5.3.2 Kennis verzamelen in de Renaissance

Kennis verzamelen in de Renaissance

1 / 26
next
Slide 1: Slide
New lesson editorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo g, t, mavoLeerjaar 2

This lesson contains 26 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 50 min
Report this lesson

Items in this lesson

Kennis verzamelen in de Renaissance

This item has no instructions

Wat betekent Renaissance?

A

Nieuwe handel

B

Wedergeboorte

C

Oude regels

D

Kerkelijke macht

Controleert het kernbegrip van dit subtopic.

Waardoor gingen sommige Italianen twijfelen aan de kerk?

A

Contact door handel

B

Meer oorlogen

C

Slecht weer

D

Nieuwe koning

Toetst het verband tussen handel, contact met andere culturen en twijfel aan oude zekerheden.

Vul de juiste woorden in

In de middeleeuwen had de kerk veel invloed. Door handel kwamen Italianen in contact met andere culturen. Daardoor ontstond soms twijfel aan wat de kerk zei.

kerk
handel
twijfel
paus
kunst
rijkdom
gebouwen

De kernwoorden sluiten aan bij de eerste oorzaak-gevolgketen: kerk, handel, twijfel.

Vul de juiste woorden in

In rijke Italiaanse steden kwam ruimte voor nieuwe ideeën. Mensen keken meer naar het leven op aarde en lazen weer teksten uit de klassieke oudheid.

nieuwe ideeën
leven op aarde
klassieke oudheid
middeleeuwen
handelaren
hemel en hel
geestelijken

Deze invuloefening herhaalt de kern van de Renaissance in eenvoudige leswoorden.

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe humanisten in de Renaissance kennis verzamelden en waarom denkers als Erasmus kritiek hadden op de kerk.

This item has no instructions

Terug naar de oudheid

  • Italiaanse stedelingen zagen de Grieken en Romeinen als voorbeeld

  • Geleerden gingen vergeten klassieke teksten opnieuw lezen

  • Zo ontdekten zij oude kennis over wiskunde, geneeskunde en natuurkunde

Benadruk dat het niet ging om zomaar bewondering voor het verleden, maar om het actief opnieuw bestuderen van oude kennisbronnen.

Wie waren humanisten?

Humanisten waren geleerden in de Renaissance die oude teksten bestudeerden en zelf kritisch nadachten. Net als de oude Grieken vonden zij het belangrijk om goed te kijken, zelf te onderzoeken en niet alles zomaar aan te nemen.

Leg het woord humanisten hier historisch uit: het gaat om geleerden die zich bezighielden met de mens, taal, opvoeding en kennis uit de oudheid.

Een nieuwe manier van denken

  • Lezen van oude teksten was belangrijk

  • Maar humanisten deden méér dan lezen

  • Zij observeerden zelf en dachten kritisch na

  • Kennis kwam dus uit boeken én uit onderzoek

Maak het verschil duidelijk tussen alleen teksten overschrijven en zelf nadenken over wat waar of bruikbaar is.

Leonardo da Vinci als voorbeeld

  • Niet alleen schilder

  • Onderzocht het menselijk lichaam

  • Bedenkt nieuwe apparaten

  • Maakte ook beelden

Gebruik Leonardo als voorbeeld van het renaissance-ideaal: iemand die op veel terreinen kennis wil opdoen.

This item has no instructions

Van Italië naar Europa

  • Het nieuwe denken ontstond in Italië

  • Daarna verspreidde het zich langzaam over Europa

  • Eerst merkten vooral rijke mensen deze veranderingen

  • Later bereikten de nieuwe ideeën ook het gewone volk

Je kunt hier benoemen dat steden, handel en contacten tussen geleerden hielpen bij die verspreiding, zonder verder uit te weiden.

Erasmus in Rotterdam

  • Rond 1500 woonde in Rotterdam de denker Erasmus

  • Hij hoorde bij het nieuwe denken buiten Italië

  • Erasmus werd een belangrijk voorbeeld van humanisme in Europa

Benadruk dat Erasmus laat zien dat de Renaissance niet alleen een Italiaans verschijnsel bleef.

Erasmus en oude bronnen

Erasmus bestudeerde oude Bijbelteksten in het Grieks en maakte een nieuwe vertaling. Daarmee liet hij zien dat je moet teruggaan naar de oorspronkelijke bron als je kennis betrouwbaar wilt maken.

Dit is een kernpunt van humanistisch werken: terug naar de bron en zorgvuldig vergelijken wat er echt staat.

Kritiek op geestelijken

  • Erasmus had kritiek op veel geestelijken

  • Zij legden gelovigen regels op

  • Maar hielden zich daar zelf vaak niet aan

  • Volgens Erasmus was dat oneerlijk en verkeerd

Leg eventueel kort uit dat kritiek op gedrag van geestelijken nog niet hetzelfde is als de kerk volledig afwijzen.

Satire op het celibaat. Een monnik en een non vrijen op een rieten mand met stro in een tent bij het licht van een kaars. De paus bespiedt met een lantaarn het paar. Het vrijend paar broedt op een nest van eieren waaruit monnikjes kruipen, onder een stoel zit een kat met een mijter op de kop.

This item has no instructions

Kritiek op aflaten

  • Aflaten waren kerkelijke brieven waarmee zonden werden kwijtgescholden

  • Een koper moest eigenlijk laten zien dat hij zijn leven wilde verbeteren

  • In de praktijk gebeurde dat vaak niet

  • De kerk wilde er vaak vooral snel geld mee verdienen

Noem alleen wat in de tekst staat: Erasmus bekritiseerde de handel in aflaten omdat geld belangrijker leek dan oprechte verbetering.

Wat veranderde er?

De Renaissance bracht een manier van denken waarin mensen oude teksten opnieuw lazen, zelf onderzochten en kritiek durfden te geven. Humanisten zoals Leonardo da Vinci en Erasmus verzamelden kennis niet alleen uit boeken, maar ook door goed te kijken en logisch na te denken.

Deze slide brengt de centrale lijn samen: herontdekking van de oudheid, onderzoek, brede kennis en kritiek op misstanden.

Wat deden humanisten behalve oude teksten lezen?

A

Zelf observeren

B

Kastelen bouwen

C

Belastingen heffen

D

Oorlogen leiden

Toetst het kernverschil: humanisten namen kennis niet alleen over uit boeken, maar onderzochten en dachten ook zelf kritisch na.

Maak de samenvatting compleet

In de Renaissance lazen geleerden opnieuw klassieke teksten uit de oudheid. Zulke geleerden heetten humanisten. Zij vertrouwden niet alleen op boeken, maar gingen ook zelf observeren en kritisch nadenken. Leonardo da Vinci past bij dit ideaal, omdat hij kennis verzamelde op veel gebieden.

klassieke teksten
humanisten
observeren
veel gebieden
geestelijken
aflaten
rijke mensen
één vak

De blanks vatten het eerste subtopic samen: terug naar de oudheid, humanisten, observeren en brede kennis.

Wie merkte de nieuwe denkbeelden als eerste?

A

Gewone volk

B

Rijke mensen

C

Boeren op het platteland

D

Alleen geestelijken

Sluit aan bij de verspreiding van het nieuwe denken: eerst rijke mensen, later ook het gewone volk.

Vul de kernwoorden in

Het nieuwe denken verspreidde zich vanuit Italië over Europa. In Rotterdam leefde rond 1500 Erasmus. Hij bestudeerde Bijbelteksten in het Grieks en had kritiek op de handel in aflaten.

Italië
Erasmus
Grieks
aflaten
Rome
Parijs
Leonardo
Latijn

Controleert de kern van het tweede subtopic: verspreiding, Erasmus, brononderzoek en kritiek op de kerk.

Waarom past Erasmus bij het humanisme?

Bespreek dat Erasmus terugging naar oorspronkelijke bronnen, zelf kritisch nadacht en misstanden in de kerk benoemde. Laat leerlingen verband leggen met humanistisch denken.

Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?

Reflectie zonder fout of goed. Mogelijke antwoorden: humanisten lazen oude teksten opnieuw, observeerden zelf, dachten kritisch en Erasmus had kritiek op misstanden in de kerk.

Welk voorbeeld hielp jou vandaag het meest?

Reflectie op het leerproces. Laat leerlingen benoemen welke werkvorm of welk voorbeeld hielp, zoals Leonardo, Erasmus of de vergelijking tussen boeken en onderzoek.

Begrippen

Renaissance - periode waarin belangstelling voor de oudheid en nieuwe manieren van denken sterk toenamen

humanisten - geleerden die oude teksten bestudeerden en kritisch nadachten

klassieke teksten - geschriften uit de tijd van de Grieken en Romeinen

observeren - goed waarnemen en onderzoeken

Erasmus - humanistische denker uit Rotterdam rond 1500

geestelijken - mensen die een functie hebben in de kerk

aflaten - kerkelijke brieven waarmee zonden werden kwijtgescholden

This item has no instructions