Verlichte Denkers

De Verlichting

1 / 21
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 6

This lesson contains 21 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

De Verlichting

This item has no instructions

Verlichting


'Periode (18e eeuw) waarin een kritische houding ontstond tegenover geloof en traditie en een groot vertrouwen in de mogelijkheid de wereld rationeel te doorgronden.'

This item has no instructions

Europa 18e eeuw

verschillende bestuursvormen:

- absoluut vorst(Frankrijk)

- regenten en stadhouder (Republiek)

- koning en parlement (Engeland)


traditie en geloof (nog) erg belangrijk (dogmatisch).

This item has no instructions

Wetenschappelijke Revolutie

systematisch kennis verwerven:

- rationalisme (verstand)

- empirisme (waarneming)


gevolgen:

- ontdekking van natuurwetten

- vooruitgangsgedachte

This item has no instructions

Verlichting

Rationalisme leidt tot een ideale samenleving:

- sociale verhoudingen

- rechtspraak

- politiek

- godsdienst

- economie


This item has no instructions

Sociale verhoudingen

Uitgangssituatie:
- veel ongelijkheid

- standensamenleving


Verlichte denkers:

- alle mensen hebben natuurrechten

- gelijkheid voor alle achtergestelde groepen

- vrijheid voor individuele burger

This item has no instructions

Rechtspraak

Uitgangssituatie:
- lijfstraffen

- bewijzen in rechtspraak vaak onbetrouwbaar


Verlichte denkers:

- straffen moeten doel dienen

- mensen moeten hun leven kunnen verbeteren

- geen lijfstraffen/doodstraf

This item has no instructions

Politiek

Uitgangssituatie:
- absolutisme

- koning en parlement

- regenten


Verlichte denkers:

- sociaal contract (John Locke) 

- volkssoevereiniteit (Jean-Jacques Rousseau)

- Trias Politica (Charles Montesquieu)

This item has no instructions

Sociaal contract

Uitgangssituatie:

vorst heeft absolute macht door droit divin


Locke

contract tussen burgers en vorst:

* burgers dragen taken over aan vorst

* vorst beschermt burgers door wetgeving

* als een vorst dit niet goed doet, mag hij afgezet worden

John Locke (1632-1704)

This item has no instructions

Volkssoevereiniteit

Uitgangssituatie:

vorst heeft absolute macht door droit divin


Rousseau

* alle mensen zijn gelijk

* soevereiniteit ligt bij het volk

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)

This item has no instructions

Locke en Rousseau

Locke

volk = adel + rijke burgers

(Engeland)


Rousseau
volk = alle burgers

(Frankrijk)

uitgangspunt:

alle mensen zijn gelijk

dus: volkssoevereiniteit

uitgangspunt:

beperkte groep burgers vormen het volk


This item has no instructions

Trias Politica (Montesquieu)

Kenmerken:
- uitvoerende macht (regering)

- wetgevende macht (parlement)

- rechterlijke macht (rechtspraak)


DEMOCRATIE

This item has no instructions

Godsdienst

Uitgangssituatie:
- (natuur)rampen zijn een straf van God

- De Bijbel is de waarheid/leidend 

- bijgeloof



This item has no instructions

Godsdienst

Verlichte denkers:

- mechanistisch wereldbeeld/deïsme

- religieuze tolerantie (Voltaire) 

- scheiding kerk en staat

- God is de schepping (Spinoza) 


Francois-Marie Arouet (Voltaire) (1694-1778)

Baruch Spinoza (1632-1677)

This item has no instructions

Economie

Uitgangssituatie:

mercantilisme

Verlichte denkers:

economisch liberalisme

  • vrije markteconomie; prijzen, producten en distributie bepaald door vraag en aanbod

  • laisser faire politiek; minimale bemoeienis overheid

> burgers moeten op verstandige wijze eigen belang nastreven

Adam Smith (1723-1790)

In 1759 verscheen zijn The Theory of Moral Sentiments, waarin hij zijn ethiek uiteenzet. Het werk kan gezien worden als de voorbereiding op de The Wealth of Nations. Waar in The Wealth of Nations de meest rechtvaardige samenleving het resultaat is van burgers die op verstandige wijze hun eigen belang nastreven, blijkt uit Theory of Moral Sentiments dat dat eigen belang wel gezien moet worden in het kader van de verantwoordelijkheden van die burger. Met andere woorden, het eigenbelang van de kapitalistische samenleving is volgens Smith niet gebaseerd op egoïsme, maar op zorg voor anderen, vanuit een goed begrip van de eigen positie.

Radicale en gematigde Verlichting

Gematigde Verlichting: kleine veranderingen nastreven

- balans zoeken tussen oude en nieuwe ideeën


Radicale Verlichting: grote veranderingen nastreven

- democratie, vrijheid en gelijkheid vormen de basis van de samenleving

This item has no instructions

Sapere aude! Durf te denken!

Immanuel Kant (1724-1804)

- waarschuwde voor radicalisme:

* kan leiden tot intolerantie

- waarschuwde voor ongeduld:

* Verlichting is traag proces

- waarschuwde voor teveel optimisme:

* beperkingen aan vrijheid van het individu

* we kunnen niet alles weten


This item has no instructions

Verspreiding van de ideeën

- brieven

- publicaties (tijdschriften, boeken)

- discussies in koffiehuizen en salons

This item has no instructions

Welke ideeën ontstonden tijdens de Verlichting over de ideale samenleving?

De ideale samenleving is gebaseerd op:

- vrijheid

- gelijkheid


  • sociale verhoudingen: geen standensamenleving / abolitionisme / afschaffing privileges

  • rechtspraak: humanisering (geen lijfstraffen/doodstraf), wetmatigheid (eerlijk bewijs), rechtsgelijkheid, onafhankelijkheid rechtspraak

  • politiek: sociaal contract / volkssoevereiniteit / Trias Politica

  • godsdienst: religieuze tolerantie

  • economie: liberalisme / vrijemarkteconomie / mercantilisme


This item has no instructions

Ancien Régime


  1. 1e stand geestelijken: priester, bisschop, paus.

  2. 2e stand adel: graven, hertog, markies.

  3. 3e stand burgers/boeren: rijke burgerij=> advocaten, dokters, kooplieden.       Gewone burgerij=> ambachtslieden, werklieden.                                            Boeren.

  • Ancien Régime= periode voor de Franse revolutie met het absolutisme en een standensamenleving.


This item has no instructions

verlicht absolutisme

'eerste dienaar van de 

staat'

'niet regeren door het volk

maar voor het volk'

This item has no instructions