Woordsoorten
Woordsoorten
Woordsoorten: Lidwoord
De, het, een
Horen altijd bij een zelfstandig naamwoord
Woordsoorten: Zelfstandig naamwoord
Mensen, begrippen, dieren, dingen.
Je kan er een lidwoord en/of bijvoeglijk naamwoord voor zetten.
Woordsoorten: Bijvoeglijk naamwoord
Noemen kenmerken of eigenschappen van mensen, begrippen, dieren, dingen of verschijnselen.
Kan je voor een zelfstandig naamwoord zetten.
Meisje drie dagen roze gekleurd na verkeerd gebruik badbruisbal
Een Britse vrouw is drie dagen lang roze gekleurd door het verkeerd gebruik van een bruisbal voor in bad.
De vrouw twitterde een foto van zichzelf naar Lush, het bedrijf waar ze haar bruisbal had gekocht: "even een snelle vraag. Is het normaal dat je huid felroze wordt van jullie producten?"
Lush reageerde snel. De vrouw had zich gewassen met de bruisbal, omdat ze dacht dat het een stuk zeep was.
De Britse heeft haar normale kleur weer teruggekregen met citroensap en olijfolie.
Naamwoordelijk of werkwoordelijk?
Werkwoordelijk gezegde
- Bestaat uit alleen maar werkwoordsvormen.
Die oude boot is vernield.
Zij loopt een krantenwijk.
Naamwoordelijk gezegde
- Bestaat uit een naamwoordelijk deel en een werkwoordelijk deel.
- Er staat altijd een koppelwerkwoord in: zijn, worden, heten, blijven, schijnen, lijken, blijken en dunken en voorkomen.
Dat verhaal is onjuist.
Hij is ziek geworden.
Zelfstandig werkwoord
1. Bestaat het werkwoordelijk gezegde uit één werkwoord? Dan is dat werkwoord een zelfstandig werkwoord. Is ook de persoonsvorm!
Aisha heeft een nieuwe brommer.
Dat schilderij verkoopt hij natuurlijk nooit.
2. Er wordt iets gedaan, er gebeurt dus iets.
Hulpwerkwoord
Ook intelligente leerlingen kunnen soms wel genieten van de opdrachten in het leerzame boek.
Kunnen: Hulpwerkwoord
Genieten: Zelfstandig werkwoord
De commentator blijkt het spel goed aan te voelen.
Blijkt: Hulpwerkwoord
Koppelwerkwoord
Komt alleen voor in een naamwoordelijk gezegde.
In een naamwoordelijk gezegde kan er maar één koppelwerkwoord voorkomen. De werkwoorden die overblijven, zijn hulpwerkwoorden.
De volgende werkwoorden kunnen als koppelwerkwoord voorkomen:
Zijn, worden, blijven, blijken, schijnen, lijken, heten, dunken, voorkomen.
Ook dat krantenbericht blijkt onjuist te zijn.
Blijkt: Hulpwerkwoord
Zijn: Koppelwerkwoord
Opdracht moeilijke woorden
Opdracht 1
Taak 16 opdracht A: bekijk de dikgedrukte woorden. Zitten er bijvoeglijke naamwoorden tussen? Schrijf ze op.
Taak 17 opdracht A + B: bekijk de moeilijke woorden. Zitten er bijvoeglijke naamwoorden en zelfstandige naamwoorden tussen? Schrijf ze op.
Opdracht 2
Taak 16 opdracht A: kies 5 dikgedrukte woorden uit en:
- Geef een synoniem.
- Geef een voorbeeld.
Taak 17 opdracht A + B: kies 10 dikgedrukte woorden/moeilijke woorden uit en:
- Geef een synoniem.
- Geef een voorbeeld.
Klaar? Vul de woorden voor taak 17 in.
Voornaamwoorden
Persoonlijk
Bezittelijk
Aanwijzend
Vragend
Betrekkelijk
Onbepaald
Persoonlijk voornaamwoord
Zoek de persoonlijke, bezittelijke een aanwijzende voornaamwoorden.
Zoek de zelfstandige en de bijvoeglijke naamwoorden.
Op een dag dat Poeh op weg naar de brug was, begon hij aan een nieuw gedicht over dennenappels. Die lagen overal op de grond, en daar zou hij over willen zingen. Hij raapte er eentje op, bekeek hem eens goed en zei tegen zichzelf: ‘’Dit is een heel mooie dennenappel, zó mooi dat je er een rijmwoord op zou moeten bedenken.’’ Maar hij kon er niet opkomen.
Vragend voornaamwoord
Deze voornaamwoorden vragen naar mensen, begrippen, dieren, dingen of verschijnselen.
Voorbeelden: wie, wat, welke, wiens.
NOOIT een vragend voornaamwoord: hoe, waar, waarom, waarheen, waardoor, waarvoor.
Betrekkelijk voornaamwoord
Een betrekkelijk voornaamwoord wijst terug naar een woord dat eerder in de zin genoemd is.
Voorbeelden:
- Het kind dat daar speelt, is mijn zusje.
- De schilder, wiens schilderijen ik bewonder, is dood.
- De vrouw die mij heeft gebeld, is jarig.
Onbepaald voornaamwoord
Onbepaalde voornaamwoorden gebruik je wanneer je niet precies weet wie of wat er bedoeld wordt.
Ze verwijzen naar personen en zaken.
Gebruik een onbepaald voornaamwoord in plaats van een zelfstandig naamwoord of een bijvoeglijk naamwoord.
Voorbeelden:
- Dat heeft men je op de mouw gespeld.
- Ik zie wat.
- Het hagelt en het vriest ook nog.
Maak oefening 20 en 21
Zelfstandig werkwoord
Belangrijkste werkwoord.
Geeft een handeling aan: er wordt iets gedaan, er gebeurt iets.
Aisha heeft een nieuwe brommer.
Dat schilderij verkoopt hij natuurlijk nooit.
Hulpwerkwoord
Voegt iets toe aan het zelfstandig werkwoord. Helpt het zelfstandig werkwoord dus.
Ik heb vorige week mijn verjaardag gevierd.
Hij zou zich uit zo'n situatie wel hebben weten te redden.
Woorden plakken
Pak 3 post-its.
Kies drie woordsoorten uit en schrijf op elke post-it een woordsoort:
1. Zelfstandig naamwoord
2. Bijvoeglijk naamwoord
3. Zelfstandig werkwoord
4. Hulpwerkwoord
5. Persoonlijk voornaamwoord
6. Bezittelijk voornaamwoord
7. Aanwijzend voornaamwoord
8. Vragend voornaamwoord
9. Betrekkelijk voornaamwoord
Opdracht moeilijke woorden
Opdracht 1
Maak taak 19
Kijk taak 19 na
Opdracht 2
Taak 19 opdracht A + B: bekijk de dikgedrukte woorden. Zitten er bijvoeglijke naamwoorden tussen? Schrijf ze op.
Taak 19 opdracht A + B: bekijk de dikgedrukte woorden. Zitten er werkwoorden tussen? Schrijf ze op.
Opdracht 3
Taak 19 opdracht A + B: kies 10 dikgedrukte woorden uit en:
- Bedenk een synoniem voor elk woord.
- Bedenk een voorbeeld voor elk woord. Zet ze bijvoorbeeld in een zin.
Voornaamwoorden
Het gasfornuis is defect. Lidwoord
Het regent tamelijk hard. Onbepaald voornaamwoord
Het is duidelijk wat je bedoelt. Persoonlijk voornaamwoord
Voornaamwoorden
Dat doosje is prachtig. Aanwijzend voornaamwoord.
Ik ken een kind dat altijd huilt. Betrekkelijk voornaamwoord.
Voornaamwoorden
Zij hoort weer wat. Onbepaald voornaamwoord.
Wat je zegt, is onzin. Betrekkelijk voornaamwoord.
Wat zeg je? Vragend voornaamwoord.
Voornaamwoorden
Lees de tekst.
Benoem alle soorten voornaamwoorden:
1. Persoonlijk voornaamwoord
2. Bezittelijk voornaamwoord
3. Aanwijzend voornaamwoord
4. Vragend voornaamwoord
5. Betrekkelijk voornaamwoord
6. Onbepaald voornaamwoord
Kat in de zak
Vorige week ben ik bij een antiquair geweest. Ik heb een heel mooie kast gezien, maar ik ben er achter gekomen dat ik mij die kast niet kan permitteren. De verkoper probeerde mij deze kast te verkopen. Hij zat voortdurend te raaskallen. Erg galant was het niet. De verkoper uitte zich nogal badinerend. De kast is zo oud, het is dus geen noviteit. En ook de geur in die winkel: een nare geur. Uiteindelijk moest ik capituleren en heb ik de kast dus gekocht. Ik was zo erg verbaasd en in de war, dat ik ben vergeten een kwitantie te vragen. Ik wil de kast namelijk niet meer. Thuis heb ik al een kast die identiek is aan deze kast. De kasten staan nu symmetrisch opgesteld in de woonkamer.
Telwoord
Een, twee, drie, etc.
Enkele, sommige, verschillende, weinig, etc.
Eerste, tweede, derde, etc.
Laatste, middelste, hoeveelste, etc.
Maak oefening 22 (blz. 89)
Bijwoord
Hij is erg aardig. ‘erg’ zegt iets van ‘aardig’.
Dat is een heel mooie auto ‘Heel’ zegt iets van ‘mooie’.
Roger fietst wat sneller ‘Wat’ zegt iets van ‘sneller’.
Hoeveel afleveringen komen er?
Arthur heeft misschien waterpokken.
ALTIJD een bijwoord: niet, ooit, nooit.
Voorzetsel
Past voor:
- de kast
- de vakantie
Voorbeeld:
- Ik heb tijdens de vakantie veel gefietst.
- De kat is in het huis.
Voegwoord
Verbindt woordgroepen, hoofdzinnen of hoofd- en bijzin.
Voorbeeld:
- Jan huilt, omdat hij verliest.
- Cora viel, toen het stuur brak.
Tussenwerpsel
Een bepaalde uitroep om een emotie te tonen of ergens de aandacht op te vestigen.
Voorbeelden:
- Hatsiekiedee.
- Jij zou mij toch bellen, hè?
- Och, ik vind hem wel aardig.
Opdracht moeilijke woorden
Opdracht 1
Maak taak 20
Kijk taak 20 na
Opdracht 2
Taak 20 opdracht A + B: bekijk de dikgedrukte woorden. Zitten er werkwoorden tussen? Schrijf ze op.
Opdracht 3
Taak 19 opdracht A + B: kies 15 dikgedrukte woorden uit en:
- Bedenk een synoniem voor elk woord.
- Bedenk een voorbeeld voor elk woord. Zet ze bijvoorbeeld in een zin.