les 2 functie hormonen en veranderingen tijdens puberteit

• Biologie
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

              Startopdracht 

Les 2 – Hormonen, puberteit, lichamelijke & geestelijke veranderingen

Brainstorm: Schrijf in 2 minuten zoveel mogelijk veranderingen op die jij associeert met puberteit.

Stelling: “Hormonen bepalen meer wie je bent dan je eigen keuzes.” → eens of oneens?

Voorspellen: Welke invloed denk je dat hormonen hebben op hoe je je voelt?

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Voortplantingsstelsel- primaire geslachtskenmerken 

JdW-kijkwijzer

Lesopbouw:

1. Vooraf:
   Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
   
   
2. Instructie:
   Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
   
   
3. Toepassing:
   Actieve verwerking, Formatief handelen 
   
   
4. Evaluatie:
   Afsluiting

              Startklaar

• Op je plek zitten 
• Telefoon in het Zakkie 
  
• Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
• Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui 

1. Startklaar

Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.

Overzicht Periode 1

Checklist:

• Bepaal welke voorkennis relevant is voor de nieuwe lesstof.
• Ontwerp een terugblik-opdracht die deze voorkennis activeert.
•  Overweeg of en hoe thuistalen ingezet kunnen worden om de voorkennis te activeren.

Welke organen behoren tot het voortplantingsstelsel

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Welke   organen  behoren tot het voortplantingsstelsel 

Mannen: teelballen, bijballen, zaadleiders, prostaat en zaadblaasjes, penis. 

vrouwen: eierstokken, eileiders, baarmoeder, vagina . 

      Leerdoelen

1. Je kunt uitleggen wat de functie is van hormonen.
   
2. Je kunt de lichamelijke en geestelijke veranderingen in de puberteit beschrijven.

3. Leerdoelgericht werken

De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.   

Wie beginnen er eerder aan de puberteit?

1. Jongens
2. Meisjes

In de puberteit verander je,
dit komt door....

1. De groeispurt
2. Hormonen
3. School
4. de primaire geslachtskenmerken

Wat is geen verandering in de puberteit?

1. lichamelijk
2. geestelijk
3. sociaal
4. geduld

Wat is de puberteit?

1. De tijd waarin je niet zonder je ouders kan.
2. Een moment waarop je alles leuk vindt.
3. Een fase in je leven waarin je volwassen wordt
4. Een fase waarin je graag veel ijsjes eet.

In de puberteit
Wat is NIET waar?

1. krijg je meer een eigen mening
2. wil je vaak graag ergens bijhoren
3. ga je anders om met vrienden dan vroeger
4. ben je super zeker van jezelf op alle gebieden

Wanneer is de puberteit?

1. 10-16 jaar
2. 12- 18 jaar
3. 12- 21 jaar
4. 16- 25 jaar

In de puberteit verander je

1. alleen lichamelijk
2. lichamelijk en geestelijk
3. lichamelijk, geestelijk en speciaal
4. lichamelijk, geestelijk en sociaal

aantekeningen maken

4. Inclusieve didactiek

De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.

Hormonen

• Hormoonklieren  maken hormonen.
• Hormonen zijn stoffen die de werking van organen regelen.
• Worden vervoerd via het bloed

Afbeelding: https://asapeducate.com/science_notes/endocrine-system/

Hormoonregeling bij de man

geslachtskenmerken

Secundaire geslachtskenmerken

Vanaf de puberteit zichtbaar (secundair = als tweede)

Gemaakt door extra hormonen

Veranderingen door puberteit

    

• Groeien (groeispurt)
  
• Secundaire geslachtskenmerken komen
  
• Begin werking voortplantingsorganen                                        Geestelijk
• Gevoelens veranderen
  
• Wordt zelfstandiger
  
• Seksualiteit ontwikkeld                                                                       Socia

• Anders opstellen tegenover anderen (ouders/vrienden)
• Sociale gevoelens zijn sterk (onzekerheid, spanning enz)

Beschrijf een lichamelijke verandering tijdens de puberteit. Beschrijf een emotionele verandering tijdens de puberteit

2. Voorkennis activeren

De docent activeert relevante voorkennis aan de hand van een terugblik-opdracht, waarbij eventueel een beroep op de thuistalen wordt gedaan. Op deze manier biedt de docent een kapstok om nieuwe stof te verbinden aan de eerder geleerde stof en richting te geven aan het verdere verloop van de les. Tegelijkertijd worden hiermee misconcepties van leerlingen zichtbaar gemaakt, waar de docent vervolgens gericht op in kan spelen. 

Puberteit vrouw

• groeispurt, lengte en gewicht
• borstontwikkeling
• schaam- en okselhaar
• menstruatie
• heupen breder, meer vrouwelijke vormen
• hormonale veranderingen 
• psychische e sociale veranderingen  

follikel

• Eicellen zijn al bij de geboorte aanwezig in rust
• Follikels kunnen rijpen in de puberteit 
• Cellen in de wand produceren oestrogenen
  

rijpende follikel

ovulatie/eisprong

ovulatie

• elke 4 weken
• 1 eicel per keer
• om en om uit beide eierstokken
• eicel kan niet bewegen
• eicel leeft maar 12-24 uur

www.sense.info

0

Puberteit man

• groeispurt
• stemverlaging 
• schaam- okselhaar
• spierontwikkeling
• In zaadballen ontstaan zaadcellen.
• Bijballen slaan deze op.
• Bij een zaadlozing vervoert de zaadleider zaadcellen.
• Zaadblaasjes en prostaat voegen vocht toe. Voortplantingscellen man = zaadcellen
• hormonale veranderingen 

* een jongen is vruchtbaar vanaf zijn eerste zaadlozing

• hormonale veranderingen
  
• psychische e sociale veranderingen 

Testosteron

Vorming sperma

Teelballen (zaadcellen) -> ​

Bijballen (opslag zaadcellen)-> Zaadleiders -> ​

Zaadblaasjes (vocht + voedingsstoffen) + prostaat (vocht) ​​

Zaadcellen + voedingsstoffen + vocht = sperma

Teelbal

Zaadleider

Bijbal

Blaas

Zwellichaam

Prostaat

Urinebuis

Vul de zin in: 

Zaadcellen worden geproduceerd in de 

Daarna worden ze opgeslagen in de

Vervolgens gaan ze via de                 langs de 

waar vocht en voedingsstoffen worden toegevoegd. 

Vervolgens komen ze langs de 

waar nog meer vocht wordt toegevoegd

Via de                verlaten ze het lichaam.

Teelballen

Bijballen

zaadleider

zaadblaasjes

prostaat

urinebuis

Geestelijke verandering

Volwassen worden, ieder eigen tempo

Vrouwen eerder dan mannen (gemiddeld)

Sociaal - andere band met ouders -> minder afhankelijk, meer zelfstandig

Primaire geslachtskenmerken...

1. ontstaan pas in de pubertijd
2. zijn al bij de geboorte aanwezig.

Zijn de schaamlippen van de vrouw een primaire geslachtskenmerk of een secundaire geslachtskenmerk?

1. Primaire geslachtskenmerk
2. Secundaire geslachtskenmerk

Geslachtskenmerken kun je onderverdelen in primaire

geslachtskenmerken en secundaire geslachtskenmerken.

In welke zin staan alleen secundaire geslachtskenmerken?

1. Schaamlippen, borstgroei en borsthaar.
2. Schaamhaar, zwaarder skelet en lagere stem.
3. Balzak, schaamlippen en penis.
4. Balzak, bredere schouders en lagere stem.

Bij geestelijke ontwikkeling...

1. Verandert je verstand en gevoelens
2. Leer je je lichaam kennen
3. Leer je bepaalde bewegingen
4. Verandert je bouw

lezen-Actualiteit 

scientias.nl/waarom-blozen-we-en-hoe-komt-het-eigenlijk-tot-stand-hersenscans-onthullen-dat-het-anders-zit-dan-gedacht

puberteit en hormonen artikel 

Opdracht:

• maak een korte samenvatting van het gelezen artikel.
• klassikale discussie over hoe deze actuele onderwerpen de puberteit beïnvloeden: invloed van sociale media op tieners

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

praktische opdracht

In tweetalen: 

• maak een poster over de belangrijkste veranderingen in de puberteit. Gebruik zowel tekst als afbeeldingen. (materiaal ligt klaar). 
• geef een korte presentatie over de poster. 

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Afsluiting

Plannen is complex voor pubers. Om een doel te bereiken moet je je aandacht erbij houden, prioriteiten stellen en afleiding weerstaan. Vaak begrijp je wel dat een bepaalde aanpak niet werkt, maar lukt het je niet goed om je gedrag aan te passen (blz 16 van je boek ). 

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

    Begrippen uit deze les

• hormoon, geslachtshormonen, testosteron, oestrogenen
  
• puberteit, lichamelijke veranderingen, geestelijke veranderingen, seksualiteit, verliefd, relatie, seks, gedrag en gevoelens, secundaire geslachtskenmerken, pubishaar, okselhaar, borsten, heupen, spieren, baard, borsthaar, stem

Terugkijken 

op de leerdoelen

• Je kunt uitleggen wat de functie is van hormonen.
  
• Je kunt de lichamelijke en geestelijke veranderingen in de puberteit beschrijven.

• Zijn de leerdoelen behaald?
• Les in context plaatsen van de periode 
• Het leren en het gedrag samen evalueren
• Vooruitblikken adhv JdW-planner  

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

maak een schema over de puberteit van man en vrouw

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

antwoord  tabel:

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner. 

Eindslide

Ruimte voor een afsluitend woord.