1.1 Bergen groeien, bergen verdwijnen H/V

• New lesson editor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

1.1 Bergen groeien, bergen verdwijnen

Planning

Leerdoelen

* Doornemen lesstof

* Maken opdrachten

* Afsluiten les

* Je kunt uitleggen op welke manier bergen ontstaan.

* Je weet welke kenmerken landschappen per hoogtezone hebben.

* Je begrijpt dat sediment- en stollingsgesteenten op een verschillende manier ontstaan

Opfrisser: Platentektoniek 

Platentektoniek =

het bewegen van aardkorstplaten door de convectiestromen in de aardmantel. 

hete gesteenten diep in de mantel opwarmen, lichter worden en langzaam omhoog bewegen. Wanneer ze dichter bij het aardoppervlak komen, koelen ze af, worden zwaarder en zakken weer naar beneden.

Plaatbeweging

Welke kant kunnen platen op bewegen? Hoe heet dat?

1. Convergent 

2. Divergent

3. Transform
   

Bij welke variant ontstaan er bergen?

Bergen ontstaan

Doordat twee continentale platen tegen elkaar botsen

Voorbeeld: Himalaya

Vraag over oceanische platen

Het ontstaan van de Himalaya

Pangea viel uit elkaar --> de Indische plaat dreef naar het noorden --> De oceaan tussen India en de rest van Azië werd steeds kleiner

Het ontstaan van de Himalaya

Eerst botste er een stuk oceaanbodem van de Indische plaat --> die schoof onder de Euraziatische plaat

Daarna botsten twee continentale stukken: bergen!

Oceaanbodem of berg?

• In de Himalaya heb je verschillende gesteenten: bijvoorbeeld fossielen.

Hoe komen fossielen hoog in het gebergten terecht?

Fossiel

= versteende resten van dieren of planten

Oceaanbodem of berg?

De oceaanbodem die tussen de platen lag kwam in de verdrukking en werd samengeperst tot gesteente. 

Het gesteente werd door enorme druk geplooid en tot ver boven zeeniveau omhoog geduwd. De oceaanbodem is een onderdeel geworden van de Himalaya.

voorbeeld plooing oceaanbodem

Deze gesteenten noem je sedimentgesteente

Sediment               Sedimentgesteente 

Zand

Zandsteen

Gelaagd

Vaak met fossielen

De oorspronkelijke sedimentdeeltjes kunnen zichtbaar zijn

Sediment: materiaal dat ergens neerdwarrelt en zich ophoopt.

Sedimentgesteente    Metamorf gesteente    Stollingsgesteente

               

                         

Steen uit vulkanen

Naast fossielen en zandsteen kun je ook graniet vinden in bergen.

 Graniet is een stollingsgesteente

Graniet

Graniet is een soort stollingsgesteente dat ontstaat wanneer magma ondergronds stolt.

Hierdoor ontstaan stevige compacte kristallen. En wordt het een harde steensoort.

Granietvorming

= Dit is een steensoort die ontstaat wanneer magma ondergronds stolt.

Reliëf

Relief betekent hoogteverschil. waar veel waar weinig? 

Bergen verdwijnen

Gebergten worden langzaam afgebroken

Jong gebergte

Oud gebergte

Dus : Gesteente blijft op dezelfde plek, maar valt uit elkaar of lost op.

Erosie: Gesteente wordt afgesleten én weggevoerd door water, wind of ijs.

Hooggebergte

Een berg hoger dan 1500 meter

De meeste bergen in de Alpen zijn hooggebergte

Hoge scherpe toppen en diepe dalen

Middelgebergte

Een middelgebergte is een gebied  met bergen tussen 500 en 1.500 meter hoog. 

Afgesleten en ronde toppen

Heuvelland

Een heuvelland heeft hoogtes tussen de 200 tot 500 meter hoog. 

Komt vooral voor in Zuid- Limburg.

Laagland 

Een gebied lager dan 200 meter hoog.

Grote delen van Nederland en Noord-Duitsland zijn laagland.

 middelgebergte

 laagland/laagvlakte

Laagland

Heuvelland

Middelgebergte

Hooggebergte

Jong vs oud gebergte

Afsluiting

1. Je weet de verschillen tussen een jong en een oud gebergte

2. Je begrijpt hoe uit oceaanbodem en vulkanisme bergen kunnen ontstaan

3. Je kunt op een foto fossielen en het stollingsgesteente graniet herkennen