisch of neutraal is.
Leer je de pH van oplossingen meten.
Welke mengsels zijn zuur?
Frisdrank wordt zuur door de toevoeging van Koolzuur en andere zure stoffen.
Hoe zuur een stof is noem je de zuurgraad.
Zuurgraad heet ook wel pH waarde.
Welke mengsels zijn zuur?
Zure oplossingen hebben een pH kleiner dan 7 (pH 0= het zuurst)
Basische (= zeepachtige)oplossingen hebben een pH groter dan 7 (pH 14 is het meest basisch).
Neutrale oplossingen hebben een pH 7.
Hoe meet je pH?
Indicator
Een indicator veranderd van kleur als hij in contact komt met een bepaalde stof die je wilt aantonen (= bewijzen).
Er zijn verschillende indicatoren om bijvoorbeeld alcohol, koolzuurgas, drugs, zwangerschapshormoon, suikerziekte enz. aantonen.
Rodekoolsap is blauw-paars van kleur maar wordt roze/rood in contact met een zuur en blauw/groen of geel bij een basische stof.
Rodekoolsap is dus een pH indicator waarmee je kunt zien of een stof zuur of basisch is, maar niet exact hoe zuur of basisch.
Hoe meet je de pH van een oplossing?
pH-papier
Breng een druppel van de oplossing met een roerstaafje aan op het pH-papier
Het pH papier verandert dan van kleur.
Lees met de bijbehorende controlestrook af welke zuurgraad hoort bij deze kleur.
Met pH-papier kan je iets nauwkeuriger zien hoe zuur of basisch een stof is.
Oefeningen
Vragen 17 t/m 22 (22 ook!!)
Weet je de volgende dingen?
Leer je wanneer een oplossing zuur, basisch of neutraal is.
Leer je de pH van oplossingen meten.
HW:
leren par 2.3, afmaken vragen 17 t/m 22 (22 ook!!)
lezen par 2.4 en maken Pagina 112 t/m 115 Vragen 1 t/m 6
Noteer nu alvast in je agenda: toets hst 2 op 2 december
Hoofdstuk 2.2
Practicum
Practicum pH-meten
pH-papier
Pagina 81
BLIJF OVERAL VANAF en luister naar de aanwijzingen!
Stoffen niet mengen!
Pas goed op dat er niets in je ogen komt!
pH-papier kan afgeven, dat kan gewoon schoongemaakt worden.
Als er iets mis gaat: blijf er vanaf en de docent ruimt het op.
Hoofdstuk 2
Rekenen met verhoudingen
Verhoudingstabel
Op een pak cakemix staat geschreven:
380g cakemix,
4 eieren
140g boter
50mL melk
Hoeveel boter heb ik nodig als ik maar 3 eieren heb?
Verhoudingstabel
vijf stappen:
Wat is gegeven?
Wat wordt gevraagd?
Verhoudingstabel
Berekening
Antwoord
Verhoudingstabel
Op een pak cakemix staat geschreven:
380g cakemix,
4 eieren
140g boter
50ml melk
Hoeveel ingrediënten heb ik nodig als ik 6 eieren heb?
Wat is gegeven?
Wat wordt gevraagd?
Verhoudingstabel
Berekening
Antwoord
Oefeningen
Pagina 123
Vraag 2
Deze kijken we samen even na.
Pagina’s 124 en 125
Vragen 4 t/m 7
Bij 4a: 0,5cL moet zijn 50cL!
Huiswerk!
Hoofdstuk 2.4
Afval
Bron: https://media.tenor.com/
In deze les
Leer je hoe je afval scheidt.
Leer je hoe je de hoeveelheid afval kunt verminderen.
Leer je hoe je van afvalwater weer schoon water maakt.
Wat gebeurt er met ons afval
Gemiddeld produceert een Nederlander 480 kg afval, per jaar.
Veel afval wordt gescheiden ingezameld, wat er daarna mee gebeurd is afhankelijk van het soort afval.
Wat gebeurt er met ons afval
Plastic, metalen en drinkpakken (pmd) wordt samen ingezameld, maar daarna weer gescheiden zodat
Glas en papier wordt apart ingezameld.
Al deze materialen worden gebruikt als grondstof voor nieuwe producten.
Dat heet recycling.
Het doel is om zoveel mogelijk te recyclen. Zo hoeven er geen nieuwe grondstoffen uit de natuur onttrokken te worden.
Wat gebeurt er met ons afval
Groente-, fruit- en tuinafval (GFT) wordt op een andere manier hergebruikt.
Dit afval is biologisch afbreekbaar en wordt verwerkt tot compost.
Hierbij kan ook biogas gewonnen worden.
Wat gebeurt er met ons afval
Kleding, meubels en apparaten zijn vaak niet defect of stuk en kunnen heel goed nog een keer gebruikt worden.
Soms kunnen ze pas gebruikt worden na een reparatie.
Dit heet hergebruik.
Glazen flesjes worden ook hergebruikt.
Zo worden glazen bierflesjes tot wel 20 keer hergebruikt worden.
Wat gebeurt er met ons afval
Klein chemisch afval (KCA) is huishoudelijk afval dat stoffen bevat die giftig en/of slecht voor het milieu zijn
Hiervan wordt een deel gerecycled maar ook een deel verbrand.
Wat gebeurt er met ons afval
Wat er nog overblijft heet restafval.
Nadat metalen hier uit zijn gehaald met een grote magneet wordt dit verbrand in een verbrandingsoven.
Het ijzer wordt bijvoorbeeld gerecycled en gebruikt als nieuw grondstof.
Rook uit de oven wordt gefilterd van giftige stoffen, roet en stof.
Uit de warmte kan elektriciteit worden gewonnen.
Het as wat overblijft wordt gebruikt bij het aanleggen van nieuwe wegen.
Wat gebeurt er met ons afval
Hoe verklein je de afvalberg
Door het scheiden van afval, hergebruik en recycling ontstaat er minder restafval.
Hierdoor bespaar je grondstoffen die nodig zijn voor het produceren van nieuwe producten.
Ook bespaar je hiermee energie: Om nieuw aluminium te produceren is twintig keer meer energie nodig als voor het omsmelten van oud aluminium.
Zijn er nog andere soorten afval?
Wat door het toilet of gootsteen wordt gespoelt komt via het riool terecht bij een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI).
Micro Organismen verteren het rioolwater breken het af.
Uiteindelijk blijven onverteerbare, niet-afbreekbare stoffen over. Deze zinken uiteindelijk naar de bodem.
Het water wat overblijft is schoon en kan geloosd worden bij het oppervlaktewater.
Alle stoffen die overblijven worden gestort of verbrand
Zijn er nog andere soorten afval?
Huiswerk!
Pagina 112 t/m 115
Vragen 1 t/m 14
Voor vraag 11: 1% is 3.6 graden op je geodriehoek
Fase van stoffen
GAS
VLOEIBAAR
VAST
Stollen
Condenseren
Sublimeren
Rijpen
Smelten
Verdampen
Fase van water.
Gas -> Waterdamp
Vloeibaar -> Water
Vast -> ijs