5.4

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

5.4 Modern Imperialisme

Vorige week

• Hoe zat het met het Liberalisme

• En het socialisme?

• Karl Marx?

• Verschil communisten en sociaaldemocraten?

Lesdoelen

• Je kunt uitleggen welke motieven een rol speelden bij het modern imperialisme.

• Je kunt beschrijven hoe de Nederlandse invloed in Nederlands-Indië steeds groter werd.

Nederlands machtsvertoon

Het cultuurstelsel

• Na de Java-oorlog voerde Nederland het cultuurstelsel in op Java.

• Javaanse boeren moesten 1/5 van hun grond gebruiken voor producten zoals koffie en suiker.

• De winst van deze producten kwam volledig in de Nederlandse schatkist terecht.

• Wegen en bruggen werden aangelegd voor transport van goederen.

• Inheemse leiders hielpen bij het afdwingen van het stelsel in ruil voor een deel van de opbrengst.

Economische veranderingen

• Inheemse leiders misbruikten boeren voor Nederlandse producten.

• Javaanse boeren leden honger door slecht grondgebruik.

• Boek 'Max Havelaar' door Multatuli bracht misstanden aan het licht.

• Agrarische wet van 1870 opende handel en bedrijven voor iedereen.

• Ondernemers ontdekten plantages en grondstoffen in Nederlands-Indië.

Ethische Politiek

• Na 1870 breidde Nederland zijn gezag uit naar meer eilanden.

• Het KNIL gebruikte soms geweld om tegenstand te breken.

• Inheemse arbeiders kregen een laag salaris op plantages.

• De Ethische Politiek (1901) wilde inheemse voordelen bieden.

• Geestelijken hielpen bij onderwijs en gezondheidszorg.

Steeds grotere goederenstromen

• Europese landen veroverden koloniën in Afrika en Azië.

• Grondstoffen uit koloniën werden naar Europa vervoerd.

• Vervoer verbeterde door spoorlijnen en stoomschepen.

• Koloniën waren ook afzetmarkten voor Europese producten.

• Na 1850 ontstond modern imperialisme met gebiedsbestuur.

Verschuivende machtsverhoudingen

• Vanaf 1870 koloniseerde Frankrijk delen van Azië en Afrika.

• Frankrijk veroverde Vietnam, Cambodja, Laos en woestijngebieden in Afrika.

• Het doel was politieke macht en cultureel aanzien.

• Nationalisme in Europa stimuleerde deze koloniale expansie.

• Frankrijk zocht eerherstel na verlies aan Duitsland in 1870.

Lesdoelen beantwoorden

• Je kunt uitleggen welke motieven een rol speelden bij het modern imperialisme.

• Je kunt beschrijven hoe de Nederlandse invloed in Nederlands-Indië steeds groter werd.

Voor nu

• Aan de slag met opdrachten 5.4

• Klaar? Verder maken begrippen, personen en gebeurtenissen lijst.