etsen

• New lesson editor
• Kunst
• MBO

Etsen 

Kunstdag

MELKPAKDRUK

 

Melkpakdruk is een diepdruk techniek

Niveau: Gevorderd 

Duur: 45 minuten

Doelgroep: Voortgezet Onderwijs - Leerjaar 5 & 6

WAT GAAN WE DOEN?

• Inleiding

• Schetsen

• Krassen

• Inmasseren

• Afdrukken

• Afsluiting

In de les melkpakdruk gaan de leerlingen een diepdruk maken met behulp van een melkpak. In het karton van het melkpak krassen de leerlingen een afbeelding die ze later afdrukken. Deze druktechniek wordt ook wel diepdruk genoemd omdat het dieper gelegen deel wordt afgedrukt. De leerlingen maken deze les kennis met de druktechniek diepdruk, leren wat verschillende arceringen zijn en hoe ze deze in kunnen zetten in een kunstwerk.

DRUKTECHNIEKEN

Diepdruk: Het dieper gelegen deel druk je af

Leg uit wat een diepdruk is. Het dieper gelegen deel druk je af. In het geval van een ets maak je als het ware kleine geultjes, waar je verf in stopt. Deze druk je dan vervolgens af. Hiervoor is meer kracht nodig tijdens het afdrukken dan bijvoorbeeld voor een hoogdruk (stempel of linosnede). 

Vraag aan de leerlingen of ze de man op rechts herkennen. 

Rembrandt van Rijn maakte veel gebruik van de diepdruk techniek etsen. 

Rembrandt van Rijn, Zelfportret met Saskia, 1636

Techniek waarbij de voorstelling wordt opgebouwd door het zetten van korte streepjes.

Hiermee kun je diepte, effecten en
uitdrukkingen creëren. 

ARCERINGEN

Leg uit wat een arcering is. 

Laat verschillende soorten arceringen zien en leg uit hoe de leerlingen deze kunnen maken. Eventueel zou je de leerlingen hier even mee kunnen laten oefenen door bijvoorbeeld met potlood 5 verschillende arceringen op papier te tekenen. 

Vertel dat Rembrandt gebruik maakt van verschillende arceringen om diepte en beweging in zijn werk te creëren. Op deze afbeelding zie je dat goed terug in de lucht en bij de bomen en het gras. 

Rembrandt van Rijn, De drie bomen, 1643

1. Maak een schets

2. Kras je tekening in je melkpak

3. Masseer de verf in

4. Druk je melkpak af

AAN DE SLAG

Leg de opdracht uit aan de hand van de verschillende stappen.

Je kunt voor je schets denken aan verschillende thema's:

Bijvoorbeeld: Bloemen, dieren, een landschap, kunst, portrait, natuur

Wat ook mag is iets wat te maken heeft met:

liefde, sterkte, beterschap, zomaar, succes, geluk, enz enz enz

Schets

Leg de opdracht uit aan de hand van de verschillende stappen.

Let op !!!

De afdruk is in het spiegelbeeld !

Schets

Leg de opdracht uit aan de hand van de verschillende stappen.

Een voorbeeld ter inspiratie.

1. Maak een schets

Maak een schets van dat wat je wil maken. Zorg ervoor dat je in je schets al gebruik maakt van verschillende arceringen. Maak je schets iets kleiner dan het  formaat van het papier.

AAN DE SLAG

Laat de leerlingen een schets maken die ze willen afdrukken. Je kan de leerlingen qua onderwerpkeuze volledig vrij laten, hier een thema aan hangen (bijvoorbeeld: natuur, cultuur of beweging) of een gerichte opdracht geven als: Ontwerp een landschap uit de 19e, 21e of 23e eeuw. Laat de leerlingen bij het maken van de schets al nadenken over welke arceringen ze willen gebruiken in hun werkstuk. Waar mogelijk is het fijn als de leerlingen al op ware grote schetsen. Gebruiken ze dus een 1 liter pak, dan wordt hun schets ongeveer van A5 formaat. 

2. Ontvet je melkpak

Pak een stukje van een melkpak en knip dit op maat (zorg dat het goed schoon is) Maak de binnenkant goed schoon door deze te ontvetten met azijn. 

Doe een beetje azijn op een doek of tissue en wrijf hiermee het zilveren gedeelte van het pak vetvrij. 

Droog je melkpak hierna goed af. 

AAN DE SLAG

Laat de leerlingen hun opengeknipte melkpak eerst grondig schoonmaken met afwasmiddel en daarna ontvetten met azijn. Het makkelijkst is om het azijn op een doek of tissue te doen en daarmee de zilveren kant / binnenkant van het melkpak grondig af te nemen. De buitenkant hoeft niet zo grondig schoongemaakt te worden. Maak het melkpak goed droog voordat je verder gaat.  

3. Kras je tekening in je melkpak

Kras je tekening met een ets pen in je melkpak. Zet gerust een beetje kracht, hoe dieper je krassen hoe scherper je afdruk. Maak gebruik van verschillende arceringen om zo diepte, beweging en contrasten te creëren in je werkstuk. 

AAN DE SLAG

Laat de leerlingen hun ontwerp met de spijker in het melkpak krassen. Hiervoor mogen ze de scherpe kant van de spijker gebruiken en best wel wat kracht zetten. Hoe dieper de geul voor de inkt/verf, hoe scherper de afdruk wordt. Stimuleer de leerlingen om gebruik te maken van verschillende arceringen om diepte, beweging en contrasten te creëren in hun werkstuk. 

4. Masseer de verf in

Laat een druppel inkt/verf op je melkpak vallen en masseer deze met een prop (kranten) papier goed in. Zorg dat er in elke kras wat verf zit. Maak vervolgens je pak weer zo schoon mogelijk. Zorg ervoor dat er geen inkt/verf meer zit op de gedeeltes die je niet af wil drukken. Alles waar niet ingekrast is moet dus weer zilverkleurig worden. 

AAN DE SLAG

Laat de leerlingen voordat ze verder gaan eventueel een schort aantrekken en de tafel afdekken met kranten. Als de leerlingen hun hele ontwerp in het melkpak hebben gekrast is het tijd om het ontwerp af te drukken. Laat de leerlingen eerst een krant tot kleine stukken scheuren van maximaal A4 formaat. Vervolgens mogen ze wat verf/inkt op hun ingekraste melkpak doen. Qua hoeveelheid kun je een druppel ter grootte van een euromunt als richtlijn aanhouden. Vervolgens mogen ze deze verf inmasseren in hun werkstuk met het krantenpapier. Het makkelijkst is om een prop te maken van het krantenpapier en deze net zo lang over het werkstuk te wrijven totdat er in alle krassen verf zit. Hoe langer de leerling masseert, hoe warmer de verf wordt en hoe makkelijker deze in de krassen vloeit. Vervolgens mogen de leerlingen hun werkstuk zo schoon mogelijk maken met krantenpapier. Zorg ervoor dat er geen inkt/verf meer zit op de gedeeltes die je niet af wil drukken. Alles waar niet in gekrast is moet dus weer zilverkleurig worden. 

5. Druk je melkpak af

Maak een papier een beetje nat. Leg vervolgens je ingeinkte melkpak met ingekraste kant naar onderen op het papier. Haal je werkstuk zo door een etspers heen. Hierbij mag je flink wat kracht zetten. Haal daarna je melkpak van het papier af. 

AAN DE SLAG

5

minute

00

second

+30 s

Laat de leerlingen het papier waarop ze mogen afdrukken licht vochtig maken. Door de vochtigheid stroomt de verf makkelijker van het ingekraste melkpak naar het papier. Dit kunnen de leerlingen doen door het papier even onder de kraan te houden of even in een bak met water te leggen. Let erop dat het papier niet kletsnat is. Vervolgens mag het melkpak ondersteboven, dus met de ingeinkte kant richting het papier, op het papier gelegd worden. Mocht er een etspers aanwezig zijn dan mag dit geheel door de etspers heen gehaald worden. Is er geen etspers aanwezig dan mogen de leerlingen met een handwrijver of de bolle kant van een lepel stevig over het melkpak heen wrijven of met een deegroller een aantal keer eroverheen rollen. Zorg ervoor dat de leerlingen hierbij flink kracht zetten. 

AFSLUITING

Bekijk het gemaakte werk

Welke arceringen zijn er gebruikt?
Hoe ging het afdrukken? 

Bespreek het gemaakte werk door met de leerlingen in te gaan op wat er allemaal te zien is. Welke arceringen zijn er gebruikt? Welk effect geeft dat in het beeld? Wat was er pittig bij het maken van de afdrukken? Zijn de leerlingen tevreden of wat zouden ze een andere keer anders doen?