Periode Geologie van de aarde klas 8.

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• mavo, havo
• Leerjaar 2

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

01

Aan de slag! 

• Je gaat de inleiding schrijven. In de inleiding komt te staan: 

1. Wat weet jij al over de geschiedenis van de aarde / natuurrampen etc. Schrijf in 100 tot 150 woorden op wat jij daarvan al weet. 

2. Vorm jouw eigen leerdoel voor deze periode. Waar wil je aan werken in je schrift. 
   

3. Maken introductie opdracht puzzel.                                                                     Plak de puzzel bij jouw inleiding.                                                                           Je mag internet gebruiken. 

• Tijd: 30 min 

  H1 Inleiding op de aarde. 

• Dwarsdoorsnede van de aarde: 

1. Binnenkern. Vast gesteente. 

2. Buitenkern. Vloeibaar gesteente.                                                                                  De kern is circa 5000 tot 6000 graden. 

3. Mantel. Onderste deel is de astenosfeer. 

4. Aardkorst. Ook wel lithosfeer genoemd. Lithosfeer                                                   is aardkorst + bovenste deel mantel. 

• Convectiestromen. Stromen van magma in de                                             Astenosfeer (mantel) Deze stromingen zorgen                                                             voor de plaatbewegingen op de aardkorst. 

• Teken de convectiestromen in een afbeelding 

Animatie
https://sketchfab.com/3d-models/earth-core-44c547c28fbf46f4ab430bf1398f5fdb

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

02

H1 inleiding op de aarde. 

• Aarde 540 miljoen jaar geleden

Ligging continenten 540 miljoen jaar geleden 

Website

https://dinosaurpictures.org/ancient-earth#540

H1 inleiding op de aarde. 

• De aardkorst bestaat uit twee soorten                                                                       platen: 

1. Continentale plaat. Lichte plaat, vooral                                                                    graniet. Zit onder de continenten. 

2. Oceanische plaat. Zware plaat. Vooral                                                                     basalt. Zit onder de zeebodem 

Animatie: https://sketchfab.com/3d-models/earth-plates-8f7929d16e7243798af75164ac9564c7 

  H1 Inleiding op de aarde. 

• Pak de atlas: Atlaskaart platentektoniek op aarde. 

• 3 soorten plaatbewegingen op aarde 

1. Transform. Platen bewegen langs elkaar. Bijvoorbeeld bij de San Andreas breuk. 

2. Divergent. Platen bewegen uit elkaar. Bijvoorbeeld Zuid-Amerika en Afrika. Ertussen komt een oceaan. 

3. Convergent: Platen bewegen naar elkaar toe. Bijvoorbeeld India en Azië of Grote oceaan en Zuid-Amerika 

  H1 Inleiding op de aarde. 

• Convergent kan op 2 manieren 

1. Twee continentale platen botsen tegen elkaar. Door gelijk gewicht ontstaat een plooiïngsgebergte zoals de Himalaya 

2. Een oceanische plaat en een                                                                                    continentale plaat botsen. De                                                                                  oceanische plaat schuift onder 

      de continentale plaat. 

• Opdracht: teken de vier plaat-                                                                                     bewegingen in je schrift. 

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

03

  H2 Natuurrampen 

• Natuurramp: een verschijnsel veroorzaakt door de natuur. 

• Verschillende soorten natuurrampen 

1. Aardbevingen 

2. Tsunami's 

3. Orkanen 

4. Vulkanisme 

5. Overstromingen. 

  H2 Natuurrampen 

1. Aardbeving. Een trilling in de aardkorst veroorzaakt door een beweging van twee aardplaten. 

• De zwaarste aardbevingen vinden plaats bij transforme of convergente plaatbewegingen, zoals binnen de ring van vuur. 

• Hypocentrum: plek in de aardkorst waar de aardbeving ontstaat. 

• Epicentrum. Plek in de aardkorst                                                                                waar de beving het hevigst is.  

  H2 Natuurrampen 

Opdracht aardbeving 

Vorm twee of drietallen  

Verwerk de vragen op een                                                                                           creatieve manier  Gebruik als bron                                                                                         de tekst, atlas en de lessonup

1. Beschrijf de locatie waar de aardbeving plaats vond (landen, grote steden etc) 

2. Beschrijf de magnitude van de aardbeving. 

3. Beschrijf de oorzaak van de aardbeving en benoem welke aardplaten erbij betrokken zijn. Beschrijf het type plaatbewegingen zoals je geleerd hebt in H2

4. Beschrijf meer details over de aardbeving zoals aantal slachtoffers, schade, naschokken, ligging epicentrum en hypocentrum. Gebruik ook twee afbeeldingen die informatie toevegen incl. bijschrift.  

Website

https://geobronnen.com/cms/?s=Aardbeving+Turkije

  H2 Natuurrampen 

   2. Tsunami's: enorme vloedgolf die meestal ontstaat door een aardbeving. 

• Bij subductie ontstaan zware aardbevingen in de zee. Een tsunami is het gevolg.  

• Het ontstaan en verloop van een tsunami: 

• Maak een tekening in je schrift met daarin de stappen van een tsunami. 

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

04

Website

https://www.windy.com/?52.279,6.143,5

  H2 Natuurrampen 

   

  H2 Natuurrampen 

 

  H2 Natuurrampen 

   3: Orkanen. 

• Zeer zware tropische storm met windsnelheden vanaf 117km per uur. 

• Worden ook wel hurricane, tyfoon of cycloon genoemd. 

• Vier voorwaarden voor het ontstaan van orkanen. 

1. Het zeewater is tenminste 26 graden celcius 

2. Onstabiele atmosfeer. Een botsing van warme en koude lucht. 

3. Zware wolkformaties met regen en onweer. 

4. Wind moet vanaf verschillende richtingen komen. 

• Wanneer een orkaan op land komt, zwakt deze af door gebrek aan vochtige lucht. 

Map

Hotspot

Hoe ontstaat een hotspot?

magma stijgt op uit de aardmantel (mantelpluim)  

de mantelpluim scheurt de aardkorst open. 

hierboven ontstaat een vulkaan. 

hotspot = top van een mantelpluim 

de plaat beweegt, de hotspot niet 

rij vulkanische eilanden 

alleen boven de mantelpluim: actieve vulkaan

Mantelpluim

  H2 Natuurrampen 

   4: Vulkanisme: verschijnsel waarbij magma uit de aardkorst omhoog komt. 

• Vulkanisme vindt plaats bij convergente en divergente plaatbewegingen. 

• Twee soorten vulkaanuitbarstingen 

1. Effusief: een rustige vulkaanuitbarsting waarbij magma langzaam uit de vulkaan komt. Vooral bij divergente plaatbewegingen. (schildvulkaan) 

2. Explosief: Vulkaanuitbarsting waarbij onder hoge druk magma uit de aarde komt. Vooral bij convergente plaatbewegingen. (stratovulkaan) 

  H2 Natuurrampen 

                  Schildvulkaan                                                  Stratovulkaan 

       Ontstaat bij divergente beweging             Ontstaat bij convergente beweging 

             Flauwe heuveltoppen                                    Steile heuveltoppen 

             Effusieve uitbarsting                                   Explosieve uitbarsting 

        Magma is dun en vloeibaar                           Magma is dik en stroperig. 

      

  H2 Natuurrampen 

Opdracht vulkaan bouwen. 

• In je schrift ga je werken aan een                                                                                   dwarsdoorsnede van een vulkaan.                                                                                  Je volgt de volgende stappen: 

1. Kies voor strato, schild of hotspot. 

2. Laat een dwarsdoorsnede zien met                                                                               de verschillende onderdelen 

3. Toon door welke plaatbeweging de                                                                                vulkaan is ontstaan, denk ook aan H1/2 

4. Gebruik minimaal 2 soorten materialen 

               

      

Animatie vulkaan 

https://sketchfab.com/3d-models/vulkaan-6ba2281d966f41b8a909ba2ec48a0ef8?fbclid=IwAR1jApiUSewLT9R32EsYkOJb9CCmsHZ6lMNTv8ATqSsSMCYHJZiYoWfTNns 

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

06

  H3 Precambrium 

• De geologische tijdschaal: verdeling van de geschiedenis van de aarde in blokken of tijdvakken. 

• 4 belangrijke tijdvakken op aarde 

1. Precambrium (4.6 miljard tot 540 miljoen jaar geleden) 

2. Paleozoicum (540 tot 250 miljoen jaar geleden) 

3. Mesozoïcum (250 tot 65 miljoen jaar geleden) 

4. Kenozoïcum (65 miljoen jaar geleden tot heden) 

H3 Precambrium (4.56 miljard tot 542 miljoen jaar geleden)

• De aarde is 4.56 miljard jaar oud. 

• Aarde is ontstaan uit botsingen van gesteente, stof en hitte die langzaam op elkaar botsten. (Oerknal) 

• Aarde bestaat uit zeeën van lava. 

• Ontstaan van de maan door gesteente                                                en stof in een baan rondom de aarde.  

• Rond 4 miljard jaar geleden. Meteorieten op aarde. Hierdoor koelt aarde af en ontstaat langzaam water op aarde. 

Laten zien van plaatje 1, 2 & 3  uit het boek How life on earth began. 

H3 Precambrium 

• 3.8 miljard tot 3.5 miljard jaar geleden. Zuurstof op aarde dankzij chemische reactie door underwater Chimney's. 

• 3.5 miljard jaar geleden. Ontstaan stromatolieten. 

• Oceanen worden gevuld met zuurstof.       

• 650 miljoen jaar gelden. Snowball Earth. 

• Aarde koelt af dankzij albedo effect. Wit oppervlak weerkaatst zonlicht.

• Na circa 15 miljoen jaar smelt het ijs dankzij vulkanische activiteit en toename CO2 

• Einde precambrium.       

•  Teken op het witte blad een tijdlijn van het precambirum. Gebruik minimaal 6 stappen in de tijdlijn gedurende de periode

Eindopdracht 

• Wie: Werken in groepjes van 3 leerlingen.  

• Wat: Keuze opdracht Tijdlijn of Spel. 

• Waar: Tijdens de periode lessen  gedurende deze komende 2 weken. Er is tijdens de lessen steeds wat ruimte. 

• Hoe: In 3D, in kleur, met interactieve elementen erin. 

• Beoordeling: Groepsopdracht. Beoordeling product en proces. 

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

07

H4 Paleozoïcum 

Trilobiet

Opdracht. Verwerk de aantekening over dit tijdvak in een miniposter op 1A4 in je schrift. Gebruik een interactief onderdeel op je blad. 

H4 Paleozoïcum 

Periode van 540 miljoen tot 250 miljoen jaar geleden. 6 tijdvakken:

• Cambrium. 540 miljoen tot 488 miljoen jaar geleden. 

1. 'Explosie' aan levensvormen in de zee. 

2. Veel ongewervelde dieren zoals de trilobiet 

3. Leven op land was nog niet mogelijk. 

4. Continenten lagen op het zuidelijk halfrond. 

• Ordovicium: 488 tot 444 miljoen jaar geleden. 

1. Continenten 'bewegen' richting het noorden (evenaar) 

2. Veel grote zeedieren, krabachtigen en eerste dieren met tandjes. 

3. Aanwezigheid van graptolieten. 

H4 Paleozoïcum

• Siluur: 444 miljoen jaar geleden tot 416 miljoen jaar geleden. 

1. Eerste 'planten' ontstonden, mossen op gesteenten dankzij aangenamer klimaat. 

2. Enorme zeedieren en  meerscellige 'dieren' zoals sponzen

• Devoon: 416 miljoen tot 360 miljoen jaar geleden 

1. Vorming twee supercontinenten Godwana & Laurasia. 

2. Eerste landleven ontstaat zoals de Tiktaalik (soort krokodil) 

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

08

H4 Paleozoïcum

Map

H4 Paleozoïcum

• Carboon (360 miljoen tot 300 miljoen jaar geleden) 

1. Tropische periode op de hele aarde. Geen ijskappen.  Veel plantengroei, varens en veel moerassen. 

2. Aanwezige insecten groeien uit tot enorme wezens. dankzij hoger zuurstof gehalte dan nu. 

3. Eerste dieren leggen eieren op het land. De                                     Hylonomus. Ontstaan van reptielen. 

4. Periode vormt basis voor steenkool en                                                  aardgas. 

Map

H4 Paleozoïcum 

• Perm (300 miljoen jaar tot 250 miljoen jaar geleden) 

1. Periode van grote reptielen, droger klimaat. 

2. Woestijnklimaat door ontstaan oercontinent                                      Pangea. Minder invloed van de zee en wind op                                  het klimaat. Hierdoor droger klimaat. 

3. Enorme zandlagen werden afgezet bovenop de                           lagen uit het Carboon. Dit vormt later het reservoirgesteente voor aardgas, afgesloten door zoutlagen. 

4. Einde Paleozoïcum door vulkanisme en massa                                  extinctie. 

• Werk aan het opdrachtenblad. 

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

09

H5 Mesozoïcum 

H5 Mesozoïcum 

Opdracht: Maak een aantrekkelijke poster in je schrift. met tekst, afbl. en één interactief deel. Laat het volgende terugkomen:  

1. Hoe lang duurde het Mesozoïcum en de drie tijdvakken daarbij. Zet ook per tijdvak de tijden erbij. Laat met behulp van een kaartje zien waar de continenten lagen in het Mesozoïcum. 

2. Beschrijf het klimaat op aarde op dat moment. Warm / koud / hoogte zeespiegel / ijskappen?  

3. Beschrijf hoe aardolie ontstaat ten tijde van het krijt

4. Tijdens het Mesozoïcum ontstonden de Atlantische-                  oceaan. Beschrijf hoe dit kon ontstaan. 

5. Beschrijf het einde van de dino's. Vertel waar de meteoriet insloeg en beschrijf de gevolgen voor leven op aarde daarna 

H5 Mesozoïcum 

Fossiele brandstoffen: aardolie 

De aarde als schatkist. 

           

Periode: De geologie van de aarde 

10

H6 Kenozoïcum 

H6 Kenozoïcum 

• Tertiair: 65 miljoen jaar tot 2.5 miljoen jaar geleden. 

• 5tal tijdvakken binnen het Tertiair. Wat is belangrijk hierin: 

1. Continenten schuiven telkens verder naar hun huidige posities. 

2. India en Azië botsen tegen elkaar. Ontstaan Himalaya gebergte

3. Klimaat eerst erg tropisch, later afkoelend en ijskappen op de polen. 

4. Steeds meer zoogdieren op het land en zee. 

5. Eerste mensachtigen  4 miljoen jaar geleden in Afrika 

H6 Kenozoïcum 

• Kwartair. 2.5 miljoen jaar geleden tot het heden. 

1. Pleistoceen 2.5 miljoen tot 11.700 jaar geleden. 

2. Holoceen 11.700 jaar geleden tot heden. 

• Tijdperk van ijstijden (glaciaal) en warme tijden (interglaciaal) 

• Verspreiding van de eerste mens vanuit Afrika: Homo Erectus

• Verspreiding van zoogdieren over de wereld. 

• Neem de tabel over! 

Megalodon, de grootste haai ooit. Hij kon 18 meter worden en zijn bek 2 meter wijd open doen

Het meisje van Yde 

• Veenlijk gevonden in Drenthe in 1897. 

• Waarschijnlijk heeft ze geleefd rond het begin van de eeuwtelling (jaar 0) 

• Tweeduizend jaar in het veen gelegen!

• 16 jaar en 1.40m hoog. 

• Gewurgd met een wollen sjaal.

• Opdracht: teken naast je aantekeningen                                               een tekening van hoe het lijkje eruit ziet

Eindopdracht 

• Wie: Werken in groepjes van 3 leerlingen.  

• Wat: Keuze opdracht Tijdlijn of Spel. 

• Waar: Tijdens de lessen M&M gedurende deze komende weken. Telkens krijg je een halve les er tijd voor. 

• Hoe: In 3D, in kleur, met interactieve elementen erin. 

• Beoordeling: Groepsopdracht. Aparte beoordeling.