2.1 mensen leven van jagen en verzamelen

Hoofdstuk 2: Jagers Boeren en farao's

1 / 48
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 1

This lesson contains 48 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 45 min
Report this lesson

Items in this lesson

Hoofdstuk 2: Jagers Boeren en farao's

This item has no instructions

2.1 De eerste mensen jagen en verzamelen

les 1

This item has no instructions

Leerdoel 2.1 

  1. Je kunt beschrijven hoe de evolutie van de mens verliep.

  2. Je kunt kenmerken beschrijven van de manier van leven van jagers - en verzamelaars.

This item has no instructions

Hoe is de eerste mens ontstaan?

  1. Scheppingsverhalen

  2. Evolutie

This item has no instructions

Scheppingsverhalen

Hierin wordt verteld hoe God (of goden) de aarde en de mensen zou(den) hebben geschapen.


Voorbeeld:

Genesis (Bijbel); God schept de wereld en mens in 7 dagen.

Vraag: wie waren volgens de Bijbel de eerste twee mensen?



This item has no instructions

Evolutie

  • Wetenschappers in de 19e eeuw kwamen tot een andere conclusie: evolutie (= een langzame ontwikkeling).


  • De mens zou langzaam ontwikkeld zijn uit primaten (halfapen en apen).


Links zie je Charles Darwin, grondlegger van de evolutietheorie.

This item has no instructions

This item has no instructions

Evolutie

  • Ca. 2 miljoen jaar geleden: homo habilis (handige mens: maakte stenen werktuigen)


  • Ca. 1.8 miljoen jaar geleden: homo erectus (rechtopstaande mens: kon daardoor verder kijken = handig voor de jacht en bij gevaar

  • gebruikte voor het eerst vuur

  • Ca. 250.000 jaar geleden: neanderthaler

  • Ca. 200.000 jaar geleden: homo sapiens (denkende mens)

This item has no instructions

Neanderthalers en cro-magnonmensen

  • Neanderthalers: Ongeveer 250.000 jaar geleden verschenen de eerste Neanderthalers in Europa. 

  • De Neanderthalers waren de eerste mensachtigen die hun doden begroeven.

  • De Neanderthaler stierf zo'n 35.0000 jaar geleden uit.

This item has no instructions

Evolutie


Open met het grote tijdsverschil: de aarde bestaat extreem lang, maar de mens is heel jong in vergelijking daarmee. Dat helpt leerlingen het begrip 'lange termijn' in geschiedenis te voelen.

Mensachtigen als gezamenlijke voorouders

De eerste menssoorten ontstonden uit mensachtigen.

Dat zijn ook de voorouders van apen zoals gorilla's en chimpansees.

Mensen en apen hebben dus dezelfde voorouders.

Mensen stammen niet van apen af.

Benadruk het veelvoorkomende misverstand: mensen komen niet 'van de huidige apen', maar delen een verre voorouder met hen.

Vroege menssoorten

Een van de eerste menssoorten was Homo habilis.

Zijn naam betekent 'handige mens'.

Hij kreeg die naam omdat hij stenen werktuigen maakte.

Na Homo habilis ontstond Homo erectus.

This item has no instructions

Homo erectus

Homo erectus betekent 'mens die rechtop loopt'.

Door rechtop te lopen kon hij beter in de verte kijken.

Dat hielp bij de jacht en bij het zien van gevaar.

Homo erectus was ook de eerste menssoort die vuur gebruikte.

Koppel rechtop lopen aan voordeel in het landschap: verder zien, sneller reageren, beter jagen.

Meer menssoorten naast elkaar

Uit Homo erectus ontstonden weer nieuwe menssoorten,

zoals Homo neanderthalensis.

Neanderthalers maakten sieraden van schelpen

of versierden er voorwerpen mee.

Tijdens de evolutie leefden lange tijd

verschillende menssoorten tegelijk.

Laat zien dat evolutie geen nette rij is met steeds maar één soort tegelijk. Dat is een belangrijk historisch en biologisch inzicht.

Europa in de laatste ijstijd

This item has no instructions

Laatste IJstijd 

115.000-10.000 

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Wat zijn nomaden?

Overleg samen en schrijf minimaal 5 dingen in je schrift die passen bij nomaden. Denk aan: 

  • wonen

  • eten

  • kleding

  • gereedschappen

  • grootte van de groep

  • taakverdeling

This item has no instructions

Nu doen en huiswerk

lezen 2.1 in je boek: evolutie, ijstijden en nomaden

Learnbeat 2.1 basisstof

maken opdracht 1 t/m 3 

This item has no instructions

2.1 De eerste mensen jagen en verzamelen

les 2

This item has no instructions

nu doen

pak je boek,

je schrift

je pen

je laptop: inloggen bij Lesson up


This item has no instructions

Wat is geschiedenis?

A

Het verleden van de wereld

B

Het verleden van de mens

C

Het verleden van het universum

D

Het verleden en heden van de wereld

This item has no instructions

Wat is GEEN geschiedenis?

A

Het bestuderen van de oerknal

B

Het ontstaan van de aarde

C

Het leren over dinosaurussen

D

De wetenschap van het verhaal van de mens

This item has no instructions

Wie is de bedenker van de evolutie theorie?

A

Einstein

B

Erasmus

C

Prins William

D

Darwin

This item has no instructions

Wat is evolutie?

A

Hele snelle verandering

B

God heeft de aarde gemaakt

C

Langzame ontwikkeling

D

Een grote opstand

This item has no instructions

Wat zijn scheppingsverhalen?

A

Verhalen waarin wordt verteld hoe God de wereld en de mens heeft gemaakt

B

Verhalen waarin wordt verteld hoe de wereld is ontstaan

C

Verhalen waarin wordt verteld hoe de geschiedenis werkt

D

Verhalen waarin wordt verteld hoe de mens geëvolueerd is

This item has no instructions

Wat hebben hunebedden met de ijstijd te maken?

A

In de ijstijd maakten mensen Hunebedden

B

Hunebedden hebben niets met de ijstijd te maken

C

De jager en boeren schuilden onder de stenen

D

De zwerfstenen zijn meegekomen met het ijs uit scandinavië

This item has no instructions

De eerste mensen leefden als nomaden. Wat zijn nomaden?

A

Mensen die een vaste woonplaats hebben.

B

Mensen die hun hele leven in een dorp wonen.

C

Mensen zonder vaste woonplaats.

D

Mensen die hun voedsel uit de natuur halen.

This item has no instructions

Huiswerk

lezen 2.1 in je boek: evolutie, ijstijden en nomaden

Learnbeat 2.1 basisstof

maken opdracht 1 t/m 3 

is het gelukt?

This item has no instructions

Had jij het huiswerk gemaakt?

1

Ja

2

Nee

This item has no instructions

In hoeverre heb je de opdrachten, die je hebt gemaakt als huiswerk, goed gemaakt?

This item has no instructions

Nomaden

Kijk nog eens naar de aantekening van de vorige keer bij nomaden. Leg nog eens aan elkaar uit wat nomaden zijn en hoe ze leefden.

This item has no instructions

Ze waren nomaden = trekken rond

  • Geen vaste woonplaats

  • Trekken achter hun eten aan

  • leven in kleine groepen 

  • Eenvoudige woningen: hutten/grotten

  • Weinig bezittingen

  • taakverdeling

  • werktuigen: hout, steen en botten


This item has no instructions

Jagers en verzamelaars

This item has no instructions

This item has no instructions

Nomaden

  •  Bestaan nog steeds

  • Sami 

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

This item has no instructions

Waarom zouden er rotstekingen in grotten zijn gemaakt?

This item has no instructions

Wat dachten Jagers en Verzamelaars?

  • Moeilijk te achterhalen, ze konden immers nog niet schrijven.


  • Bijgeloof > hopen op een goede jacht.

  • Archeologen geloven dat Jagers en Verzamelaars in leven na de dood geloofden > veel grafgiften gevonden. 


This item has no instructions

Grafgiften

  • Wat weten we wel? Lastig om te bewijzen...

  • Er zijn grafgiften (= voorwerpen die werden meegegeven aan de doden) gevonden.

  • Wat zegt dat? Waarschijnlijk waren het voorwerpen voor het gebruik in het leven na de dood!

This item has no instructions

Het landschap in Nederland veranderde na de laatste ijstijd (rond 11.500 v.C.)

oorzaak:  stijging temperatuur

gevolg: einde ijstijd 

This item has no instructions

Na de ijstijd

  • Zeespiegel stijgt, moerasgebieden ontstaan > veel dieren die daar komen.

  • Jagers en Verzamelaars hoeven minder vaak hun kamp te verplaatsen.

  • Eerste contact tussen groepen Jagers en Verzamelaars

This item has no instructions

Begin tot 2:00 afspelen

SchoolTV over trijntje en leefwijze van jagers en verzamelaars in Nederland.

Huiswerk

lezen 2.1 in je boek: werktuigen en na de ijstijd

Learnbeat 2.1 basisstof

maken opdracht 4 t/m 8

This item has no instructions