Kennis verzamelen in de Renaissance
Kennis verzamelen in de Renaissance
This item has no instructions
Wat betekent Renaissance?
Nieuwe handel
Wedergeboorte
Oude regels
Kerkelijke macht
Controleert het kernbegrip van dit subtopic.
Waardoor gingen sommige Italianen twijfelen aan de kerk?
Contact door handel
Meer oorlogen
Slecht weer
Nieuwe koning
Toetst het verband tussen handel, contact met andere culturen en twijfel aan oude zekerheden.
Vul de juiste woorden in
In de middeleeuwen had de kerk veel invloed. Door handel kwamen Italianen in contact met andere culturen. Daardoor ontstond soms twijfel aan wat de kerk zei.
De kernwoorden sluiten aan bij de eerste oorzaak-gevolgketen: kerk, handel, twijfel.
Vul de juiste woorden in
In rijke Italiaanse steden kwam ruimte voor nieuwe ideeën. Mensen keken meer naar het leven op aarde en lazen weer teksten uit de klassieke oudheid.
Deze invuloefening herhaalt de kern van de Renaissance in eenvoudige leswoorden.
Lesdoel
Ik kan uitleggen hoe humanisten in de Renaissance kennis verzamelden en waarom denkers als Erasmus kritiek hadden op de kerk.
This item has no instructions
Terug naar de oudheid
Italiaanse stedelingen zagen de Grieken en Romeinen als voorbeeld
Geleerden gingen vergeten klassieke teksten opnieuw lezen
Zo ontdekten zij oude kennis over wiskunde, geneeskunde en natuurkunde
Benadruk dat het niet ging om zomaar bewondering voor het verleden, maar om het actief opnieuw bestuderen van oude kennisbronnen.
Wie waren humanisten?
Humanisten waren geleerden in de Renaissance die oude teksten bestudeerden en zelf kritisch nadachten. Net als de oude Grieken vonden zij het belangrijk om goed te kijken, zelf te onderzoeken en niet alles zomaar aan te nemen.
Leg het woord humanisten hier historisch uit: het gaat om geleerden die zich bezighielden met de mens, taal, opvoeding en kennis uit de oudheid.
Een nieuwe manier van denken
Lezen van oude teksten was belangrijk
Maar humanisten deden méér dan lezen
Zij observeerden zelf en dachten kritisch na
Kennis kwam dus uit boeken én uit onderzoek
Maak het verschil duidelijk tussen alleen teksten overschrijven en zelf nadenken over wat waar of bruikbaar is.
Leonardo da Vinci als voorbeeld
Niet alleen schilder
Onderzocht het menselijk lichaam
Bedenkt nieuwe apparaten
Maakte ook beelden
Gebruik Leonardo als voorbeeld van het renaissance-ideaal: iemand die op veel terreinen kennis wil opdoen.
This item has no instructions
Van Italië naar Europa
Het nieuwe denken ontstond in Italië
Daarna verspreidde het zich langzaam over Europa
Eerst merkten vooral rijke mensen deze veranderingen
Later bereikten de nieuwe ideeën ook het gewone volk
Je kunt hier benoemen dat steden, handel en contacten tussen geleerden hielpen bij die verspreiding, zonder verder uit te weiden.
Erasmus in Rotterdam
Rond 1500 woonde in Rotterdam de denker Erasmus
Hij hoorde bij het nieuwe denken buiten Italië
Erasmus werd een belangrijk voorbeeld van humanisme in Europa
Benadruk dat Erasmus laat zien dat de Renaissance niet alleen een Italiaans verschijnsel bleef.
Erasmus en oude bronnen
Erasmus bestudeerde oude Bijbelteksten in het Grieks en maakte een nieuwe vertaling. Daarmee liet hij zien dat je moet teruggaan naar de oorspronkelijke bron als je kennis betrouwbaar wilt maken.
Dit is een kernpunt van humanistisch werken: terug naar de bron en zorgvuldig vergelijken wat er echt staat.
Kritiek op geestelijken
Erasmus had kritiek op veel geestelijken
Zij legden gelovigen regels op
Maar hielden zich daar zelf vaak niet aan
Volgens Erasmus was dat oneerlijk en verkeerd
Leg eventueel kort uit dat kritiek op gedrag van geestelijken nog niet hetzelfde is als de kerk volledig afwijzen.
Satire op het celibaat. Een monnik en een non vrijen op een rieten mand met stro in een tent bij het licht van een kaars. De paus bespiedt met een lantaarn het paar. Het vrijend paar broedt op een nest van eieren waaruit monnikjes kruipen, onder een stoel zit een kat met een mijter op de kop.
This item has no instructions
Kritiek op aflaten
Aflaten waren kerkelijke brieven waarmee zonden werden kwijtgescholden
Een koper moest eigenlijk laten zien dat hij zijn leven wilde verbeteren
In de praktijk gebeurde dat vaak niet
De kerk wilde er vaak vooral snel geld mee verdienen
Noem alleen wat in de tekst staat: Erasmus bekritiseerde de handel in aflaten omdat geld belangrijker leek dan oprechte verbetering.
Wat veranderde er?
De Renaissance bracht een manier van denken waarin mensen oude teksten opnieuw lazen, zelf onderzochten en kritiek durfden te geven. Humanisten zoals Leonardo da Vinci en Erasmus verzamelden kennis niet alleen uit boeken, maar ook door goed te kijken en logisch na te denken.
Deze slide brengt de centrale lijn samen: herontdekking van de oudheid, onderzoek, brede kennis en kritiek op misstanden.
Wat deden humanisten behalve oude teksten lezen?
Zelf observeren
Kastelen bouwen
Belastingen heffen
Oorlogen leiden
Toetst het kernverschil: humanisten namen kennis niet alleen over uit boeken, maar onderzochten en dachten ook zelf kritisch na.
Maak de samenvatting compleet
In de Renaissance lazen geleerden opnieuw klassieke teksten uit de oudheid. Zulke geleerden heetten humanisten. Zij vertrouwden niet alleen op boeken, maar gingen ook zelf observeren en kritisch nadenken. Leonardo da Vinci past bij dit ideaal, omdat hij kennis verzamelde op veel gebieden.
De blanks vatten het eerste subtopic samen: terug naar de oudheid, humanisten, observeren en brede kennis.
Wie merkte de nieuwe denkbeelden als eerste?
Gewone volk
Rijke mensen
Boeren op het platteland
Alleen geestelijken
Sluit aan bij de verspreiding van het nieuwe denken: eerst rijke mensen, later ook het gewone volk.
Vul de kernwoorden in
Het nieuwe denken verspreidde zich vanuit Italië over Europa. In Rotterdam leefde rond 1500 Erasmus. Hij bestudeerde Bijbelteksten in het Grieks en had kritiek op de handel in aflaten.
Controleert de kern van het tweede subtopic: verspreiding, Erasmus, brononderzoek en kritiek op de kerk.
Waarom past Erasmus bij het humanisme?
Bespreek dat Erasmus terugging naar oorspronkelijke bronnen, zelf kritisch nadacht en misstanden in de kerk benoemde. Laat leerlingen verband leggen met humanistisch denken.
Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?
Reflectie zonder fout of goed. Mogelijke antwoorden: humanisten lazen oude teksten opnieuw, observeerden zelf, dachten kritisch en Erasmus had kritiek op misstanden in de kerk.
Welk voorbeeld hielp jou vandaag het meest?
Reflectie op het leerproces. Laat leerlingen benoemen welke werkvorm of welk voorbeeld hielp, zoals Leonardo, Erasmus of de vergelijking tussen boeken en onderzoek.
Begrippen
Renaissance - periode waarin belangstelling voor de oudheid en nieuwe manieren van denken sterk toenamen
humanisten - geleerden die oude teksten bestudeerden en kritisch nadachten
klassieke teksten - geschriften uit de tijd van de Grieken en Romeinen
observeren - goed waarnemen en onderzoeken
Erasmus - humanistische denker uit Rotterdam rond 1500
geestelijken - mensen die een functie hebben in de kerk
aflaten - kerkelijke brieven waarmee zonden werden kwijtgescholden
This item has no instructions