Les 5 Observeren Signaleren en Rapporteren - Herkennen van non-verbale signalen en Interpreteren & analyseren

• Beroepsorientatie
• MBO
• Studiejaar 1

Observeren Signaleren en Rapporteren

Herkennen van non-verbale signalen - Interpreteren en Analyseren

Aanwezigheidsregistratie

Aanwezigheid zal door de docent geregistreerd worden. Aanwezigheid kan meerdere malen tijdens de les worden gedaan. Bij vroegtijdig verlaten van de les, zonder geldige reden, zal je op 'ongeoorloofd afwezig' staan. 

Ben je te laat? Geef dit dan door aan het einde van de les aan de docent. Dit is jouw verantwoordelijkheid. 

Energizer... wat zie je op de afbeeldingen hieronder?  

1.                                                                           2. 

1: Gezicht en het woord LIAR

2. 2 gezichten en een kandelaar/ vaas

Programma

Deel 1:

1. Lesdoelen

2. Terugblik vorige les & Feedback "GO"

3. Theoretische gedeelte over:

herkennen van non-verbale signalen

4. Opdracht

5. Theoretische gedeelte over:

Interpreteren en Analyseren

6. Opdracht

5. Afsluiting les

Deel 1: 90 min (2 x45 min)

5 min. Welkom en AWR

5 min. Energizer

3 min. lesdoelen

10 min Terugblik vorige les

2 min. Programma

20 min  Theoretische gedeelte

20  min  Leeropdrachten 6

15 min Nabespreken opdracht

10 min Afsluiting les en huiswerk

90 min. totaal

Lesdoelen

Aan het einde van deze les kun jij:

- non-verbale signalen herkennen bij de ander.

 - onderzoeken wat de betekenis kan zijn van non-verbale signalen.

- uitleggen wat interpreteren en analyseren van een observatie inhoud

- de praktijkobservatie interpreteren en analyseren

Terugblik

Vorige les hebben we gesproken over het registeren van de observatie en het plan van aanpak.

Wat weet jij nog van:

- Tellen & Turven, Beschrijvende Observatie, Verbanden leggen? 

- Wat schrijf je in je plan van aanpak? 

Terugblik op "GO"

Vanuit het nakijken de volgende tips:

- Verschil technieken en methoden (les 3) - AI omschrijft het anders!

- Aanleiding/ doel - vanuit concreet waarneembaar gedrag wat je gesignaleerd heb bij de client -  schrijf je een doel - concreet waarneembaar gedrag (verdriet versus huilen)! 

- Maak het niet te moeilijk - 4 tot 5 observatievragen zijn voldoende

-

Planning

Theoretische gedeelte

Interpreteren en analyseren van gegevens

Interpreteren: is het betekenis geven aan de verzamelde informatie.

Analyseren: De opgedane gegevens ga je analyseren; je legt verbanden tussen de gegevens die je hebt verzameld. Wanneer je verbanden legt, kun je een ander beeld krijgen van een situatie.

Met een duidelijk doel, objectieve hoofd- en deelvragen, juist gekozen observatietechnieken en methodes - ten tijde van de observatie zorgt ervoor dat je de observatie en vanuit de observatie gekregen informatie goed kan interpreteren en analyseren. Daarom is een goede voorbereiding/ een goed observatieplan noodzakelijk!

Casus Sophie

Sofie werkt in de gehandicaptenzorg. Vandaag begeleidt ze Joke. Sofie helpt haar bij het wassen en aankleden. Tijdens het wassen valt het Sophie op dat Joke kortademig is. Ze lijkt het benauwd te hebben. Ze bespreekt dit met Joke die aangeeft dat ze hiervan al de hele nacht last heeft. Sofie bespreekt deze informatie met haar collega’s. Naar aanleiding hiervan wordt de huisarts van Joke gewaarschuwd welke haar verder zal onderzoeken.​

​

• Wat heeft Sophie gesignaleerd? ​
  
• Hoe heeft Sophie dit geïnterpreteerd? ​
  
• Welke acties heeft Sophie uitgezet?  

Theoretische gedeelte

Waar denk je aan bij non-verbale communicatie?

Communicatie

Je communiceert altijd, vaak onbewust. 

Verbale communicatie en non-verbale communicatie vullen elkaar aan.

De taal van het lichaam is een belangrijk onderdeel van persoonlijke communicatie tussen jou en de cliënt.

Hoeveel procent van de communicatie op de werkvloer is non-verbaal? 

Non-verbale signalen in het werkveld

Het opmerken van bijzonder gedrag is binnen je beroep een belangrijke vaardigheid. 

Je signaleert en speelt in op hetgeen wat je ziet. 

Hetgeen je ziet is een onderdeel van non-verbale communicatie. 

Non-verbale signalen

Wat observeer je?	Voorbeelden
Gezichtsuitdrukking	Glimlachen, fronsen, wenkbrauwen optrekken
Lichaamshouding	Voorovergebogen zitten, armen over elkaar
Gebaren en bewegingen	Friemelen, wijzen, met voeten tikken
Oogcontact	Wegkijken, iemand aankijken
Afstand en aanraking	Dichterbij komen, afstand houden
Stemgebruik (paraverbaal)	Zacht praten, stem verheffen, langzaam spreken

Non-verbale signalen herkennen – en dan?

Je ziet aan het gedrag van een cliënt dat er mogelijk iets aan de hand is. Maar hoe weet je wat het gedrag betekent?

1. Observeer zonder oordeel

Wat zie of hoor je precies? Beschrijf het gedrag zonder er direct een betekenis aan te geven.

2. Denk aan verschillende verklaringen

Iemand die wegkijkt, kan onzeker, verdrietig of afgeleid zijn. Trek niet te snel een conclusie.

3. Check wat je denkt te zien

Stel een open vraag of benoem je waarneming: "Ik zie dat u wegkijkt. Is er iets aan de hand?

4. Stem je begeleiding af

Luister, geef de cliënt tijd om te reageren en pas je handelen aan. Blijf letten op de reactie van de cliënt.

Wat kun je nog extra benadrukken?

Twee aandachtspunten die je mondeling kan toelichten:

- Kijk naar de situatie en naar de persoon. Hetzelfde gedrag kan bij verschillende cliënten iets anders betekenen. Wat weet je al over deze cliënt?

- Niet iedere cliënt kan vertellen wat er aan de hand is. Gebruik dan bijvoorbeeld eenvoudige ja/nee-vragen, gebaren, pictogrammen of andere passende communicatiemiddelen. 

Overleg zo nodig met collega's of naasten. Bij signalen van pijn of angst stop of pauzeer je de handeling en onderzoek je wat er aan de hand is.

Je werkt als begeleidster op een dagbesteding. Jasmijn is een van de cliënten. Normaal gesproken is Jasmijn een vrolijk en zeer aanwezige cliënt. Vandaag komt ze echter heel stil binnen en gaat rustig aan een tafeltje zitten.
Wat signaleer je? Welke actie onderneem je?

Non-verbale communicatie: stil, rustig zitten. 

Interpretatie = er is wat aan de hand

Actie = gesprek aangaan

Je werkt in de gehandicaptenzorg. Vandaag begeleid je Joke. Je helpt haar bij het wassen en aankleden. Tijdens het wassen valt je op dat ze kortademig is, ze lijkt benauwd te zijn. Wat doe je?

non verbale communicatie: kortademig 

Actie: 

Vragen ( & doorvragen)

Bespreken collega

Huisarts 

Vragen Casus Mevrouw de Beers: 

1. Welke non-verbale signalen lees je terug?

2. Hoe interpreteer je de signalen?

3. Wat zou Tina kunnen doen om te achterhalen wat mevrouw met haar gedrag duidelijk probeert te maken?

4. Welke actie zou jij uitzetten?

Casus: Mevrouw de Beers

Tina werkt als zorghulp op een afdeling langdurige zorg in verpleeghuis Jaffa. Samen met een stagiaire helpt zij mevrouw De Beers, die onlangs een beroerte (CVA) heeft gehad. Sindsdien kan mevrouw niet meer praten en haar wensen duidelijk maken.

Tijdens het wassen op de douchebrancard begint mevrouw De Beers plotseling hard te krijsen. Tina merkt dat mevrouw het wassen niet prettig vindt, maar ziet ook dat haar lichaam en haren erg vuil zijn.

Een collega heeft mevrouw om dezelfde reden eerder niet gedoucht. De stagiaire schrikt van het gekrijs en een collega komt kijken wat er aan de hand is.

Tina twijfelt wat ze moet doen. Bovendien is iedereen nog geschrokken van een recent incident in een ander verpleeghuis, waarbij een cliënt tijdens het douchen ernstige brandwonden opliep.

Belangrijk om mee te nemen

Observeren is wat je ziet. 

Interpreteren is wat je denkt dat het betekent. 

Controleer je interpretatie voordat je handelt, waar dat mogelijk is.

Aan de slag met de eindopdracht

Werk verder aan de eindopdracht door:

- het verwerken van de ontvangen feedback!

- het verder schrijven aan je observatieplan

- het uitwerken van je observatie (beschrijvende observatie of tellen&turven)

- vragen te stellen over de onderdelen die je nog niet snapt

- Klaar? Kom even langs de docent en maak afspraken over wat je nu gat doen!

Check lesdoel!
Geef een omschrijving van non-verbale communicatie.

1. vrije observatie
2. gestructureerde observatie
3. intervalobservatie
4. contextuele observatie
5. protocollaire observatie

Check lesdoel!
Waar zou jij op kunnen letten als het gaat om non-verbale communicatie op jouw stageplek?

1. vrije observatie
2. gestructureerde observatie
3. intervalobservatie
4. contextuele observatie
5. protocollaire observatie

Check lesdoel!
Hoe voorkom je een onjuiste interpretatie van je observatie?

1. vrije observatie
2. gestructureerde observatie
3. intervalobservatie
4. contextuele observatie
5. protocollaire observatie

Wat vond je van deze les?

😒🙁😐🙂😃

Tips? Tops?

Afsluiting les - Huiswerk

Huiswerk voor de volgende les:

Voer je observatie uit op stage!

Werk je observatiegegevens uit!

Volgende week starten we met het onderdeel Rapporteren!