11 - Les 20 + 21 - argumentatieve teksten

• New lesson editor
• Nederlands
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 5

11 - Argumentatieve teksten

Les 20 - argumentatieve teksten

pg.250

Argumentatieve teksten gedefinieerd

pg.250

Een mening hebben over de dingen is des mensen. Het is dus niet verwonderlijk dat er in media zoals kranten en tijdschriften steevast een plaats is voor columns, opiniestukken, lezersbrieven en recensies. Ook in minder traditionele media vliegen de meningen over actuele onderwerpen je rond de oren. Denk maar aan de commentaar op socialmediaposts. Al deze teksttypes zijn opiniërende teksten.

Argumentatieve teksten

Inleiding

Werk samen in groepjes van 3

Lees de reacties op pg.250 en bespreek:

• Waarover gaan deze teksten? 

• Wat hebben ze gemeenschappelijk?

• Zijn deze teksten betrouwbaar? 

pg.250

5

minute

00

second

+30 s

pg.251

pg.251

Welke criteria neem je in acht om de betrouwbaarheid van teksten te bepalen?

pg.251

pg.253

pg.251

Column

TW

pg.47

TW

pg.47

opiniestuk

TW

pg.48

TW

pg.50

Recensie

TW

pg.50

TW

pg.50

argumentatieve tekst bingo

Jullie werken terug in groepjes van drie. 

Per groepje krijgen jullie een bingoformulier.

In de klas liggen enkele kranten en tijdschriften. 

Ga zo snel mogelijk op zoek naar de gevraagde opinieteksten: noteer de naam van het tijdschrift en de pagina.

Klaar? roep BINGO 

10

minute

00

second

+30 s

Kies één van de argumentatieve teksten uit en vat kort samen waar het over gaat (in twee regels)

Een argumentatieve tekst bestuderen

pg.250

pg.254-255

We bekijken de tekst globaal

• Lees de titel, de inleiding en eventueel de eerste alinea

pg.253

5

minute

00

second

+30 s

Welke soort argumentatieve tekst is dit en waarom?

Welke problematiek bespreekt de auteur?

Wat is haar mening over de problematiek?

pg.254-255

We lezen de tekst intensief

• Neem eerst de vragen door op pg.255-256

• Zo formuleer je een lezersdoel

pg.255

10

minute

00

second

+30 s

parafraseer de essentie van de alinea's

pg.255

Wat is het verschil tussen 'body positivity' en 'body neutrality'?

Is Elisabeth Goemans een expert in verband met de problematiek die ze aankaart?

1

Ja

2

Nee

Leg uit waarom Goemans wel of geen expert is in verband met het onderwerp van de tekst.

Website

https://www.veto.be/

Is de bron waaruit het artikel afkomstig is betrouwbaar?

Wat kan je besluiten over de bron waaruit het artikel afkomstig is?

Toepassing: een opinietekst bestuderen 

Inhoud en opbouw

oriënterend lezen

Je krijgt een opiniestuk. Deze bestuderen we samen om de opbouw te achterhalen. 

We lezen eerst oriënterend: lees de titels, tussentitels en inleiding. 

Wat is het onderwerp van dit opiniestuk?

Welke voorkennis heb je over dit onderwerp?

Is de auteur een autoriteit op vlak van dit onderwerp?

bron

Welke mening verwacht je van deze auteur over dit onderwerp?

Wat is de tekstsoort?

A

informatief

B

persuasief

C

opiniërend

D

narratief

globaal lezen

We lezen de inleiding en achterhalen de ruwe opbouw van een opiniestuk. 

Wat is de aanleiding voor dit opiniestuk?

aanleiding

In de inleiding geeft de auteur de aanleiding weer van het stuk: 

• Waarom schrijft de auteur dit opiniestuk? 

• Welk maatschappelijk probleem wordt aangekaart? 

Welk standpunt heeft de auteur hierover?

Standpunt

De auteur geef zijn standpunt over het onderwerp dat besproken wordt. Dit zal hij in de rest van het opiniestuk proberen beargumenteren. 

aanleiding

___________

__________________________________________

__________________________

standpunt

intensief lezen

Lees het hele opiniestuk en ga op zoek naar de volgende argumenten:

1. Louise Fresco beweert dat het welzijn van kippen in Nederland en België wel goed zit. Welke argumenten geeft Tobias Leenaert om dit te weerleggen?

2. Zowel Fresco als Leenaert vindt dat gelobby niet gepaard mag gaan met corruptie. Welk argument gebruikt Fresco om duidelijk te maken dat lobbyen sowieso niet eerlijk is?

Ten eerste zijn de kippen nog kuikens. Daarnaast leven ze in een vuile, donkere stal, in hun eigen uitwerpselen. Ze zien nooit daglicht en hebben allerlei fysieke problemen zoals gewrichtsproblemen en kortademigheid. Ten slotte hebben ze hun moeder nooit gekend. 

Niet overal een probleem van maken: het lijkt op het eerste gezicht goed advies. Mensen die dat wél doen, lijken hopeloos vermoeiend. Maar je ziet: ben je je bewust waar ons vlees vandaan komt, dan maak je daar toch een probleem van? En belangrijker nog: dan probeer je bij te dragen aan oplossingen.

A

De stelling

B

De probleemstelling

C

Een samenvatting

D

Een definitie

Taalgebruik en woordenschat

In een opiniestuk hanteert de schrijver subjectief taalgebruik. Maak onderstaande bookwidget om voorbeelden te herkennen. 

oefeningen - 12 - Les 20 + 21 - Taalgebruik opiniestuk: bewust waar ons vlees vandaan komt

10

minute

00

second

+30 s

Taalgebruik

Stijlfiguren in een opiniestuk

ironie

dysfemisme

eufemisme

hyperbool

Een stijlfiguur waarmee iets mooier, vriendelijker of minder onaangenaam wordt voorgesteld dan het in werkelijkheid is. 

Een stijlfiguur waarbij iets of iemand kwetsender, grover, viezer en/of aanstootgevender wordt voorgesteld dan het in werkelijkheid is. 

een overdrijving waarmee je extra nadruk legt op een gevoel of een emotie. Je moet dit niet letterlijk nemen.

Op een licht spottende manier het tegenovergestelde zeggen dan wat men bedoelt. 

Door de belasting op de producten te verhogen, laat de overheid een deel van de bevolking creperen.

A

eufemisme

B

dysfemisme

C

hyperbool

D

ironie

De wet gaat de economie volledig verwoesten en ons land terugbrengen naar de middeleeuwen.

A

eufemisme

B

dysfemisme

C

hyperbool

D

ironie

Wat geweldig dat energiebedrijven aan de ecologische gevolgen van hun beleid denken. Ze verdienen een medaille!

A

eufemisme

B

dysfemisme

C

hyperbool

D

ironie

Het bedrijf heeft in navolging van de energiecrisis besloten om te herstructureren.

A

eufemisme

B

dysfemisme

C

hyperbool

D

ironie

Even herhalen ...

Extra oefenen

Maak de extra oefening op de opbouw en het taalgebruik in een opiniestuk. 

Wat niet klaar is, maak je als huiswerk ter voorbereiding op de leestoets. 

oefeningen - 12 - Les 20 + 21 

• Een opiniestuk: inhoud en opbouw

• Een opiniestuk: taalgebruik

Hand-out

Smartschool - documenten - les 20 - een opiniestuk schrijven

eufemismes en dysfemismes

Website

https://app.lernova.be/nl-be/boekentas/e0c6b9f6-b9b4-49fc-895c-e6873c93f4db/hoofdstukken/d269b44c-4179-435f-9ad7-bee24d1a0aa8/traject/8c38b29d-6364-4823-8496-d81c27e77ead/0/opbouw/

Toepassing: een opinietekst schrijven 

Je mening formuleren

Website

https://schrijflab.nl/leerlijn/opiniestuk/

ORIËNTEREN

opiniestuk "meer vrouw op straat"

Meer vrouw op straat

De Guido Gezellestraat in Denderleeuw, het Louis Roelandtplein in Gent, de Antoon Van Dyckstraat in Antwerpen en het Albert Leemansplein in Brussel: Heel wat straten en pleinen in Vlaanderen zijn genoemd naar een man. Daar wil Sofie Lemaire (Radio 1) graag verandering in brengen! 

Website

https://www.facebook.com/watch/?v=616677162103544

Meer vrouw op straat

In 2020 gaf Sofie Lemaire het startschot van de campagne Meer vrouw op straat. Daarmee wilde ze meer straten, pleinen en plekken in onze steden naar vrouwen laten vernoemen.

En daar was een goede reden voor. Doorheen de geschiedenis hebben heel wat vrouwen fantastische dingen gepresteerd, bedacht en bereikt. Jammer genoeg is iemand vergeten hun namen te noteren, hun verhalen te onthouden en hen in een geschiedenisboek te zetten. En die vergetelheid toont zich ook in ons straatbeeld. Daar is gemiddeld amper 7% van alle straatnamen die verwijzen naar een persoon, naar een vrouw vernoemd. Of beter: was.

Meer vrouw op straat

Na de oproep van Sofie engageerden heel wat steden en gemeenten zich om iets aan dat onevenwicht te doen. En met succes: het afgelopen jaar kregen tientallen straten, pleinen, bruggen, parken en andere plekken de naam van een vrouw. 

Sofie Lemaire: “Dit project heeft me zó veel voldoening gegeven. Omdat het méér is dan een televisieprogramma. We hebben een thema op de kaart kunnen zetten. We willen (soms vergeten) vrouwen hun verdiende eerbetoon geven. We willen tonen op hoeveel manieren vrouwen hebben bijgedragen aan onze maatschappij, ook al hadden ze niet altijd dat spreekwoordelijke ‘zitje aan de tafel’. Het gebeurt nu al geregeld dat ik langs een plein, in een straat of over een brug rijd, die wij in deze campagne met een vrouwennaam konden bekronen, en dat vervult me steeds weer met een geweldige trots. En dankzij de massale hoeveelheid voorstellen van het publiek, wordt dat lijstje nog elke dag langer.”

Welke vrouw verdient volgens jou een straatnaam?

We geven één vrouw een straatnaam. 

Je kiest een bekende vrouw die volgens jou een straatnaam verdient. In een goed opgebouwd opiniestuk probeer je jouw klasgenoten te overtuigen dat deze vrouw de plaats op het bordje verdient. 

VOORBEREIDING - opinietekst "meer vrouw op straat"

Voorbeeldtekst

• Je analyseert de opbouw van een opiniestuk. Dit opiniestuk gaat over de campagne 'meer vrouw op straat'

Samenvatten

• Een samenvatting is ongeveer 1/3 van de tekst. Geef enkel weer wat uit de tekst komt en voeg zelf geen elementen toe.

• Parafraseer in je eigen woorden. 

Zorg dat het vormelijk correct is:

• Gebruik een IMS-structuur (Inleiding – Midden – Slot)

• Bouw je alinea’s logisch op: kernzin + uitwerking
  

• Vermijd spellingsfouten en taalfouten

• Heldere zinsbouw met signaalwoorden

Smartschool - oefeningen - Les 20 - Taak opiniestuk "meer vrouw op straat"

UITVOEREN

opiniestuk "meer vrouw op straat"

Website

https://www.demorgen.be/nieuws/waarom-deze-belgische-vrouwen-een-straatnaam-verdienen~b858991b/

Opdracht

Schrijf een opinietekst 

3. Geef je opiniestuk een aantrekkelijke titel: die duidelijk is én uitnodigt om verder te lezen.

4. Verwerk minstens 1 stijlfiguur in je tekst (eufemisme, dysfemisme, hyperbool of ironie ...) Markeer deze in je tekst. 

5. Schrijf alinea's (kernzin + uitwerkingszinnen). Volg hierbij één kerngedachte per alinea.

6. Let op je taalgebruik en vlotheid.

Bronnen

Bekijk de bronnen die je gebruikt kritisch! 

• Wie is de auteur? 

• Wat is het doel van de tekst? 

• Is het actueel?

Vooral met informatie op websites van bedrijven en organisaties moet je voorzichtig omspringen aangezien zij dikwijls een commercieel doel voor ogen hebben.

• Stel jezelf steeds de vraag: Klopt het wat hier staat? Kan ik deze informatie zomaar overnemen?

Voorbereiding

Open een Word bestand

1. Verzamel argumenten in dit bestand: waarom verdient de vrouw een straatnaam? 

2. Vermeld je bronnen en voeg ook een foto toe. 

3. Je schrijft je tekst in de les op basis van deze informatie.

google classroom - 12 - Argumentatieve teksten  - Taak opiniestuk "meer vrouw op straat"

Uitvoering

Eerste versie

• Je mag gebruik maken van je voorbereiding, maar schrijf in je eigen woorden. 

• Maak gebruik van je Hand-out: volg de opbouw van een opiniestuk 

• Waarom verdient de vrouw het om een straatnaam te krijgen? Werk je argumentatie uit in drie alinea's. Gebruik correcte informatie uit bronnen!

• Voorzie je opiniestuk van een aantrekkelijke titel die duidelijk is én uitnodigt om verder te lezen.

• Verwerk minstens 1 stijlfiguur  in je tekst (eufemisme, dysfemisme, hyperbool of ironie .... Markeer deze in je tekst. 

Google Classroom - thema 12 - Schrijftaak opiniestuk  - meer vrouw op straat

woordenschat les 20

Hand-out

Komt op de toets op het einde van dit thema

Tip: maak een Quizlet 

Documenten - 12 - Les 20 + 21 - Woordenlijst opiniestukken thema 12

Tekst

woordenschat les 20

Nuancering

Een onderwerp, situatie of uitspraak vanuit op verschillende manieren bekijken, door bijvoorbeeld meer details of een fijn onderscheid aan te brengen. Wanneer je iets nuanceert, maak je het minder rechtlijnig en belicht je meerdere dimensies. Hierdoor ontstaat een volledig beeld van deze situatie.

• Het is nog redelijk eenduidig. Kan je die vraag wat nuanceren?

• Jongeren krijgen complexe thema’s zoals feminisme, migratie en

• transseksualiteit heel eenzijdig voorgeschoteld: TikTok laat geen ruimte

• voor context of nuance.

Ww = nuanceren          b.n.= genuanceerd        z.n.= de nuance

woordenschat les 20

relativering

Iets in een bepaald perspectief plaatsen, een nuchter en realistisch beeld vormen

van iets.

Door de hongersnood in derdewereldlanden kan je je eigen problemen relativeren.

De boeren relativeren de dalende verkoopcijfers doordat mensen minder op restaurant gingen tijdens de coronacrisis.

b.n. = relatief      ww. = relativeren

Les 21 - soorten zinnen

pg.257

De taal in interviews bestuderen

samengestelde en enkelvoudige zinnen

pg.257

nevenschikking en onderschikking

pg.258

Bekijk de interviews globaal

Welke kan je het vlotst lezen? 

2

minute

00

second

+30 s

Welk interview leest het vlotst?

1

interview 1

2

interview 2

Wat valt op aan de zinnen in de eerste tekst?

Enkelvoudige zinnen

Er zijn enkelvoudige en samengestelde zinnen. 

Een enkelvoudige zin bestaat uit 1 hoofdzin en heeft maar 1 persoonsvorm. 

TW pg.145

• Ik zal vanavond zeker naar de training gaan. Zaterdag is er een wedstrijd. 

• Gebruik voor je pincode nooit je geboortedatum. Dat is te makkelijk om te raden. 

Samengestelde zinnen

Wanneer je enkelvoudige zinnen samenvoegt, dan krijg je een samengestelde zin. Je vindt in die zinnen meestal verschillende persoonsvormen. 

TW pg.145

• Ik zal vanavond zeker naar de training gaan want zaterdag is er een wedstrijd. 

• Gebruik voor je pincode nooit je geboortedatum, aangezien dat makkelijk om te raden is. 

Lisa kijkt graag naar kickboksen.

A

enkelvoudig

B

samengesteld

C

D

Lisa kijkt graag naar kickboksen als ze even tijd heeft.

A

enkelvoudig

B

samengesteld

C

D

Wessel is altijd dol op zijn oma geweest.

A

enkelvoudig

B

samengesteld

C

D

Wessel is altijd dol geweest op zijn oma maar zijn zus heeft meer met hun opa.

A

enkelvoudig

B

samengesteld

C

D

Samengestelde zinnen

Een samengestelde zin kan bestaan uit meerdere enkelvoudige zinnen (hoofdzinnen), maar kan ook bestaan uit een combinatie van hoofdzinnen en bijzinnen. Hier maken we het onderscheid tussen nevenschikking en onderschikking. 

TW pg.145

nevenschikking

Van een samengestelde zin met nevenschikking kan je twee gelijkwaardige zinnen maken, zonder dat de woordvolgorde verandert. 

TW pg.145

Hand-out

onderschikking

In een samengestelde zin met onderschikking heb je een hoofdzin en een bijzin, en verandert de woordvolgorde. 

TW pg.145

Hand-out

voegwoorden

Tip:

Je kan een nevenschikking en onderschikking herkennen aan de voegwoorden:

• nevenschikkend: en, of, maar, want

• onderschikkend: terwijl, omdat, toen, zodra ...

TW pg.145

Ik maak het liefst tomatensoep want ik kan dat goed.

A

nevenschikking

B

onderschikking

C

D

Ik maak het liefst tomatensoep omdat ik dat goed kan.

A

nevenschikking

B

onderschikking

C

D

Dione zei dat de verbinding met Hamar was verbroken.

A

nevenschikking

B

onderschikking

C

D

Als Vincent niet uitkijkt, krijgt hij straks een rode kaart.

A

nevenschikking

B

onderschikking

C

D

Volgens Dina hebben we volgende week een grote overhoring, maar ik ben er niet zeker van.

A

nevenschikking

B

onderschikking

C

D

De mensen die niet van sport houden, spreken van sportterreur op de televisie.

A

nevenschikking

B

onderschikking

C

D

De bijzin is "die niet van sport houden" die is hier een betrekkelijk voornaamwoord om een betrekkelijke bijzin in te leiden. 

Ik pakte de kleren in en Sandra controleerde het medicijnkastje.

A

nevenschikking

B

onderschikking

C

D

De bijzin is "die niet van sport houden"

pg.258

Markeer de samengestelde zinnen 

kleur 1  nevenschikking 

ond + pv naast elkaar

kleur 2  onderschikking

PV achteraan

5

minute

00

second

+30 s

voegwoorden

nevenschikking

onderschikking

zodat

waarin

en

wat

want

dat

maar

omdat

pg.258

voegwoorden

Een nevenschikking en onderschikking herken je vaak aan de voegwoorden:

• nevenschikkende voegwoorden: en, maar, want, of, dus ...

• onderschikkende voegwoorden: terwijl, omdat, toen, zodra, als, terwijl, zodat, waardoor, die ...

Houd hier ook rekening mee tijdens het schrijven!

TW pg.145

pg.258

Smartschool - oefeningen - 12 - Les 20 + 21 - soorten zinnen - Syntaxis 1 - enkelvoudige en samengestelde zinnen

INOEFENEN

Hand-out + bookwidget

Huiswerk

Smartschool - documenten - 12 - Les 20 + 21 - Zinsbouw - nevenschikking en onderschikking

2. Samengestelde zinnen: nevenschikking en onderschikking

pg.259

1.onderstreep de bijzin 

Onderstreep de bijzin in de ondergeschikte zinnen:

• Mijn missie is: vanuit een oplossingsgerichte benadering onderzoek en behandeling bieden met een hoge kwaliteit, zodat iemand op eigen kracht weer verder kan. 

• Ook bekijk ik meteen wat het probleem zou kunnen zijn.

• Een klant zodanig begeleiden dat mijn hulp niet meer nodig is. 

• In gesprek gaan met cliënten vraagt daarnaast ook een langdurige concentratie, wat erg vermoeiend kan zijn. 

• Kies de studie niet omdat je zelf het nodige hebt meegemaakt. 

pg.258

pg.259

3

minute

00

second

+30 s

pg.259

pg.259

1

minute

00

second

+30 s

pg.259

soorten bijzinnen

Een bijzin kan ook een zinsdeel (of deel van een zinsdeel) zijn in een zin. Het kan bijvoorbeeld een onderwerp, lijdend voorwerp zijn: 

• Dat hij niet komt, verbaast me niet.  = onderwerp                        

• Ik heb gehoord dat het morgen gaat sneeuwen. = LV

TW pg.146

soorten bijzinnen

Een bijzin kan ook een bijwoordelijke bepaling zijn. We noemen dit een bijwoordelijke bijzin:

• Als je hoogtevrees hebt, moet je geen dakwerker worden. 

• Hij sprong net opzij toen de wagen door de afsluiter reed.

Let op: als de samengestelde zin met de bijzin start, treedt er inversie op (het onderwerp en de persoonsvorm veranderen van plaats). 

TW pg.146

Fouten tegen woordvolgorde

eigen materiaal

inversie

tantjebetjes

inversie

In een "gewone" enkelvoudige zin staat eerst het onderwerp en daarnaast de persoonsvorm. 

• Amal kocht een appel voor Thomas. 

Bij inversie wisselen het onderwerp en de persoonsvorm van plaats. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een ja/nee-vraag of wanneer een ander zinsdeel wordt benadrukt door het vooraan in de zin te plaatsen. 

• Kocht Amal een appel voor Thomas? 

• Gisteren kocht Amal een appel voor Thomas. 

Inversie treedt ook op wanneer een samengestelde zin start met een bijzin:

• Omdat Thomas jarig is, kocht Amal een appel voor hem. 

TW pg.146

Ontdek de fout

Volgende maand gaan we op vakantie naar de zon en moeten we nu dringend zomerkleren kopen. 

• De inversie is correct in de eerste helft van de samengestelde zin want die zin begint met een ander zinsdeel dan het onderwerp (een bwb van tijd).

• In de tweede helft van de samengestelde zin is de inversie niet correct. Die zin moet de normale, ongemarkeerde volgorde krijgen. Er staat geen bijwoordelijke bepaling van tijd in die zin. 

tantjebetje

Inversie is nodig als de zin begint met een ander zinsdeel dan het onderwerp, bijvoorbeeld een bepaling.

Toch is het heel verleidelijk om de inversie ook toe te passen in het tweede deel van de samengestelde zin. Dat komt omdat het lijkt alsof de bijwoordelijke bepaling van het eerste deel ook geldt voor het tweede deel. Dikwijls is dat niet zo.

Als je in zo'n geval de inversie verkeerd toepast, dan is er sprake van een tantebetjeconstructie of tantebetje.

In de zomervakantie zijn veel families op vakantie en trekken de jongeren zich niets aan van schoolwerk.

A

Deze zin is juist.

B

Deze zin is fout.

C

D

Met grote moeite slaan de leerlingen zich door de eindexamens en beginnen ze opgelucht aan de zomervakantie.

A

Deze zin is juist

B

Deze zin is fout.

C

D

Website

https://app.lernova.be/nl-be/boekentas/d428499d-d1ca-4217-9632-8217bdf89cbc/hoofdstukken/edb8dccc-fac3-4df5-9ad5-739d8de4884e/traject/42b5ea82-7426-44be-b4f4-7f9d5d5fdde4/0/opbouw/

Smartschool - oefeningen - 12 - Les 20 + 21 - soorten zinnen - Syntaxis 2 - inversie

INOEFENEN

Hand-out + bookwidget

Smartschool - documenten - 12 - Les 20 + 21 - Zinsbouw - inversie

10

minute

00

second

+30 s

tangconstructies

Tangconstructies

In een tangconstructie staan woorden of zinsdelen die bij elkaar horen ver uit elkaar (de "grijpers" van de tang worden uit elkaar geduwd door andere woorden). De tangconstructie is overspannen wanneer de ontvanger moeite moet doen om de zin te begrijpen.

• Het gisteren op de klassenraad besproken voorstel is enthousiast ontvangen.  (tangconstructie tussen lidwoord en zelfstandig naamwoord)

• Zijn vrienden heeft hem gisteren voor hij naar zijn werk vertrok niet meer gezien.  (tangconstructie tussen hulpwerkwoord en hoofdwerkwoord)

• In het stadion vond maandag de wedstrijd tussen de twee ploegen die hopen deel te nemen aan de wedstrijd plaats. (tangconstructie tussen persoonsvorm en afscheidbaar deel (voorzetsel))

TW pg.147

Bespreek

Welke delen worden gescheiden? 

• Parijs, een stad die een grote oppervlakte beslaat, talloze prachtige monumenten telt en ook veel podiumkunsten aanbiedt, kan je niet volledig bezoeken op één dag.

• De nog niet zo ervaren en daardoor misschien een beetje stuntelende en lacherige gids, viel toch in onze smaak.

Tangconstructies voorkomen

Een overspannen tangconstructie kan je voorkomen.

• Plaats altijd de delen die bij elkaar horen zoveel mogelijk samen.

• De informatie die tussen de grijpers van de tang geklemd zit, plaats je op een andere plaats in de zin als dat kan.

• Je kan (een deel van) die informatie ook opnemen in een nieuwe, aparte zin.

Website

https://app.lernova.be/nl-be/boekentas/d428499d-d1ca-4217-9632-8217bdf89cbc/hoofdstukken/edb8dccc-fac3-4df5-9ad5-739d8de4884e/traject/fc7e7ba2-9816-4e16-a22a-39a7c375fc57/0/opbouw/

Smartschool - oefeningen - 12 - Les 20 + 21 - soorten zinnen - Syntaxis 3 - tangconstructies

INOEFENEN

Hand-out + bookwidget

Smartschool - documenten - 12 - Les 20 + 21 - Zinsbouw - tangconstructies

REDACTIERONDJE 

opiniestuk "meer vrouw op straat"

Redactie

We nemen elkaars opiniestukken door:

• Werk per twee

• Jullie krijgen een hand-out over "begrijpelijk schrijven". Dit wordt jullie focuspunt wanneer je de teksten doorleest. 

• Je formuleert tips voor elkaar: hoe kan je klasgenoot de tekst nog verbeteren? 

• Je mag natuurlijk ook tips geven over ander zaken.

Begrijpelijk schrijven

Een goede tekst is:

• duidelijk: de lezer kan zonder veel moeite begrijpen wat je bedoelt

• correct: je tekst is zonder taal- en stijlfouten geschreven

• aantrekkelijk: je lezer leest je tekst met plezier

Bij schriftelijke communicatie hebben de schrijver en de lezer geen direct contact met elkaar. Om je boodschap zo duidelijk mogelijk over te brengen, moet je taalgebruik afgestemd zijn op de lezers van de tekst.

1. Schrijf geen te lange zinnen

De ideale zinslengte 

Als je te lange zinnen gebruikt, heeft je lezer meer moeite om een tekst te lezen en is er een kans dat hij afhaakt.

De ideale zinslengte is ongeveer 20 woorden. Je moet geen woorden tellen. Als een zin te lang aanvoelt, moet je er wat aan doen.

Voorbeeld: Yousef Eckir, voorzitter van de leerlingenraad, stelde enkele maanden geleden al voor een extra evaluatieperiode in te voeren, vier in plaats van drie, waarbij leerlingen die een achterstand hebben opgelopen tijdens corona de tijd krijgen om hun schoolwerk in te halen.

1. Schrijf geen te lange zinnen

Hoe maak je een zin korter?

• Geef niet te veel informatie in één zin: verdeel nieuwe, belangrijke informatie liefst over meerdere zinnen.

• Maak van een bijzin een hoofdzin: start een nieuwe zin bij woorden zoals: waarbij, waarin, maar, toen, terwijl, die, en

• Als een zin meerdere onderwerpen bevat, maak er dan ook meerdere zinnen van.

• Stel een vraag en geef een antwoord in een nieuwe zin.

2. Wissel de zinstypes af

De volgorde van het onderwerp en gezegde

Let erop dat je niet meer dan twee of drie zinnen achter elkaar zet met dezelfde volgorde onderwerp, persoonsvorm, rest … Varieer in de volgorde van onderwerp en het gezegde tussen je zinnen. 

• Draai je formulering eens om en begin met een bepaling.

• Begin een zin met de gebiedende wijs.

• Als je eerst de bijzin en dan een hoofdzin schrijft, hou je de aandacht van de lezer vast.

• Stel een vraag en geef een antwoord in een nieuwe zin. “Wat heeft het onderzoek tot nu toe opgeleverd?” Spreekt meer aan dan “We zullen nagaan wat het onderzoek tot nu toe heeft opgeleverd.

Redactie

Op het einde mag je een stem uitbrengen. Welke vrouw verdient volgens jou de straatnaam? Met andere woorden, welk opiniestuk heeft jou het meest overtuigd? 

• Breng je stem uit

• De winnaar wordt zo snel mogelijk bekend gemaakt!

• Nadien krijg je jouw schrijftaak terug. Je mag de notities gebruiken om je schrijftaak te verbeteren en opnieuw in te leveren. Je krijgt pas een punt voor de tweede versie. 

Website

https://docs.google.com/forms/d/1KW9KVpvpyZqKtUueAihmzy9_yhiXcxuv461vQd_JTiI/edit

Actieve en passieve zinnen

pg.260

Website

https://app.lernova.be/nl-be/boekentas/d428499d-d1ca-4217-9632-8217bdf89cbc/hoofdstukken/edb8dccc-fac3-4df5-9ad5-739d8de4884e/traject/fc7e7ba2-9816-4e16-a22a-39a7c375fc57/0/opbouw/

pg.260

pg.260

pg.260

passieve en actieve zinnen

Zinnen met een werkwoordelijk gezegde kunnen zowel actief als passief zijn. 

• Emma voert de kinderen naar de voetbalmatch = actieve zin

• De kinderen worden naar de match gevoerd = passieve zin 

• De kinderen zijn naar de match gevoerd. = passieve zin 

TW pg.142

ond.

ond.

ond.

LV.

passieve en actieve zinnen

Emma voert de kinderen naar de voetbalmatch = actieve zin

De kinderen worden / zijn naar de match gevoerd = passieve zin 

TW pg.142

ond.

ond.

LV.

• Het lijdend voorwerp wordt het onderwerp. Het onderwerp uit de actieve zin is verdwenen.

• De persoonsvorm uit de actieve zin komt terecht in een constructie met de hulpwerkwoorden worden/zijn + voltooid deelwoord. 

Handelend voorwerp

Emma voert de kinderen naar de voetbalmatch = actieve zin

De kinderen worden / zijn naar de match gevoerd door Emma.

TW pg.142

ond.

ond.

LV.

• Het onderwerp in de actieve zin wordt het handelend voorwerp in de passieve zin: 'door ... '

• Je gebruik het handelend voorwerp wanneer je het oorspronkelijke onderwerp aandacht wil geven. 

van passief naar actief

Maak deze zin actief

De vrouw is rond 10:30 vermoord door haar man.

1. handelend voorwerp -> onderwerp

2. zijn/worden + voltooid deelwoord -> persoonsvorm

3. onderwerp -> lijdend voorwerp

Maak deze zin actief

De roomsoezen worden met smaak gebakken door de hulpkok. 

1. handelend voorwerp -> onderwerp

2. zijn/worden + voltooid deelwoord -> persoonsvorm

3. onderwerp -> lijdend voorwerp

Maak deze zin actief

Als een voertuig door een minderjarige wordt bestuurd, wordt door de verzekering geëist dat de polis door de ouders wordt ondertekend. 

1. handelend voorwerp -> onderwerp

2. zijn/worden + voltooid deelwoord -> persoonsvorm

3. onderwerp -> lijdend voorwerp

Maak deze zin actief

In de school wordt er studiebegeleiding voorzien. 

1. handelend voorwerp -> onderwerp

2. zijn/worden + voltooid deelwoord -> persoonsvorm

3. onderwerp -> lijdend voorwerp

Maak deze zin actief

Er wordt goed les gegeven door die leerkracht. 

1. handelend voorwerp -> onderwerp

2. zijn/worden + voltooid deelwoord -> persoonsvorm

3. er -> presentatief onderwerp -> lijdend voorwerp

Maak deze zin actief

Er werd om middernacht aangebeld. 

1. handelend voorwerp -> onderwerp

2. zijn/worden + voltooid deelwoord -> persoonsvorm

3. er -> presentatief onderwerp -> lijdend voorwerp

Maak deze zin actief

Ik ging naar huis aangezien mijn huiswerk nog moest gemaakt worden. 

1. handelend voorwerp -> onderwerp

2. zijn/worden + voltooid deelwoord -> persoonsvorm

3. er -> lijdend voorwerp ??

van actief naar passief

Maak deze zin passief

De leerkracht beoordeelt de examens zorgvuldig.

1. lijdend voorwerp -> onderwerp

2. persoonsvorm -> zijn/worden + voltooid deelwoord 

3. onderwerp -> handelend voorwerp

Maak deze zin passief

De studenten hebben een heerlijke taart gebakken voor de leerkracht. 

1. lijdend voorwerp -> onderwerp

2. persoonsvorm -> zijn/worden + voltooid deelwoord 

3. onderwerp -> handelend voorwerp

Maak deze zin passief

De brandweer bluste het vuur snel en vermeed zo verdere schade aan de woning. 

1. lijdend voorwerp -> onderwerp

2. persoonsvorm -> zijn/worden + voltooid deelwoord 

3. onderwerp -> handelend voorwerp

Maak deze zin passief

Wij organiseren een groot feest voor onze ouders ter ere van hun 25-jarig huwelijk.

1. lijdend voorwerp -> onderwerp

2. persoonsvorm -> zijn/worden + voltooid deelwoord 

3. onderwerp -> handelend voorwerp

Maak deze zin passief

Iemand bestudeert het gedrag van zwaluwen in de lente.

1. lijdend voorwerp -> onderwerp

2. persoonsvorm -> zijn/worden + voltooid deelwoord 

3. onderwerp -> handelend voorwerp

Maak deze zin passief

Men bouwt een nieuwe brug over de rivier.

1. lijdend voorwerp -> onderwerp

2. persoonsvorm -> zijn/worden + voltooid deelwoord 

3. onderwerp -> handelend voorwerp

Smartschool - oefeningen - Les 21 - soorten zinnen - passieve en actieve zinnen

INOEFENEN

Helder schrijven (en spreken)

pg.261

Trajectwijzer pg.143-144

3. Vermijd passieve taal

Een tekst is niet prettig leesbaar wanneer er te veel passieve constructies in voorkomen. Met passieve taal bedoelen we zinnen waarin geen mensen worden genoemd. Deze geven een onpersoonlijke, afstandelijke indruk. Bovendien zijn passieve zinnen vaak langer dan noodzakelijk. Gebruik daarom zoveel mogelijk directe, actieve formuleringen. De actieve zinnen zijn prettiger om te lezen en vooral korter en duidelijker.

NIET In die instelling worden er per jaar 132 dossiers gemaakt door de secretaresse.

WEL De secretaresse in die instelling maakt 132 dossiers per jaar.

3. Vermijd passieve taal

Wanneer wel passieve vormen?

Je kan passieve vormen niet altijd vermijden. Het belangrijkste is dat je tekst in zijn geheel niet te passief wordt. 

Wil je iets vertellen waarbij het handelend voorwerp of onderwerp niet telt, maar het resultaat wel, kan je best passief gebruiken.

Voorbeeld:

• Er is vannacht ingebroken.

• Bij hevige sneeuw wordt er veel te hard gereden.

Trajectwijzer pg.143-144

pg.261

De man die door de buitenwipper was geslagen, moest een nacht in het ziekenhuis verblijven.

A

Je weet niet wie iets doet of gedaan heeft.

B

Je vindt het niet belangrijk om te vermelden wie iets doet.

C

Je wil een zin mooi laten aansluiten op de vorige.

D

Je wilt dubbelzinnigheid vermijden.

De vrouw is rond 1:30 vermoord.

A

Je weet niet wie iets doet of gedaan heeft.

B

Je vindt het niet belangrijk om te vermelden wie iets doet.

C

Je wil een zin mooi laten aansluiten op de vorige.

D

Je wilt dubbelzinnigheid vermijden.

De kerstboom in New York wordt ieder jaar mooi versierd.

A

Je weet niet wie iets doet of gedaan heeft.

B

Je vindt het niet belangrijk om te vermelden wie iets doet.

C

Je wil een zin mooi laten aansluiten op de vorige.

D

Je wilt dubbelzinnigheid vermijden.

Toets les 20 + 21 op __________

Kennis

• Je kent de woordenschat van les 20

• passieve en actieve zinnen

• enkelvoudige en samengestelde zinnen

• onderschikking en nevenschikking

• Inversie + tantjebetje 

• Tangconstructies

REDACTIERONDJE 

opiniestuk "meer vrouw op straat"

Redactie

We nemen elkaars opiniestukken door:

• Werk per twee

• Jullie krijgen een hand-out over "begrijpelijk schrijven". Dit wordt jullie focuspunt wanneer je de teksten doorleest. 

• Je formuleert tips voor elkaar: hoe kan je klasgenoot de tekst nog verbeteren? 

• Je mag natuurlijk ook tips geven over ander zaken.

Begrijpelijk schrijven

Een goede tekst is:

• duidelijk: de lezer kan zonder veel moeite begrijpen wat je bedoelt

• correct: je tekst is zonder taal- en stijlfouten geschreven

• aantrekkelijk: je lezer leest je tekst met plezier

Bij schriftelijke communicatie hebben de schrijver en de lezer geen direct contact met elkaar. Om je boodschap zo duidelijk mogelijk over te brengen, moet je taalgebruik afgestemd zijn op de lezers van de tekst.

2. Schrijf geen te lange zinnen

De ideale zinslengte 

Als je te lange zinnen gebruikt, heeft je lezer meer moeite om een tekst te lezen en is er een kans dat hij afhaakt.

De ideale zinslengte is ongeveer 20 woorden. Je moet geen woorden tellen. Als een zin te lang aanvoelt, moet je er wat aan doen.

Voorbeeld: Yousef Eckir, voorzitter van de leerlingenraad, stelde enkele maanden geleden al voor een extra evaluatieperiode in te voeren, vier in plaats van drie, waarbij leerlingen die een achterstand hebben opgelopen tijdens corona de tijd krijgen om hun schoolwerk in te halen.

2. Schrijf geen te lange zinnen

Hoe maak je een zin korter?

• Geef niet te veel informatie in één zin: verdeel nieuwe, belangrijke informatie liefst over meerdere zinnen.

• Maak van een bijzin een hoofdzin: start een nieuwe zin bij woorden zoals: waarbij, waarin, maar, toen, terwijl, die, en

• Als een zin meerdere onderwerpen bevat, maak er dan ook meerdere zinnen van.

• Stel een vraag en geef een antwoord in een nieuwe zin.

3. Wissel de zinstypes af

De volgorde van het onderwerp en gezegde

Let erop dat je niet meer dan twee of drie zinnen achter elkaar zet met dezelfde volgorde onderwerp, persoonsvorm, rest … Varieer in de volgorde van onderwerp en het gezegde tussen je zinnen. 

• Draai je formulering eens om en begin met een bepaling.

• Begin een zin met de gebiedende wijs.

• Als je eerst de bijzin en dan een hoofdzin schrijft, hou je de aandacht van de lezer vast.

• Stel een vraag en geef een antwoord in een nieuwe zin. “Wat heeft het onderzoek tot nu toe opgeleverd?” Spreekt meer aan dan “We zullen nagaan wat het onderzoek tot nu toe heeft opgeleverd.

Redactie

Op het einde mag je een stem uitbrengen. Welke vrouw verdient volgens jou de straatnaam? Met andere woorden, welk opiniestuk heeft jou het meest overtuigd? 

• Breng je stem uit via Google Forms

• De winnaar wordt zo snel mogelijk bekend gemaakt!

• Nadien krijg je jouw schrijftaak terug. Je mag de notities gebruiken om je schrijftaak te verbeteren en opnieuw in te leveren. Je krijgt pas een punt voor de tweede versie. 

Website

https://docs.google.com/forms/d/1KW9KVpvpyZqKtUueAihmzy9_yhiXcxuv461vQd_JTiI/edit

Opiniestuk: versie 2

Schrijf je opiniestuk aan de hand van de feedback

• Let op de tips voor begrijpelijk schrijven

• Vergeet je stijlfiguur niet aan te duiden

oefeningen - 12 - Les 20 + 21 - Schrijftaak opiniestuk  - meer vrouw op straat

Criteria

Stijl

Taal

Inhoud: volledigheid

• Je schrijft je opiniestuk in vlotte volzinnen en je gebruikt originele signaalwoorden. Je varieert in je keuze. Je biedt een creatieve invalshoek en hanteert levendig taalgebruik dat blijft hangen bij de lezer. 

Totaal:  15

/ 2,5

• Je overtreft het gevraagde aantal woorden. 

/ 2,5

• Je maakte geen enkele taal- of spelfout. 

/ 1,5

Criteria

Inleiding

Taal

Slot

• Je inleiding is juist opgebouwd en bevat het maatschappelijk probleem en je stelling. Je schrijft een originele openingszin die uitnodigt om te lezen. 

Totaal:  15

/ 1,5

• Je sluit je opinietekst af met een goed opgebouwde conclusie. Je schrijft een originele slotzin die blijft hangen bij de lezer.

/ 1,5

/ 1,5

• Het midden van je tekst bestaat uit goed opgebouwde argumentatie. Je argumenten zijn overtuigend en onderbouwd.

Criteria

Titel

Stijlfiguur

• Je hebt een pakkende titel geschreven die uitnodigt om je opiniestuk te lezen.

Totaal:  15

/ 1,5

/ 1,5

• Je hebt een origineel stijlfiguur gebruikt in je tekst en je hebt dit duidelijk aangeduid.