Wijnbrevet SDEN3 - les 7 rest Europa - Wijninstituut - apr 2025.pptx

Docent: Kristi Gansner

www.wijninstituut.nl

Wijnbrevet | SDEN3

Les 7

[april 2025]







1 / 69
next
Slide 1: Slide
New lesson editor

This lesson contains 69 slides, with text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Docent: Kristi Gansner

www.wijninstituut.nl

Wijnbrevet | SDEN3

Les 7

[april 2025]







  • Deel 3, H.4: Blijven genieten

  • Deel 2, H.4, p. 154-163: Duitsland

  • Deel 2, H.5, p. 164-169: Oostenrijk & Zwitserland

  • Deel 2, H.6, p. 170-173: Hongarije, Balkan, Griekenland

  • Deel 2, H.7, p. 174-175: Nederland, België, Luxemburg

  •  We behandelen: Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Hongarije, Balkan, Griekenland, Nederland, België, Luxemburg

  • Proeven en beoordelen

  • Examenoefening: blindproeven

Wijnbrevet SDEN3 - les 7

Deel 3, H4

Blijven genieten: gezondheid

  • Matige wijnconsumptie vermindert kans op hart-/vaatziekten, gal-/nierstenen, diabetes
    en dementie.

  • NL strengere normen! Aangepast door Gezondheidsraad:1 glas |1-2 glazen

  • 1 standaard wijnglas = 10gr alcohol
    > wijn 12-13% alc. = glas van 100ml
    > port/sherry 20% alc. = glas van 60ml

  • 1 glas wijn afgebroken in 1 ½ uur

  • Alcoholroute: alcohol in bloed via maag en dunne darm. Lever breekt 95% alc. af, 5% weg via adem/zweet/plas

Omgaan met wijn (Deel 3, p. 244-247

Deel 3, H4

Blijven genieten: met mate

  • Eur. Campagne Wine in Moderation: in NL > Geniet van wijn, maar drink met mate. Nieuwe campagne
    choose | care | share


  • Rijden & alc.:
    max. 0,2‰ <5jr. rijbewijs
    max. 0,5 ‰ >5jr. rijbewijs

  • BOB-campagne

  • NIX18: Onder 18 niet drinken


Omgaan met wijn (Deel 3, p. 244-247

Nieuwe regels:

=  ca. 1-1,5 glas |ca. 2 glazen

TIP: Doe je examen? Leer dan deze facts!

=  ca. ½ glas |ca. 1 glas

Duitsland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

Deel 2, H4

Duitsland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

11 + 2 Anbaugebiete

SACHSEN

SAALE-UNSTRUT

11x W-Dtl

2x O-Dtl

Duitsland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Koel landklimaat > wijnen met eigen karakter

  • Wijngaarden op zuiden, veelal bij rivieren (extra zonlicht!)

  • Stijl: veel zuren, (beetje) restsuiker

  • 2/3 witte wijnen – 1/3 rode wijnen

  • RIESLING! En müller-thurgau, silvaner, grauburgunder (= pinot gris), weissburgunder (= pinot blanc).
    Rood vooral spätburgunder (= pinot noir)

Duitsland: wijnetiket

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • 2.600 Einzellagen

  • Grosslagen: clusters wijngaarden per district (Bereich)

  • Gemeinde: gemeente

  • 41 Bereiche: subregio’s in de ‘Anbaugebiete’

  • 13 Anbaugebiete: wijngebieden/regio’s

uitstekende wijngaard

gemeente

wijnproducent

Duitsland: wijnwet

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Classificatie op basis MOSTGEWICHT
    (= hoeveelheid suiker bij oogst). In Duitsland gemeten in graden Oechsle. Meten via een refractometer.

  • Basisniveau: Qualitätswein QbA (voorheen Qualitätswein bestimmter Anbaugebiete, QbA) uit de 13 Anbaugebiete, van bep. druiven en 50-72° Oechsle)

  • Prädikatsweine: wijnen met predikaat in oplopend zoetheidsgehalte. Anreichern (chaptaliseren) verboden.

Prädikatsweine, verdeeld naar
toenemende rijpheid (70-154° Oechsle)

  1. Kabinett - 70 ̊ Oechsle

  2. Spätlese - 76 ̊ Oechsle

  3. Auslese - 83 ̊ Oechsle

  4. Beerenauslese - 110 ̊ Oechsle

  5. Eiswein - 110 ̊ Oechsle

  6. Trockenbeerenauslese - 150 ̊ Oechsle


  • Indeling naar zoetheid in wijnwet 1971 wat achterhaald. Inmiddels meeste Duitse wijnen (half)droog!

Wijnwetgeving: Prädikatsweine

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

zoetheid druiven (in ..° Oechsle) checken via refractometer

druiven met botrytis voor Trockenbeerenauslese

Kabinett Spatlase Auslese

Beerenauslese Trockenbeerenauslese Eiswein

PRADIKATSWEINE

Duitsland: etiket

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • GU (BOB) = Geschützte Ursprungsbezeichnung

  • GGA (BGA) = Geschützte Geografische Angabe

  • Extra vermeldingen:

    • Classic = droog (<15gr/L) en van klassieke druiven- rassen in bep. gebied. B.v. Mosel - Riesling, Ahr – spätburgunder

    • Selection: droog + lager rendement + klassieke druivenrassen in bep. gebied. Mosel – riesling, Franken - silvaner.

Duitsland: VDP-classificatie

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Beste ca. 200 wijnproducenten aangesloten bij VDP = Verband Deutscher Prädikatsweingüter

  • Prädikatsweingüter van de VDP hebben wijnen onderverdeeld in Erste Lage en Grosse Lage.

  • VDP-classificatie gaat om TERROIR, niet om zoetheid.

VDP-logo

= Grosses Gewächs

Duitsland: Ahr

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Noordelijk, maar warm door microklimaat: beschutte steile hellingen op zuiden.

  • Leisteenbodem

  • Specialisme: rode wijnen van spätburgunder

●

Duitsland: Mosel

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Oudste Duitse wijngebied (2000 jaar)

  • In dal van Moezel met slingerende lussen (‘Moselsschleife’)

Duitsland: Mosel

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Wijngaarden op extreem steile hellingen (Steillagen)

  • Bodem: Schiefer (leisteen)
    > zilt-mineralige wijn

  • Deelgebieden: Saar (mineralig), Ruwer (elegant) en Mittelmosel (mollig; beste).

  • Mitelmosel: hart van de Moezel, met Bernkastel-Kues. Steile leisteenhellingen. Delicate topwijnen van riesling.

  • 90% wit van vooral riesling.

  • 25% trocken, 15% halbtrocken, 60% zoet

●

Duitsland: Nahe

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Centrum: Bad Kreuznach

  • Steile leisteenhellingen en vulkanische bodems > mineralige rieslings

  • 75% is wit van vooral riesling

●

Duitsland: Rheingau

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Bakermat voor riesling

  • Kloosters: Johannisberg en Eberbach

  • Wijnhogeschool Geisenheim

  • Taunusgebergte beschermt tegen kou

  • Grote variëteit bodems, o.a. vulkanisch

  • 85% wit (80% riesling!) + spätburgunder

●

sinds 1720

⮩

Duitsland: Rheingau

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

sinds 1720

Duitsland: Rheinhessen

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Grootste Duitse wijngebied (26.500ha)

  • Deels glooiend, deels vlak

  • Bekendste terroir: Roter Hang (rode leisteen)

  • Van matig & zoet naar droog & kwaliteit

  • 70% wit van riesling, müller-thurgau, silvaner.
    Rood van o.a. dornfelder

●●

RS = Rheinhessen Silvaner

Duitsland: Rheinhessen

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

Duitsland: Pfalz

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Mild klimaat > vollere wijnen, minder zuren

  • 2 Bereiche: Mittelhaardt en Südl. Weinstrasse

  • 67 rassen toegestaan. 63% wit van o.a. riesling (meeste ter wereld!), 37% rood van o.a. dornfelder (nr. 2), spätburgunder

●●

Duitsland: Baden

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Zuidelijkste Duitse wijngebied

  • Beste gebied: Kaiserstuhl (vulkanisch)

  • Burgunderland: 60% rood van spätburgunder. Daarnaast wit van weissburgunder en grauburgunder.

●●

Duitsland: Franken

Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

  • Continentaal klimaat! Wijngaarden in Main-dal op kalkrijke bodem.

  • Centrum in Würzburg (Würzburger Stein)

  • 80% wit van silvaner, müller-thurgau, riesling; 20% rosé en rood

  • Fränkisch trocken 4gr/L restsuiker (Dtl. 9gr/L)

Franken-fles: Bocksbeutel

Wijn proeven: Duitsland wit

  • …



Een wereld vol wijn (Deel 2, H4)

Wijn proeven: Duitsland

  • Riesling

  • Mosel



Wijn proeven: Duitsland

  • Spatburgunder

  • Rheingau



Oostenrijk & Zwitserland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

Deel 2, H5

Oostenrijk

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

Deel 2, H5

Recent 5e gebied (Bergland) waar alle overige gebieden onder vallen, o.a. Kärnten

  • 4 wijngebieden (Niederösterreich, Wien, Burgenland, Steiermark)

  • 2022 met 22 subgebieden: 8 in Niederösterreich, 5 in Burgenland, 1 in Wenen, 3 in Steiermark en binnen Bergland 5.

OOSTENRIJK

Oostenrijk

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

  • 1985 wijnschandaal zoete wijn

  • Daardoor strengste wijnwet ter wereld + ommezwaai naar top droog

  • Kleinschalige wijnbouw: 20.000x gem. 2ha

  • Wijnbouw in Oosten v/h land

  • Continentaal klimaat. Burgenland warm, Steiermark koeler door hoge ligging.

  • Vooral mono-cépages: 2/3 witte (o.a. lokale trots grüner veltliner!) en 1/3 rode wijn (o.a. zweigelt = st. laurent x blaufränkisch) en topper blaufränkisch.

●●

Oostenrijk: etiket

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

  • GU (BOB) = Geschützte Ursprungsbezeichnung

  • GGA (BGA) = Geschützte Geografische Angabe

  • Qualitätswein (GU) (15° KMW), Kabinett (17°) en
    Prädikatswein met toevoeging: Spätlese (19°), Auslese (21°), Beerenaulese (25°), Ausbruch (27°), Trockenbeerenauslese (30°), Eiswein (25°), Strohwein (25°). PS Oostenrijkers meten zoetheidsgehalte in graden KMW, vgl. Oechsle.

  • 9 DAC’s in Oostenrijk = gebied + kenmerkend
    druivenras voor dat gebied

  • Ried: de beste Einzellage mag op etiket

KMW = Klosterneuburger Mostwaage

Nu 17 DAC’s

Oostenrijk: inmiddels 17 DAC’s

Wachau is erbij gekomen (2020) met indeling Ried – Ort - Gebiet

  • DAC = Districtus Austriae Controllatus = Gebietstypischer Qualitätswein =
    gebied + kenmerkend druivenras

  • B.v. Wachau & Grüner Veltliner en
    Mittelburgenland & Blaufränkisch

Oostenrijk: Niederösterreich (met 8 subgebieden)

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

  • Kremstal:

    • Löss bodem met o.a. grüner veltliner en
      riesling (ook als DAC)

  • Kamptal:

    • Löss bodem met steile terrashellingen. DAC-wijnen van grüner veltliner en riesling.

  • Wachau: UNESCO-werelderfgoed

    • Steile terrashellingen van graniet/gneis),
      beschut in rivierdal.

    • Topwijnen van grüner veltliner en riesling.

    • Indeling wijnen: Steinfeder (lichtste), Federspiel: (midden), Smaragd (krachtigste)

●

!

Oostenrijk: Burgenland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

  • Langs grens Hongarije met continentaal steppeklimaat

  • Vlak en glooiend

  • Rood van blaufränkisch en zweigelt.

  • DAC Neusiedlersee voor zweigelt. DAC Mittelburgenland voor blaufränkisch.

  • Droog wit van welschriesling (= rheinriesling) en grüner veltliner).

  • Specialiteit rond Neusiedlersee: edelzoet wit van o.a. welschriesling.

D

Oostenrijk: Steiermark

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

  • Deelgebied Süd-Steiermark (‘Toscane van Steiermark)

  • Hoge ligging wijngaarden (tot 500m) > koel

  • Bodem: kalkmergel, leisteen of vulkanisch

  • Vooral wit, o.a. welschriesling en sauvignon blanc, ook muskateller
    (= muscat), morillon (= chardonnay)

●

Zwitserland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

  • Wijnbouw tussen 300-100m

  • Noordoosten koel, westen warm.

  • Meeste wijnbouw in Franse deel, o.a. Valais: kalkrijke bodem, licht droog wit van fendant en sappige pinot noirs. Specialiteit: Dôle (pinot noir + gamay) en heida, petit arvine (wit).

  • Wel 200 druivenrassen.
    Wit van o.a. fendant (= chasselas).
    Rood van o.a. pinot noir (= blauburgunder), gamay, merlot

●●

Wijn proeven: Oostenrijk

  • …



Een wereld vol wijn (Deel 2, H5)

Wijn proeven: Oostenrijk

  • Gemischter Satz

  • Kremstal


Wijn proeven: Oostenrijk

  • Zweigelt

  • Langenlois


Hongarije

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

Deel 2, H6

  • Vernieuwing na val IJzeren Gordijn 1989

  • Landklimaat

  • Balantonmeer (Westen)

  • 66% wit van o.a. furmint en hárslevelü.

  • 34 % rood van o.a. kékfrankos (= blaufränkisch).


HONGARIJE

Wijnstreken - hoofdstuk 5 - Wijn aan Zee

  • 68.000 ha

  • 22 erkende herkomstgebieden in 3 zones:

    • Centraal Hongarije (3)

    • Westelijk Hongarije (15)

    • Noordelijk Hongarije (4)

  • DOP = OEM (Oltalom Allat álló Megjelölés)

  • IGP = OFJ (Oltalom Allat álló Földrjzi Jelzés

  • Wijn/cepagewijn = Hagyományos Különleges Termék)

  • Beste gebieden is Districtus Hongaricus Controllatus

  • 6 gebieden in opgenomen: Villány, Izáki Arany Sárfehér, Nagy-Somló, Tihany, Eger en Káli



Hongarije

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

Deel 2, H6

  • In Tokaj goede omstandigheden voor botrytis > Tokaji Aszú.
    Druiven met edele rot bij gistende most
    > dan persen > dan opnieuw gisting.
    Aantal ‘puttonyos’ (emmertjes) zoete druiven bepaalt zoetheid wijn: 3, 4, 5, 6.


D

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

Tokaji Aszú

Puttonyos van 25 kilo

Gönc = vat 136L

Druiven met edele rotting

Aantal puttonyos bepaalt zoetheid:

3, 4, 5 en 6 puttonyos en Essencia

NB 3 en 4 puttonyos inmiddels verboden, maar oude nog wel te koop

Balkan

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

  • Kroatië

    • 33,000 ha

    • 66% wit van o.a. graševina
      (= welschriesling), riesling en sauvignon blanc. Rood o.a. van plavac mali.

●●

Balkan

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

  • Slovenië:

    • 22,000 ha

    • Bekendste gebied: Goriška Brda.

    • 75% wit van o.a. rebula, šipon (= furmint), welschriesling.

    • Rood van o.a. cabernet sauvignon en merlot.

●●

Balkan

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

  • Bulgarije:

    • 3000 jaar wijnbouw

    • 67,000 ha

    • Meeste wijngaarden in Donauvlakte

    • 60% rood van o.a. mavrud, melnik, cabernet sauvignon, merlot. Nu naast intern. rassen om nadruk op inheemse.

●

Balkan

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)


  • Roemenië:

    • 192,000 ha

    • Landklimaat, bergachtig

    • 60% wit van o.a. fetească albă, fetească regala

    • Rood van o.a. băbească neagră en fetească neagră, negru

Balkan

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

Moldavië:

  • Wijntraditie die meer dan 7.000 jaar teruggaat 

  • 147,000 ha!

  • Tussen 45 en 48 breedtegraad

  • 10% van het land is wijnstokken, hoogste wijngaarddichtheid ter wereld

  • Tussen Roemenië en Oekraïne

  • Tweetalig (Russisch en Roemeens)

  • SB, PG, CH, fetească albă

  • M, CS, Malbec, rară neagră, saperavi

  • Château Purcari (1827) – freedom blend

  • Asconi (500 ha)

  • Grootste wijnkelders: Milestii Mici (200 km)


Griekenland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

  • 3000 jaar wijnbouw

  • 105,000 ha

  • Bekend: harswijn retsina en zoete muskaatwijnen

  • Authentieke wijnen van inheemse druivenrassen. Veel mono-cépagewijnen.

  • Wit van o.a. assyrtiko en moschofilero. Rood van o.a. agiorgitiko en xynomavro.

Griekenland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

  • Náoussa:

    • In Macedonië. Wijngaarden 200-500m. Mooie houtgerijpte xynomavro.

  • Nemea:

    • Krachtig rood en lichte ‘maceration semi-carbonique’ van agiorgitiko.

  • Sámos:

    • Vin doux naturel van muscat. Samos Nectar: onversterkte zoete wijn van zongedroogde druiven.

  • Santorini:

    • Mineralig wit van assyrtiko van vulkaanbodem

●

●

D

●

assyrtiko - Santorini

Wijn proeven:

  • …



Een wereld vol wijn (Deel 2, H6)

Wijn proeven: Balkan

  • Pinot grigio

  • Moldavië


Wijn proeven: Balkan

  • Negru / cabernet

  • Roemenië


Nederland, België, Luxemburg

Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

Deel 2, H7

Nederland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

Deel 2, H7

Nederland

Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

  • Start in Limburg; Gelderland grootste; ook Zeeland, Overijssel, Brabant

  • Klassieke druivenrassen alleen in zuiden > riesling, auxerrois, müller-thurgau, pinot gris

  • Elders resistente druivenrassen (geen vitis vinifera, maar kruisingen) zoals witte johanniter, solaris en riesel en blauwe regent, cabernet cortis
    en pinotin.

BOB’s NL

Er zijn nu 9 Nederlandse wijnen met een beschermde oorsprongsbenaming (BOB),

BOB Maasvallei Limburg

B.v. Thorn (NL) en Aldeneyk (B).

BOB Mergelland

B.v. Apostelhoeve, De Wijngaardsberg, Hoeve Nekum, De Planck.

BOB Vijlen (Limburg)

Bv St. Martinus en wijndomein Holset.

BOB Oolde (Gelderland)

Wijngoed Gelders Laren

BOB Amt Delden (Overijssel NL):

Wijngaard Hof van Twente

BOB Achterhoek Winterswijk (Gelderland)

Wijngaard Hesselink en Wijngaard De Reeborghhesch

BOB Rivierenland

BOB Voerendaalse Bergen (Limburg)

BOB Schouwen Duivenland (Zeeland)

De Kleine Schorre


België

Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

  • Vooral witte vitis vinifera, zoals müller-thurgau, pinot blanc, pinot gris en chardonnay.

    • Rood pinot noir

België

Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

5 BOB’s voor stille wijnen

  • Hagelandse wijn (1997)

    • Haspengouwse wijn (2000)

    • Côtes de Sambre et Meuse (2004), Heuvellandse wijn (2005)

    • BOB Maasvallei Limburg (grensoverschrijdend België en Nederland) (2017)

●●

België

Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

2 BOB’s voor mousserende wijn

  • Vlaamse mousserende kwaliteitswijn (2005)

    • Vin mousseux de qualité de Wallonie/ Crémant de Wallonie (2008).


2 BGA’s voor landwijn

  • Vin de Pays des Jardins de Wallonie (2004)

    • Vlaamse landwijn (2005);



Luxemburg

Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

  • Luxemburg:

    • Koeler en minder steil dan Moezel

    • Wit van o.a. elbling (voor Crémant!), rivaner, (= müller-thurgau), auxerrois, pinot gris en riesling

    • Rood van oa Pinot noir en St. Laurent

    • Alle wijnen vallen onder de AOP Moselle Luxembourgeoise.

    • Marque Nationale: erkenning voor kwaliteit. 3 niveaus: Vin Classé, Premier Cru en Grand Premier Cru.

    • Crémant: uitsluitend 2e gisting op fles

●●

Wijn proeven: Nederland

  • …



Een wereld vol wijn (Deel 2, H7)

Wijn proeven: Nederland

  • Solaris, Johanniter, Souvignier Gris

  • Overijssel

Wijn proeven: Nederland


  • Rondo / Cabernet Cortis

  • Noord-Holland

  • Deel 2, H 3, p. 138-147: Spanje (algemeen, cava, Catalunya, Penedès, Priorat, Somontano, Rioja, Ribera del Duero, Rueda, Rías Baixas, La Mancha, Valdepeñas. Jerez)

  • Deel 2, H.3, p. 148-153: Portugal (algemeen, Vinho Verde, Douro, port, Dão, Bairrada, Alentejo, Madeira)

  • Herhalen: Deel 1, H.3, p. 58: vinificatie versterkte wijn

  • Deel 3, H.3, p. 234-243: aan tafel (wijn-spijs)

  •  We behandelen dan: Spanje & Portugal

  •  wijn-spijs

Doorlezen voor les 8


Tot les 8!

Geniet van wijn,

maar drink met mate