1.4 Hoog-Nederland
1.4 Hoog-Nederland
1
2
3
Neem de cijfers 1-3 over.
Noteer wat je ziet en waar je denkt dat dit in Nederland is.
Hoog-Nederland
Alles boven +1m boven NAP
Normaal Amsterdams Peil = vaste nulpunt waar vanaf we in Nederland hoogtes meten. NAP staat gelijk aan het gemiddelde zeeniveau.
Ondergrond in Nederland
Zo zag Nederland eruit na de ijstijd voor het bestaan van de mens.
Afwisseling van koude en warme periodes. IJstijden wisselen af met gematigde perioden zoals we nu kennen.
Twee rivieren hebben in hun stroomgebieden de afgelopen miljoenen jaren een dik pak zand en grind in Nederland neergelegd.
Welke twee rivieren zijn dat?
Rijn en de Maas
Het gebied dat afwatert op één hoofdrivier noemen we het stroomgebied.
Welke kleur heeft het stroomgebied van de Maas?
second
Geel
Blauw
Groen
Paars
Wat betekent de afkorting "NAP"?
Nieuw Amsterdams Polder
Nieuw Amsterdams Peil
Normaal Amsterdams Polder
Normaal Amsterdams Peil
Hoog-Nederland in de IJstijd
NL: ~150.000 jaar geleden
Stuwwal
Stuwwallen
De verschillende ijstongen duwden de grond aan de voorkant en de zijkanten omhoog om stuwwallen te vormen.
De stuwwallen bestaan uit zand, riviergrind en keileem (havo). Dit zand en riviergrind was door (voorlopers van) de Rijn en de Maas overal in Nederland afgezet.
Het keileem is door de druk van de ijstong ontstaan. Mengsel van leem, klei, zand, keien en grind. Keihard en laat slecht water door.
Hoe zien stuwwallen er nu uit?
Het landijs kwam in Nederland tot de denkbeeldige lijn: Haarlem – Utrecht – Nijmegen.
We noemen deze lijn de HUN-lijn.
Zwerfsteen: grote keien meegenomen door het landijs
Waar herkennen jullie deze stenen van?
Hoog Nederland is gevormd door
second
De zee
het landijs
sedimentatie van rivieren
de mens, we bouwden dijken
Waarom vinden we in Nederland geen stuwwallen in Limburg en Noord-Brabant?
Ik kan nu zelf uitleggen hoe Hoog-Nederland is ontstaan.
Aan het einde van de les kan ik in eigen woorden uitleggen hoe stuwwallen zijn ontstaan.
1.4 Hoog-Nederland
Wat denk jij? Waarom was hoog-Nederland veel eerder bewoond dan laag-Nederland?
Het landijs kwam niet tot Zuid-Limburg. Hoe zou het heuvellandschap van Zuid-Limburg zijn ontstaan?
Jagers werden boeren
De eerste mensen : hoog Nederland. Waarom > geen overstromingen
Akkerbouw en veeteelt
Probleem 1: te veel bos
Probleem 2: zandgronden, niet vruchtbaar
Oplossing voor onvrucht-bare zandgrond
Bomen kappen
Land bemesten met schapenpoep
Nadelen:
Alles werd opgegeten door (teveel) schapen, zo ontstonden er stuifzanden.
Zuid Limburg: Löss- landschap
Heuvelland ontstaan door opheffing en erosie (door de Maas en zijrivieren)
Fijne, vruchtbare vorm klei/zand hier gesedimenteerd door de wind
Waardoor ontstaat een stuwwal?
Door harde wind
Door schuivend landijs
Door stromend zeewater
Door erosie
Wat is het belangrijkste verschil tussen Zuid-Limburg en het stuwwallenlandschap?
Zuid-Limburg is jonger
Stuwwallen zijn vulkanisch
Beide zijn door ijs gevormd
Stuwwallen zijn door landijs gevormd, Zuid-Limburg door opheffing
Ik kan nu zelf uitleggen wat het verschil is in ontstaanswijze tussen Zuid-Limburg en het stuwwallenlandschap.