Cursus B OA
Zorg en zelfredzaamheid
Cursus B OA
Zorg en zelfredzaamheid
Lesdoelen
Aan het einde van deze les kan ik:
De toetsingen van periode 5 uitleggen, inclusief de beoordelingscriteria en de bijbehorende deadline.
Benoemen wat het belang van zelfredzaamheid is voor kinderen en jongeren.
Toelichten hoe je vaststelt welke ondersteuning een leerling nodig heeft op het gebied van zelfredzaamheid.
Voorbeelden geven van hoe je de zelfredzaamheid van leerlingen kunt vergroten en benoemen wat het belang van zelfredzaamheid is voor kinderen en jongeren.
Lesprogramma
Wat houdt het vak Cursus B in
Waar vind ik al het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag die voldoet?
Boek, echt waar?
Aan de slag!
Theorie
Afsluiting
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Inleiding vak
Praktische werkzaamheden bereidt je voor op examen B
Lessen worden gegeven in leerjaar 2 in periode 5
In leerjaar 3 periode 10 komt het vak terug
Je gaat gaat goed voorbereid het examen in
🫵🏻 neemt de leiding over je opleiding: gebruik je tijd en inzet om je doelen te halen.
Cursus bestaat uit 1 werkproces
Biedt ondersteuning gericht op zelfredzaamheid (P3-K1-W5)
Dit betekent dat je leerlingen/studenten begeleidt om zelfredzaam te worden op verschillende gebieden.
Je begeleidt hen hierin en laat hen oefenen.
Tevens signaleer je bijzonderheden en
bespreek je deze met betrokkenen.
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Dit komt uit het kwalificatiedossier OA
werkproces P3-K1-W6
Periode 5 bestaat uit:
8 weken onderwijs
In week 9 krijgen gaan jullie de formatieve toetsingen inleveren
Weekplanning staat op Its'learning
Pak je laptop er maar bij
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Hoe kom ik bij de inhoud?
My Da Vinci
Itslearning
Tegeltje Zorg en zelfredzaamheid
Planning is key voor het behalen van je doelen
2 Formatieve toetsing
Maken van opdrachten
Daaraan hangt een BPV beoordeling
Maak de klassieke fout niet!
Vaststellen deadline
Week 9
Op jouw lesdag
🎓 Knelpunten verslagen
❗ Overleg tijdig met je stagebegeleider wat je moet aanleveren en plan alvast in wanneer je beoordeeld kan worden
❗De kwaliteit van veel verslagen valt tegen en is niet passend bij het MBO niveau
❗Koppeling van theorie aan de praktijk,
gebruik van AI.
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
📄Hoe maak ik een verslag?
Checklist 'Schrijven van een verslag'
Dit document staat op Its bij lesmateriaal docent
Vraag in de lessen om hulp
Digitale geletterdheid
📄 Waar moet een verslag aan voldoen?
❌ Geen of onvolledige beoordeling
bijgevoegd
❌ Handtekening BPV met pen
ondertekend!! (niet digitaal)
❌ Verslagen zijn incompleet
❌ Theorie wordt niet of nauwelijks
gekoppeld aan praktijkervaring
Voorbeeld formatieve toetsing
Welk boek gaan we deze week gebruiken?
Boek: Onderwijs als werkveld: M2; H1 Zelfredzaamheid stimuleren
1 Wat is zelfredzaamheid?
1.1 ADL
1.2 Behoefte signaleren
1.3 Zelfredzaamheid bevorderen
1.4 Voorbeeldgedrag
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Aan de slag!
✅Maak op je laptop een mapje aan voor cursus B
✅ Download de formatieve toets van ITS en zet deze in dat mapje
✅Lees de formatieve toetsing door en schrijf je vragen op deze gaan we klassikaal bespreken
✅Maak een planning
minute
second
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
🧠 Les 5.2 Opdracht: Terminologie en Reflectie –
Zorg en Zelfredzaamheid
Les opdracht wordt uitgedeeld !!
De opdracht bestaat uit 4 delen
Klassikaal doorlopen we de opdracht
"Vaktermen of specifieke woorden die binnen
jullie beroep worden gebruikt''.
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Deel 1 :
Wat houdt zelfredzaamheid volgens jou in?
🚸Zelfredzaamheid
Zelfredzaamheid is het vermogen om voor jezelf te kunnen zorgen.
Jezelf te redden zonder hulp van anderen.
De ontwikkeling van zelfredzaamheid verschilt per kind. Elk kind ontwikkelt zich in zijn eigen tempo.
✨Maria Montessori: 'Help mij het zelf te doen'
🧠 Kritisch denken & eigenaarschap
Zelf doen betekent ook zelf beslissingen nemen:
Je ontwikkelt een eigen visie en mening.
Je voelt je verantwoordelijk voor het resultaat.
Je leert kritisch kijken naar hoe dingen werken en waarom.
🌱 Persoonlijke groei
Door iets zelf te doen, leer je niet alleen een vaardigheid, maar ook over jezelf:
Je ontdekt je grenzen en talenten.
Je leert omgaan met frustratie, fouten en succes.
Het proces is vaak net zo waardevol als het resultaat.
Deel 2: Wat is autonomie?
Autonomie
(zelfbeschikking, eigenaarschap, eigen regie)
Definitie:
Autonomie is het vermogen van een persoon om zelfstandig keuzes te maken, verantwoordelijkheid te nemen voor eigen gedrag, en handelingen uit te voeren zonder directe sturing van anderen.
Toepassing: In een lesplan kun je bijvoorbeeld zeggen:
“We stimuleren zelfstandigheid en eigenaarschap bij leerlingen door hen keuzes te laten maken in hun leeractiviteiten.”
❔In welke onderwijsvormen (scholen) speelt autonomie centrale rol:
Onderwijsvormen
🧒 Kleuters (4–6 jaar)
Autonomie in actie – met een knipoog:
🧻 “Ik kan zelf naar de wc!” … en dan hoor je: “Mamaaaa, ik heb geen wc-papier!”
👕 Probeert zich aan te kleden en komt trots naar je toe met de trui achterstevoren en
de broek als sjaal.
🍽️ Wil zelf eten, maar gebruikt de vork als microfoon en de appelmoes als schmink.
🧼 Wil zelf handen wassen, maar het hele aanrecht is nat en de zeep ligt in de plant.
🧸 Ruimt speelgoed op… door alles onder de bank te schuiven: “Opgeruimd is netjes!”
🪥 Poetst tanden zelfstandig, maar vergeet de tandpasta… of gebruikt het als haargel.
🧑🏫 Schoolkinderen (6–12 jaar)
Autonomie met een vleugje chaos:
🎒 Maakt zelf zijn schooltas klaar… en neemt een banaan, Pokémonkaart en sok mee, maar
geen schrift.
📚 Wil huiswerk zelf doen, maar vraagt na 2 minuten: “Mag ik een snack? Ik denk beter met
chips.”
🧼 Wil zelf douchen, maar komt eruit met nat haar en droge oksels.
🧁 Probeert zelf lunch te maken: boterham met pindakaas én hagelslag én chips én een plak
kaas.
🧹 Helpt in het huishouden: veegt de vloer, maar vergeet de kruimels… en veegt de kat mee.
🕓 Probeert zijn dag te plannen: “Eerst gamen, dan chillen, dan misschien huiswerk… als ik zin
heb.”
🧑🎓 Tieners (12–18 jaar)
Autonomie met attitude:
🛏️ Beslist zelf wanneer hij opstaat… meestal 5 minuten voor de les begint.
💸 Beheert zijn zakgeld: koopt 3 blikjes energydrink en een frikandelbroodje.
🍝 Maakt zelf eten: pasta met ketchup en cornflakes als topping – “Creatief toch?”
🧺 Wast zijn eigen kleding: alles op 90 graden, inclusief wollen trui en lievelingsshirt.
🧭 Reist zelfstandig: mist de bus, neemt de verkeerde tram, maar komt uiteindelijk aan
met een avontuur.
📱 Reflecteert op eigen leren: “Ik leer het beste onder druk… dus ik begin 10 minuten
voor de deadline.”
🔍 1. Autonomie en Zelfredzaamheid
De visie Van Maria Montessori is dat mensen sterker, vaardiger en zelfverzekerder worden als ze dingen zelf doen. Het bevordert:
Zelfvertrouwen: Je leert dat je iets kunt bereiken op eigen kracht.
Onafhankelijkheid: Je bent minder afhankelijk van
anderen of systemen.
Probleemoplossend vermogen: Zelf doen betekent
ook zelf nadenken en leren.
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Deel 3: Waar denk jij dat de afkorting ADL voor staat?
ADL
Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen
Bespreek in een klein groepje en noteer per leeftijdsgroep vier ADL-activiteiten en bijbehorende vaardigheden.
🧒 Kleuters (4–6 jaar)
🟦 ADL
Kolom tekst
🟨 Schoolactiviteiten
Kolom tekst
🧑🏫 Schoolkinderen (6–12 jaar)
Kolom tekst
🟨 Schoolactiviteiten
Kolom tekst
🟦 ADL
🧑🎓 Tieners (12–18 jaar)
Kolom tekst
🟨 Schoolactiviteiten
Kolom tekst
🟦 ADL
Deel 4: 👀 Signaleren en reageren op behoefte aan ondersteuning
Hoe we kunnen herkennen wanneer iemand hulp nodig heeft, en hoe we daar goed op kunnen reageren?
Dit is belangrijk omdat niet iedereen altijd kan of durft te zeggen dat ze hulp nodig hebben.
Soms moeten wij de signalen zelf
herkennen om anderen te kunnen
"helpen."
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Verschillende situaties
Emotionele situatie: Bijvoorbeeld, een leerling die vaak stil en teruggetrokken is en minder betrokken lijkt bij de activiteiten in de klas. Hoe kun je opmerken dat deze persoon zich misschien niet goed voelt en hoe kun je hier passend op reageren?
Sociale situatie: Bijvoorbeeld, een leerling die regelmatig alleen zit tijdens de lunch of activiteiten vermijdt. Hoe kun je dit signaleren en op een manier ondersteuning bieden zonder de leerling zich ongemakkelijk te laten voelen?
"Hoe weet je wanneer iemand hulp nodig heeft zonder dat ze dat met woorden zeggen?"
👀Mogelijke signalen die wijzen op behoefte aan ondersteuning
Verbaal: "Ik weet niet hoe ik dit moet doen", "Ik voel me
niet goed".
Non-verbaal: Huilen, terugtrekken, onrustig gedrag, fronsen, vermoeidheid, verschuilen in een hoodie.
"Onthoud dat het niet alleen belangrijk is om signalen te herkennen, maar ook om op een empathische manier te reageren.
❗Wees alert, toon begrip, en vraag jezelf altijd af:
❣️‘Hoe kan ik deze persoon het beste helpen?’
👀Jullie hebben een signalerende functie!!
📝 Wat heb ik vandaag geleerd
✅Welke toetsing is er in periode 5 en waar ik aan moet voldoen
✅Dat ik een goede planning moet maken en bespreken met mijn stagebegeleider
✅Wat zelfredzaamheid en autonomie is en wat het belang daarvan is
✅Hoe ik kinderen kan ondersteunen om hun zelfredzaamheid te vergroten
✅Hoe ik kan behoefte van kinderen kan signaleren en ondersteunen
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting
Vooruitblik komende les
Boek: Onderwijs als werkveld: M2; H1 Zelfredzaamheid stimuleren
2 Hygiëne
2.1 Persoonlijke hygiëne
2.2 Hygiënisch handelen
2.3 Toiletbezoek
2.4 Handen wassen
2.5 Hoesten en niezen
2.6 Tandenpoetsen
2.7 Hygiëne in ruimtes
Programma
Wat houdt het vak in?
Waar staat het lesmateriaal?
Hoe maak ik een verslag?
Boek, echt waar?
Aan de slag
Lesopdracht, 4 delen
Afsluiting