Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je mobiel bij binnenkomst in in de rode bak.
Goedemorgen!
Fijn dat je er bent.
- Lever je mobiel bij binnenkomst in in de rode bak.
This item has no instructions
This item has no instructions
This item has no instructions
1e lesuur: Nederlands
This item has no instructions
Een nieuwsbericht herkennen
Open vanuit iets bekends: leerlingen zien vaak nieuws op sites, in apps of in de krant, maar letten niet altijd op de vaste opbouw.
Leerdoel
Ik kan een nieuwsbericht herkennen en de belangrijkste opbouw ervan benoemen.
This item has no instructions
Wat is het doel van nieuws?
Nieuws geeft informatie over echte gebeurtenissen
Het vertelt wat er is gebeurd
Het helpt lezers snel de belangrijkste feiten te begrijpen
Nieuws wil vooral informeren
Benadruk dat een nieuwsbericht gaat over feiten en actualiteit. Houd het eenvoudig: leerlingen hoeven nog geen diep journalistiek onderscheid te maken.
Nieuws gaat over feiten
Een nieuwsbericht beschrijft een gebeurtenis
De schrijver gebruikt feitelijke informatie
De lezer krijgt antwoord op belangrijke vragen
Noem dat feiten controleerbaar zijn. Bijvoorbeeld: plaats, tijd en betrokken personen.
Hoe herken je een nieuwsbericht?
Je herkent een nieuwsbericht aan het doel en aan de vorm. Het wil informeren, gebruikt feiten en heeft vaak een vaste opbouw met titel, inleiding, kern en slot.
Dit is de brug naar de rest van de les: niet alleen inhoud, maar ook opbouw en lay-out helpen bij het herkennen.
Wat is het doel van een nieuwsbericht?
informeren
verkopen
overtuigen
grappig zijn
Sluit aan op slides 2-5: nieuws wil vooral informeren. 'Verkopen' hoort bij reclame; 'overtuigen' past eerder bij een meningstekst.
De kop
De kop is de titel van het nieuwsbericht
De kop vertelt kort waar het bericht over gaat
De kop moet duidelijk en opvallend zijn
Vaak lees je de kop als eerste
Leg uit dat 'kop' in de krantentaal hetzelfde is als de titel.
De inleiding
De inleiding staat aan het begin
Hier staan de belangrijkste feiten kort bij elkaar
De lezer weet meteen waar het nieuws over gaat
Vaak is dit een korte eerste alinea
Noem eventueel dat de inleiding soms ook de 'lead' heet, maar gebruik vooral het woord 'inleiding' voor deze doelgroep.
De kern
In de kern lees je meer uitleg en details
Hier staan belangrijke feiten verder uitgewerkt
De lezer krijgt extra informatie over de gebeurtenis
Vaak bestaat de kern uit meerdere korte alinea’s
This item has no instructions
Het slot en tussenkopjes
Het slot rondt het bericht af
Soms staat er nog een laatste feit of gevolg
Tussenkopjes verdelen de tekst in stukken
Tussenkopjes maken een nieuwsbericht overzichtelijk
Maak onderscheid tussen inhoudelijke delen (inleiding, kern, slot) en hulpmiddelen in de opmaak (tussenkopjes).
De lay-out helpt de lezer
Duidelijke titel
Korte alinea’s
Rustige en overzichtelijke indeling
Leg uit dat lay-out niet alleen mooi is, maar vooral helpt om snel informatie te vinden.
Korte alinea’s en duidelijke opbouw
Een nieuwsbericht is vaak makkelijk scanbaar
Korte alinea’s maken lezen sneller
Belangrijke informatie staat vaak vooraan
De tekst is meestal duidelijk en overzichtelijk
Gebruik het woord 'scanbaar' kort uitgelegd: je kunt snel zien waar de tekst over gaat.
Welk deel lees je vaak als eerste?
slot
kern
kop
tussenkop
De kop is de titel en valt als eerste op. Tussenkopjes helpen later in de tekst.
Foto’s bij een nieuwsbericht
Een foto laat het onderwerp zien
De foto trekt aandacht
De foto kan extra informatie geven
Benadruk dat een foto het bericht ondersteunt, maar dat de tekst de feiten geeft.
Bijschrift en bron
Een bijschrift is een korte tekst bij een foto
Daarin staat wat je op de foto ziet
Bronvermelding laat zien waar informatie of beeld vandaan komt
Dat maakt een bericht duidelijker en betrouwbaarder
Houd 'betrouwbaar' praktisch: je kunt zien waar de informatie vandaan komt.
Alles samen
Een nieuwsbericht herken je aan drie dingen: het doel is informeren, de tekst heeft een vaste opbouw en de lay-out helpt de lezer snel de belangrijkste feiten te vinden.
Laat hier de samenhang nog eens terugkomen: doel, inhoud en vorm horen bij elkaar.
Begrippen
nieuwsbericht - een tekst die informatie geeft over een echte gebeurtenis
kop - de titel van een nieuwsbericht
tussenkop - een klein kopje boven een deel van de tekst
inleiding - het begin met de belangrijkste informatie
kern - het middendeel met meer uitleg en details
slot - het einde van het nieuwsbericht
lay-out - de manier waarop tekst en beeld op de pagina staan
This item has no instructions
Begrippen
mening - wat iemand ergens van vindt
reclame - een boodschap die iets wil verkopen of aanprijzen
alinea - een stukje tekst dat bij elkaar hoort
bijschrift - korte tekst bij een foto
bronvermelding - informatie over waar tekst of beeld vandaan komt
feit - informatie die je kunt controleren
W-vragen - vragen zoals wie, wat, waar, wanneer en waarom
This item has no instructions
Aan de slag!
minute
second
This item has no instructions
2e lesuur: Engels
This item has no instructions
Aan de slag!
minute
second
This item has no instructions
Pauze
minute
second
This item has no instructions
3e lesuur: Wiskunde
This item has no instructions
Rechthoeken, vierkanten en loodrecht
This item has no instructions
Leerdoel
Ik kan de eigenschappen van rechthoeken en vierkanten benoemen en herkennen, en ik kan uitleggen wat loodrecht is en loodrechte lijnen tekenen.
This item has no instructions
Rechthoek en vierkant
Een rechthoek en een vierkant zijn platte figuren.
Ze hebben allebei:
4 zijden
4 hoeken
rechte hoeken
Leg uit dat 'platte figuren' betekent: vormen op een vlak, zoals op papier of op het bord.
Eigenschappen van een rechthoek
Bij een rechthoek:
zijn de 4 hoeken 90 graden
zijn de overstaande zijden even lang
zijn de zijden recht
heeft de figuur 2 lange en 2 korte zijden, of 4 zijden waarbij steeds de overstaande zijden gelijk zijn
Benadruk dat een rechthoek niet altijd 'lang' hoeft te zijn; het gaat om de eigenschappen, niet om hoe hij toevallig getekend is.
Eigenschappen van een vierkant
Bij een vierkant:
zijn de 4 hoeken 90 graden
zijn alle 4 de zijden even lang
zijn de zijden recht
zijn dus ook de overstaande zijden even lang
Wijs erop dat een vierkant extra eigenschappen heeft vergeleken met een gewone rechthoek.
Overeenkomsten en verschillen
4 zijden
4 hoeken
alle hoeken zijn 90 graden
rechte zijden
Rechthoek
overstaande zijden gelijk
Vierkant
4 gelijke zijden
Verschillen
Overeenkomsten
Gebruik hier de precieze woorden 'overstaande zijden' en 'gelijke zijden' steeds opnieuw.
Wat is een verschil tussen een rechthoek en een vierkant?
4 hoeken
rechte zijden
4 gelijke zijden
90 graden
De eerste drie inhoudsslides bouwen het verschil op: beide figuren hebben 4 hoeken, rechte zijden en hoeken van 90 graden. Alleen het vierkant heeft 4 gelijke zijden.
Maak de tekst compleet
Een rechthoek en een vierkant hebben allebei 4 zijden en 4 hoeken. Bij een rechthoek zijn de overstaande zijden even lang. Bij een vierkant zijn alle 4 zijden even lang.
Controleert de kernwoorden uit de eerste subtopic: zijden, overstaande, even lang.
Wat betekent loodrecht?
Twee lijnen zijn loodrecht als ze elkaar snijden en een hoek van 90 graden maken.
Een rechte hoek herken je vaak als een hoek zoals in een hoek van een blad papier.
Verbind loodrecht direct aan de eerder besproken rechte hoek van 90 graden.
Loodrecht in figuren
In veel figuren zie je loodrechte lijnen.
Voorbeelden:
bij een rechthoek staan twee aangrenzende zijden loodrecht op elkaar
bij een vierkant staan ook twee aangrenzende zijden loodrecht op elkaar
in een kruisvorm kunnen lijnen loodrecht staan
Gebruik 'aangrenzende zijden' als taalsteun: zijden die naast elkaar liggen.
Loodrecht om je heen
Je ziet loodrechte lijnen ook in het dagelijks leven:
een muur en de vloer
de rand van een boek
een deur en de vloer
tegels met rechte hoeken
Koppel meetkunde aan de klas: bordrand, tafelblad, schrift.
Loodrecht herkennen
Let op deze punten:
snijden de lijnen elkaar?
maken ze een hoek van 90 graden?
lijkt het op een rechte hoek?
Dan zijn de lijnen loodrecht.
Maak duidelijk dat lijnen die elkaar wel snijden, maar geen hoek van 90 graden maken, niet loodrecht zijn.
Loodrechte lijnen tekenen
Zo teken je loodrechte lijnen:
teken een rechte lijn
kies een punt op die lijn
teken door dat punt een tweede lijn
zorg dat de hoek 90 graden is
Noem dat een geodriehoek of hoekmodel kan helpen om 90 graden precies te tekenen.
Taal bij het tekenen
Handige woorden:
zijde: een lijn van een figuur
hoek: plek waar twee lijnen samenkomen
rechte hoek: een hoek van 90 graden
loodrecht: twee lijnen maken een rechte hoek
Deze slide ondersteunt de basis meetkundige taal uit het leerdoel.
Voorbeeld
Een vierkant tekenen:
teken 1 zijde
teken bij beide uiteinden een loodrechte lijn
maak alle zijden even lang
verbind de punten
Dan krijg je 4 gelijke zijden en 4 hoeken van 90 graden.
Laat zien dat loodrecht tekenen helpt om een vierkant of rechthoek netjes te maken.
Wanneer zijn twee lijnen loodrecht?
Bij 45 graden
Bij 90 graden
Bij gelijke lengte
Bij 4 zijden
Distractors komen uit verwarring met andere eigenschappen uit de les: lengte en aantal zijden horen niet bij loodrecht.
Begrippenlijst
rechthoek - figuur met 4 zijden en 4 hoeken van 90 graden, met gelijke overstaande zijden
vierkant - figuur met 4 gelijke zijden en 4 hoeken van 90 graden
zijde - lijn van een figuur
hoek - plek waar twee lijnen samenkomen
rechte hoek - hoek van 90 graden
loodrecht - twee lijnen die een hoek van 90 graden maken
overstaande zijden - zijden die tegenover elkaar liggen
This item has no instructions
Aan de slag!
minute
second
This item has no instructions
4e lesuur: Lichamelijke opvoeding
This item has no instructions
Aan de slag!
minute
second
This item has no instructions
Pauze
minute
second
This item has no instructions
Lezen
minute
second
This item has no instructions
5e lesuur: Mens & maatschappij
This item has no instructions
De eerste mensen als jager-verzamelaars
Open met het idee dat mensen niet altijd in dorpen en steden woonden. Deze les laat zien hoe de eerste mensen leefden, waarom historici soorten samenlevingen onderscheiden, en welke sporen we gebruiken om iets over die tijd te weten.
Leerdoel
Ik kan beschrijven hoe jager-verzamelaars leefden, waarom historici de geschiedenis indelen in verschillende soorten samenlevingen, en uitleggen welke soorten kennis we hebben over jager-verzamelaars.
This item has no instructions
Leven in kleine groepen
Jager-verzamelaars leefden in kleine groepen
Zij kenden elkaar goed
Samen zoeken naar voedsel was belangrijk
Samenwerken gaf meer veiligheid
Benadruk dat kleine groepen handig waren bij rondtrekken. Grote groepen hadden meer voedsel nodig en waren moeilijker te verplaatsen.
Voedsel zoeken elke dag
Jager-verzamelaars verbouwden geen akkers. Zij leefden van wat de natuur gaf. Daarom zochten zij steeds naar eetbare planten, noten, vruchten, vis en dieren.
Leg eenvoudig uit dat voedsel niet op één vaste plek klaar lag. Hun leven draaide elke dag om vinden, verzamelen en vangen.
Jagen en verzamelen
Jagen op dieren voor vlees
Verzamelen van bessen, noten en planten
Werktuigen hielpen bij jagen en snijden
Niet iedereen deed altijd hetzelfde werk
Noem dat werktuigen van steen, hout of bot konden zijn. Houd het eenvoudig: jagen en verzamelen waren beide nodig om te overleven.
Rondtrekken en wonen
Voedsel op een plek raakte op
Daarom trokken groepen verder
Zij woonden in tijdelijke onderkomens
Bijvoorbeeld hutten of eenvoudige schuilplaatsen
Koppel rondtrekken direct aan voedsel zoeken. Laat zien dat wonen tijdelijk was, omdat de groep niet lang op één plek bleef.
Veiligheid en samenwerking
Samen letten op gevaar
Elkaar helpen bij jacht en voedsel delen
Zorgen voor kinderen en zieken
In een groep was overleven makkelijker
Maak veiligheid concreet: wilde dieren, kou, honger en onbekend gebied. Samenwerking was nodig in het dagelijks leven, niet alleen bij de jacht.
Verschil met landbouwers
Later gingen mensen als landbouwers leven. Zij verbouwden voedsel en bleven vaker op één plek wonen. Jager-verzamelaars trokken rond; landbouwers leefden meer op vaste plekken.
Houd dit contrast eenvoudig. Het gaat hier nog niet om alle kenmerken van landbouw, maar om het grote verschil in wonen en voedsel krijgen.
Waarom leefden jager-verzamelaars vaak in kleine groepen?
Meer veiligheid
Grotere akkers
Vaste dorpen
Hoge huizen
De juiste kern is samenwerken en veiligheid. De afleiders passen juist meer bij latere landbouwers of kloppen niet met de les.
Wat is een duidelijk verschil met landbouwers?
Kleine groepen
Rondtrekken
Samenwerken
Vuur maken
Alle groepen mensen werkten samen en gebruikten vuur. Het kernverschil uit dit blok is dat jager-verzamelaars rondtrokken en landbouwers vaker op één plek bleven.
Soorten samenlevingen
Deze slide markeert de overgang van leefwijze naar historische indeling. Historici delen de geschiedenis in om veranderingen beter te kunnen zien.
Waarom delen historici in?
Historici delen de geschiedenis in in soorten samenlevingen. Zo kunnen zij beter zien hoe het leven van mensen veranderde door de tijd heen.
Laat leerlingen begrijpen dat indelen een hulpmiddel is. Het maakt vergelijken makkelijker: wonen, werken, voedsel en samenleven veranderen.
Twee soorten samenlevingen
Jager-verzamelaars
kleine groepen
rondtrekken
jagen en verzamelen
tijdelijke onderkomens
Landbouwers
voedsel verbouwen
vaker op één plek
meer vaste woonplaatsen
ander dagelijks leven
Gebruik deze vergelijking om het nut van indeling zichtbaar te maken. Het gaat om brede kenmerken, niet om uitzonderingen.
Wat laat die indeling zien?
Hoe mensen aan voedsel kwamen
Hoe zij woonden
Hoe groot groepen konden zijn
Hoe het dagelijks leven veranderde
Benadruk dat historici niet alleen jaartallen leren, maar vooral kijken naar veranderingen in het leven van mensen.
Waarom delen historici de geschiedenis in?
Voor meer spanning
Om dieren te tellen
Om verandering te zien
Voor mooie kaarten
De les benadrukt dat indelen helpt om veranderingen in wonen, voedsel en dagelijks leven te begrijpen.
Vul de juiste woorden in
Historici delen de geschiedenis in in soorten samenlevingen. Zo zien zij hoe mensen aan voedsel kwamen, hoe zij woonden en hoe het dagelijks leven veranderde.
Deze invuloefening volgt de kernzinnen van slides 9 tot en met 11.
Hoe weten we dit?
We weten iets over jager-verzamelaars door sporen uit het verleden. Historici en archeologen bekijken vondsten en opgravingen om hun leven te begrijpen.
Noem kort dat archeologen dingen opgraven en historici die informatie gebruiken om het verleden te onderzoeken.
Sporen in de grond
Werktuigen van steen, bot of hout
Botten van dieren
Vuurplaatsen
Resten van oude woonplekken
Leg uit dat zulke sporen niet vertellen met woorden, maar wel aanwijzingen geven over leven, eten en wonen.
Wat vertellen vondsten?
Botten zeggen iets over voedsel
Vuurplaatsen tonen koken en warmte
Werktuigen tonen jacht en dagelijks werk
Woonresten tonen hoe mensen verbleven
Help leerlingen de stap te maken van voorwerp naar conclusie. Een vondst is een spoor; de betekenis moet worden uitgelegd.
Rotstekeningen en andere beelden
Rotstekeningen en andere vondsten kunnen laten zien welke dieren mensen kenden en wat zij belangrijk vonden in hun leven.
Blijf voorzichtig: rotstekeningen geven aanwijzingen, maar vertellen niet alles precies. Dat is een goed moment om te laten zien dat kennis over het verleden uit meerdere sporen komt.
Kennis uit veel sporen samen
Eén vondst vertelt maar een klein deel. Door werktuigen, botten, vuurplaatsen, rotstekeningen en woonresten samen te bekijken, krijgen we een beeld van het leven van jager-verzamelaars.
Dit is de afrondende kern van dit subtopic: kennis over de prehistorie komt uit verschillende soorten bewijs die samen een verhaal vormen.
Welke vondst zegt iets over koken en warmte?
Botten
Vuurplaats
Rotstekening
Werktuig
Leerlingen koppelen hier een soort spoor aan wat het kan vertellen over het leven van mensen.
Maak de tekst af
We weten iets over jager-verzamelaars door sporen uit het verleden. Archeologen doen opgravingen. Werktuigen en botten geven samen een beeld van het leven van vroeger.
De focus ligt op soorten kennis: sporen, opgravingen en vondsten samen.
Begrippen
jager-verzamelaars - mensen die leefden van jagen, vissen en verzamelen
landbouwers - mensen die voedsel verbouwden en dieren hielden
samenleving - manier waarop mensen samen leven
historici - mensen die het verleden bestuderen
archeologen - mensen die sporen uit het verleden opgraven en onderzoeken
werktuigen - hulpmiddelen om mee te snijden, jagen of werken
vuurplaats - plek waar vuur werd gemaakt en gebruikt
This item has no instructions
Begrippen
onderkomen - plek om tijdelijk te wonen of te schuilen
opgraving - onderzoek waarbij spullen uit de grond worden gehaald
vondst - voorwerp of spoor uit het verleden
rotstekening - tekening op steen of rots uit vroegere tijd
dagelijkse bezigheden - gewone dingen die mensen elke dag doen
This item has no instructions
Aan de slag!
minute
second
This item has no instructions
6e lesuur:Numo
This item has no instructions
Aan de slag!
minute
second
This item has no instructions
Afsluiting
This item has no instructions