Bestuurs- en staatsrecht hfst. 9

Recht P6 2024-2025

Bestuurs- en staatsrecht

1 / 19
next
Slide 1: Slide
New lesson editorRechtMBOStudiejaar 2

This lesson contains 19 slides, with interactive quizzes and text slides.

Report this lesson

Items in this lesson

Recht P6 2024-2025

Bestuurs- en staatsrecht

Het vak Recht

Het vak Recht is verdeeld over 2 leerjaren, 8 perioden:







  • Iedere periode wordt afgesloten met een portfolio. Een portfolio bestaat uit één of meer onderdelen, zoals opdrachten, een assessment (mondeling) of een Itslearning-toets.

  • Alle portfolio’s dienen met een ‘voldaan’ te worden afgerond.

  • Alle portfolio’s kunnen worden herkanst indien deze niet voldaan zijn.




1 november 2019


2

Recht P6: Bestuurs- en staatsrecht

Lesmateriaal:

  • Boek: Bestuurs- en staatsrecht (Boom digitaal)

  • Wettenbundel


Rooster:

  • Theorie: 4 klokuren per week (op rooster: REC)

  • Projectopdrachten: tijdens projecturen (op rooster: Project)


Beoordeling:

  1. Zes projectopdrachten
    Alle opdrachten zijn gemaakt en ingeleverd voor het verstrijken van de deadline. Twee van de zes opdrachten worden door het docententeam geselecteerd en bepalen ongeveer 30% van je eindcijfer.

  2. Toets
    Hoofdstuk 5 t/m 9. Bepaalt ongeveer 70% van het eindcijfer.


3

Hoofdstuk 9: Integere en open overheid

Leerdoelen van dit hoofdstuk:


  • Je weet wat integer en integriteit betekent.

  • Je weet wat het belang is van integriteit van de overheid en de gevolgen van het ontbreken daarvan uit.

  • Je weet wat het belang is van openheid van de overheid, volgens de Woo, en de gevolgen van het ontbreken daarvan.

  • Je kunt in een eenvoudige situatie vaststellen of de Gedragscode Integriteit Rijk juist is nageleefd.


4

Inleiding

Burgers moeten op de overheid kunnen vertrouwen. Burgers zijn immers in veel opzichten afhankelijk van de overheid. Bovendien kunnen overheidsbesluiten diep ingrijpen in het functioneren van burgers. Daarom moet de overheid integer zijn. Dat wil zeggen dat de overheid in haar functioneren eerlijk en betrouwbaar is, de burgers correct behandelt en respectvol bejegent.


Bovendien moet de overheid zichzelf ten voorbeeld stellen: als je wilt dat burgers zich fatsoenlijk gedragen, moet je dat als overheid ook doen. 


Gedurende de strenge coronamaatregelen hebben we gezien dat minister Grapperhaus, die bekendstaat als publiek figuur, het bij zijn huwelijk niet zo nauw nam met de toen geldende coronamaatregelen.


Niet-integer gedrag?

Voorbeelden van niet-integer gedrag:

  • Een boa die voor zichzelf een parkeervergunning regelde.

  • Een medewerker van het stadsbedrijf die het grofvuil van bewoners doorverkocht.

  • Een ambtenaar die voor een andere gemeente bijkluste en zo meer dan voltijds in dienst was.

  • Een medewerker van de gemeente die ten onrechte in het zorgdossier van een buurvrouw neusde.


Dit zijn voorbeelden van integriteitsschendingen bij gemeenten die vorig jaar aan het licht kwamen. Ze roepen vragen op over de integriteit van ambtenaren en schaden het vertrouwen in de overheid.


Noem een ander voorbeeld van niet-integer gedrag door de overheid.

Integriteitsschendingen

Vormen waarin niet-integer gedrag kan voorkomen:


  • corruptie
    > omkoping, bevoordeling vrienden, familie, partijgenoten

  • fraude of diefstal
    > interne diefstal, misbruik bedrijfsmiddelen, declaratiefraude

  • dubieuze giften en beloften
    > cadeaus, reizen, toekomstige baan

  • onverenigbare functies, activiteiten
    > voorkennis, ‘dubbele pet’

  • misbruik van bevoegdheden
    > dwang, machtsmisbruik

  • misbruiken van (de toegang tot) informatie
     lekken, liegen

  • omgangsvormen en bejegening
     discriminatie, seksuele intimidatie

  • verspilling en wanprestatie
     alcohol op het werk, tijdverspilling

  • wangedrag in privétijd
     huiselijk geweld, dronken achter het stuur


Bescherming integriteit

Er bestaan verschillende maatregelen die in een organisatie genomen kunnen worden ter bescherming van de integriteit en ter bestrijding van niet-integer gedrag. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om maatregelen gericht op leiderschap, structuur en cultuur.

  • Bij een sterke leider als baas laat je het als medewerker wel uit je hoofd om dingen te doen die niet horen. Dit in tegenstelling tot een baas die het zelf ook niet zo nauw neemt.

  • In de structuur van een organisatie kun je integriteitsmaatregelen nemen. De GGD had in zijn computersystemen maatregelen kunnen inbouwen waarbij de afgifte van een vaccinatiebewijs altijd door twee mensen goedgekeurd moet worden.

  • Bij maatregelen gericht op de cultuur kun je denken aan duidelijke waarden en normen waaraan medewerkers zich moeten houden, maar ook aan het invoeren van een gedragscode.
    > Een gedragscode is een document waarin staat beschreven wat er verwacht wordt van zowel werknemer als werkgever. In 2005 heeft de Tweede Kamer besloten dat nagenoeg elke overheidsinstelling een gedragscode moet ontwikkelen.


Wet open overheid (vroeger: Wob)

Art. 110 Gw: “De overheid betracht bij de uitvoering van haar taak openbaarheid volgens regels bij de wet te stellen.”


Om uitvoering te geven aan art. 110 Gw geldt sinds 1 mei 2022 in ons land de Wet open overheid (Woo).


De Woo regelt het recht op informatie over alles wat de overheid doet.

  • Ook voor 1 mei 2022 was er wetgeving die de verplichte openbaarheid

regelde, namelijk de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) uit 1991.

Deze wet regelde de openbaarheid van bestuur door openbaarmaking

van informatie door de Nederlandse overheid. Per 1 mei 2022 is de Wob

vervangen door de Woo.


Doel Woo

Het doel van de Woo is een meer transparante en actief openbaar makende overheid. Veel meer dan de Wob verplicht de Woo tot het actief, uit eigen beweging, openbaar maken van documenten. Openbaarmaking moet plaatsvinden via het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI), een door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontwikkeld platform voor actieve openbaarmaking van overheidsinformatie.


Klik hieronder om de video te bekijken.

https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=p84mxUzRnvs



Wat is het doel van de Woo?

Stelsel en reikwijdte Woo

Hoofdregel van de Woo is dat overheidsinformatie openbaar is, tenzij de Woo of andere wetgeving bepaalt dat de gevraagde informatie niet geschikt is om openbaar te maken.
> Bijv. voor documenten die aan de strafrechter zijn voorgelegd.


De Woo kent daarom de verplichting voor overheden om bepaalde categorieën informatie uit eigen beweging openbaar te maken. De Woo bevat een algemene zorgplicht om documenten in goede, geordende en toegankelijke staat te houden en schrijft maatregelen voor om digitale documenten duurzaam toegankelijk te maken.


Daarnaast regelt de Woo dat je als burger zelf actief informatie van de overheid kunt opvragen, vinden en inzien.


Weigeringsgronden

Het recht op openbaarheid is in de Woo niet onbegrensd. Sommige belangen wegen zwaarder dan het algemene belang van openbaarheid. Daarom zijn in de Woo in artikel 5.1 weigeringsgronden opgenomen.


De Woo onderscheidt absolute en relatieve weigeringsgronden.


Absolute weigeringsgronden

Art. 5:1 lid 1 sub a-e Woo


De belangen die in de absolute weigeringsgronden zijn genoemd, staan aan openbaarmaking in de weg.


Iedere aantasting van die belangen is voldoende om de openbaarmaking van de desbetreffende informatie achterwege te laten.


Er vindt dus geen belangenafweging plaats.


Relatieve weigeringsgronden

Art. 5:1 lid 2 sub a-i Woo


Bij een relatieve weigeringsgrond moet een afzonderlijke afweging gemaakt worden tussen het belang van openbaarmaking van de gevraagde informatie en het belang dat wordt beschermd op grond van de wet (art. 5.1 lid 2 Woo).


Wordt besloten een verzoek tot openbaarmaking op een van de relatieve weigeringsgronden af te wijzen, dan moet dit uitdrukkelijk gemotiveerd worden.


Is de volgende stelling juist of onjuist?

"De overheid kan niet verplicht worden om uit eigen beweging bepaalde informatie bekend te maken. Een burger moet altijd zelf actief informatie van de overheid opvragen."

A

Juist

B

Onjuist

Wat is het verschil tussen de absolute en relatieve weigeringsgronden van art. 5:1 Woo?



EINDE

15