Keuzes maken

• New lesson editor
• Lef
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 4

Keuzes maken

Klas 4E

Deze les

Terug blik vorige lessen

welke keuzes maak jij allemaal zelf

wat betekent het om donor te zijn

wil jij zelf donor zijn? 

opdracht.

Terugblik naar afgelopen lessen

De vorige lessen hebben we het gehad over de vrije wil, waar kun jij controle op uitoefenen en de kracht van je gedachten.

bespreek wat de leerlingen hebben genoteerd. vallen er dingen op, hebben leerlingen in de gaten hoe ze hun eigen gedachten daadwerkelijk kunnen beinvloeden? 

Schrijf op wat jij nog weet over:

• de vrije wil,

• interne focus of control en/of

• de kracht van je eigen gedachten?

Lesdoelen; Keuzes maken

• Aan het einde van deze les kan je verwoorden  hoe leeftijd, opvoeding en levensbeschouwing invloed hebben op het maken van keuzes.

• Aan het einde van deze les weet je wat het betekent om donor te zijn en dat je hier een keuze in mag maken

• Je kan een filosofisch standpunt innemen over de vraag of je altijd verantwoordelijk bent voor je keuzes, ook als je jong bent.

• kan in gesprek gaan over ethische dilemma’s rondom donorregistratie en respectvol omgaan met verschillende meningen.

welke keuzes heb jij gemaakt waar je trots op bent?

Welke keuzes heb je gemaakt waar je minder trots op bent?

Hoe ouder je wordt hoe meer eigen keuzes je mag maken. We gaan vanaf hier in op een voorbeeld waar we uiteindelijk allemaal een keuze in moeten maken, het wel of niet donor willen zijn. 

Wat is donor zijn?

Als je donor bent, geef je toestemming dat je organen en weefsels na je overlijden gebruikt mogen worden om zieke mensen te helpen. Denk aan organen zoals je hart, nieren of longen, en weefsels zoals huid of bloedvaten.

Dus...hoe ouder hoe meer keuzes

Vanaf 18 jaar mag jij onder andere de volgende keuzes maken; 

Stemrecht: Je mogen stemmen bij verkiezingen.

Rijbewijs halen (B): Jullie mogen praktijkexamen doen en zelfstandig autorijden.

Contracten afsluiten: Bijvoorbeeld voor telefoonabonnementen, huur, verzekeringen.

Zelfstandig wonen: Je mag een huurcontract tekenen en je inschrijven bij een gemeente.

Reizen zonder ouderlijke toestemming: Bijvoorbeeld backpacken of op vakantie.

Donorregister: iedereen wordt automatisch geregistreerd en moet een keuze maken (donor wel/niet). Hier gaan we in de volgende slides op door.

wat betekent het om donor te zijn?

Hoe werkt het in Nederland?

In Nederland bestaat het Donorregister. Daarin staat of jij wel of geen donor wilt zijn.

Vanaf je 18e verjaardag krijg je een brief van de overheid. Daarin staat dat je een keuze mag maken:

• Ja, ik wil donor zijn

• Nee, ik wil geen donor zijn

• Mijn partner of familie beslist

• Ik wil het later beslissen
  

Als je geen keuze invult, dan kom je automatisch in het register met:

"Geen bezwaar tegen donatie"

👶 Vanaf welke leeftijd mag je kiezen?

• Tot 12 jaar: je ouders beslissen.

• Vanaf 12 jaar: je mag zelf een keuze maken, maar je ouders kunnen dit nog veranderen.

• Vanaf 16 jaar: je keuze telt zwaarder.

• Vanaf 18 jaar: je mag zelfstandig beslissen en je keuze komt in het Donorregister.
  
  

🧠 Waarom is dit belangrijk?

Je helpt andere mensen die ernstig ziek zijn.

Je familie weet wat jij wilt, en hoeft niet te twijfelen als je overlijdt.

Het is een voorbeeld van persoonlijke verantwoordelijkheid: je denkt na over een belangrijke keuze die bij volwassen worden hoort.

Kies jij er voor om Donor te zijn? Waarom wel/niet?

Hou de tijdsplanning in het oog, of verdeel deze les over twee lesuren. 

Mijn ouders/verzorgers en eventuele ouders broers of zussen zijn donor

1

Ja

2

Nee

3

de één wel de ander niet

4

ik weet het niet

5

mijn antwoord staat hier niet bij

willen ze dit überhaupt wel weten? waarom wel/Niet?

Hebben ze het hier ooit wel eens over gehad thuis?

wie heeft er ervaring met familie die donor zijn of een donatie hebben ontvangen? 

Wat is volgens jou van invloed op het maken van de keuze om wel of geen donor te zijn?

🏠 Invloed van opvoeding en omgeving

“Mijn ouders vinden het belangrijk, dus ik denk er ook zo over.”

“Ik weet niet wat mijn familie ervan vindt, dus ik twijfel.”

“Mijn geloof zegt dat je lichaam na de dood intact moet blijven.”

🧠 Persoonlijke overtuigingen en gevoelens

“Ik wil mensen helpen, dus ik zeg ja.”

“Ik vind het eng om eraan te denken, dus ik zeg nee.”

“Ik weet nog niet genoeg om te kiezen.”

📺 Invloed van media en informatie

“Ik heb een documentaire gezien over orgaandonatie, dat heeft me aan het denken gezet.”

“Op TikTok zag ik iemand die een orgaan kreeg, dat was indrukwekkend.”

“Ik hoor er weinig over, dus ik heb er nog niet echt een mening over.”

🧓 Leeftijd en verantwoordelijkheid

“Ik voel me nog te jong om zo’n grote beslissing te nemen.”

“Ik wil zelf kiezen, niet dat de overheid het voor mij doet.”

“Als ik 18 ben, wil ik er goed over nadenken.”

💬 Groepsdruk en sociale invloed

“Mijn vrienden zeggen allemaal ja, dus ik denk dat ik dat ook doe.”

“Ik wil niet anders zijn dan de rest.”

“Ik wil zelf kiezen, ongeacht wat anderen vinden.”

Welke vragen heb je nog over dit onderwerp?

Doelen behaald?

• Aan het einde van deze les kan je verwoorden hoe leeftijd, opvoeding en levensbeschouwing invloed hebben op het maken van keuzes.

• Aan het einde van deze les weet je wat het betekent om donor te zijn en dat je hier een keuze in mag maken

• Je kan een filosofisch standpunt innemen over de vraag of je altijd verantwoordelijk bent voor je keuzes, ook als je jong bent.

• kan in gesprek gaan over ethische dilemma’s rondom donorregistratie en respectvol omgaan met verschillende meningen.

Dank voor jullie aandacht

"Vrijheid is niet alleen het recht om te kiezen, maar ook de verantwoordelijkheid om te BEGRIJPEN waarom je kiest."

Speel het spel Openhartig in groepjes van 3 of 4. 

Het spel openhartig van Sanquin bevat ook vragen over donor zijn. je kan de kaarten verdelen over de groepjes. (je kan ook zelf bewust een paar kaarten per groepje uitkiezen en hen deze geven)

laat de groepjes feedback geven op wat ze besproken hebben.